Asırlık 'gelin makyajı' geneği köylerde yaşatılıyor!

Donje Ljubinje, Gornje Ljubinje, Manastrica, Musnikovo ve Planjan köylerinde gelinler, düğün sabahı yüzlerini farklı renklerle tamamen boyatıyor. Uzun geçmişe sahip olduğu bilinen bu uygulama, yerli ve yabancı araştırmacılarla turistlerin de ilgisini çekiyor.

Geleneğin yaşayan son temsilcilerinden Aziza Sefitagic, gelin makyajını kayınvalidesinden öğrendiğini belirterek, yıllardır bu kültürü ayakta tutmaya çalıştığını anlattı. Sefitagic, geleneğin kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayarak, öğrendiklerini gelinine aktardığını ve bu mirasın devam etmesini istediğini söyledi.

Renklerin ve sembollerin anlamı var

Turizm sektöründe uzun süredir çalışan Medisa Sagdati Karavidaj da bu geleneğin tanıtımı için çalışmalar yürüttüklerini ifade etti. Yüz boyamada kullanılan mavi, kırmızı, altın ve beyaz gibi renklerin her birinin ayrı anlamlar taşıdığını belirten Karavidaj, daire ve nokta motiflerinin ise yaşam döngüsünü ve yeni başlangıçları simgelediğini dile getirdi.

Karavidaj’a göre yüz boyama, genç bir kızın evliliğe adım attığının sembolü olmasının yanı sıra, geçmişte nazardan korunma amacı da taşıyordu. Boyama sayesinde gelinlerin yüzleri benzer hale geliyor ve güzelliklerinin dikkat çekmemesi sağlanıyordu.

Düğün sabahı başlayan iki saatlik ritüel

Gelin makyajı düğün sabahı başlıyor ve yaklaşık iki saat sürüyor. Gelin, ailesiyle yaptığı son kahvaltının ardından yüz boyama işlemine geçiyor, ardından geleneksel kıyafetlerini giyiyor. Ağzına verilen bir şekerle birlikte artık baba evine veda etmiş sayılıyor.

Bu süreçten sonra gelin, damat evine gidene kadar konuşmuyor, yemek yemiyor ve yüzünü sabit tutuyor. Ağlamasının hem boyayı bozacağı hem de uğursuzluk getireceğine inanılıyor. Damat atla gelini almaya geliyor, gelinin yüzü örtülüyor ve damat evinde yüzündeki boyanın bozulup bozulmadığı kontrol ediliyor.

Güç ve bereket temennisi

Köy halkının görebileceği bir yere oturtulan gelinin yüz boyaması bozulmamışsa bunun gelinin güçlü ve çalışkan olacağına işaret ettiğine inanılıyor. Yüzdeki sembollerle şans, mutluluk ve çocuk sahibi olma gibi temenniler de simgeleniyor.

Bu geleneğin kökenine ilişkin farklı görüşler bulunuyor. Ağızdan ağıza aktarılan anlatılara göre ritüelin Perslerden gelmiş olabileceği ya da Pagan dönemine uzandığı düşünülüyor. Zaman içinde köyden köye küçük farklılıklar oluşsa da bazı yerleşimler geleneği özgün haliyle korumaya devam ediyor.

Geleneğin tanıtımı için atölye çalışmaları

Kalkınma ve Kültürel Yaygınlaştırma için Eğitim (EDUCO) Derneği temsilcisi Elmedina Shkurti Haxhifazliu, Prizren Yıllık Turizm ve Misafirperverlik Konferansı kapsamında Aziza Sefitagic’in katılımıyla interaktif atölyeler düzenlediklerini belirtti. 

Bu çalışmalarla geleneğin hem yaşatılması hem de daha geniş kitlelere tanıtılması hedefleniyor.

Kaynak: AA