Atlantik'te dondurucu soğuk dalgası: Trump'ın ilk hedefi Grönland'ı satın almak

ABD'nin Grönland'ı ele geçirme planları NATO'yu bir kez daha sorgulatacak bir krize doğru evriliyor. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Washington'ın Grönland'ı Danimarka'dan devralma konusundaki ısrarını kınayarak, blok içinde çatışmalar çıkması durumunda NATO'nun "anlamını" yitireceğini söyledi.

Salı günü gazetecilere konuşan Tusk, NATO üyesi devletler ile blokun lideri ABD arasında yeniden canlanan ihtilafta Danimarka'ya desteğini dile getirdi. Washington, ulusal güvenlik çıkarlarını ve Arktik "koruma" ihtiyacını gerekçe göstererek adayı kontrolü altına alma emellerini yinelemişti.

'KİMSE BİZİ CİDDİYE ALMAZ'

Tusk, “Hiçbir üye, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın bir başka üyesine saldırmamalı veya onu tehdit etmemelidir. Aksi takdirde, ittifak içinde karşılıklı çatışmalar yaşanırsa NATO anlamını yitirir.” ifadelerini kullandı. Başbakan sözleri şu çarpıcı ifadelerle sürdürdü:

“Zayıf ve bölünmüş bir Avrupa'yı kimse ciddiye almaz, ne düşmanlar ne de müttefikler. Hepimiz birimiz, birimiz hepimiz için. Aksi takdirde mahvoluruz.”

Tusk, Danimarka'nın "tüm Avrupa'nın dayanışmasına güvenebileceğini" belirtirken, ittifak üyelerinin "NATO'nun ve güvenliğimizin temeli olan transatlantik bağların önümüzdeki günlerde ve aylarda zarar görmemesini sağlaması" gerektiğini de sözlerine ekledi.

ELEŞTİRİYOR AMA VAZGEÇEMİYORLAR

Yine salı günü Polonya, Danimarka, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya, Grönland meselesine ilişkin ortak bir açıklama yaptı. Yedi Avrupa ülkesi ABD'yi "vazgeçilmez bir ortak" olarak tanımlamayı sürdürürken, "Arktik'te güvenliğin" NATO tarafından "kolektif olarak başarılan" bir hedef olması gerektiği belirtildi.

Açıklamada, “Grönland halkına aittir. Danimarka ve Grönland'ı ilgilendiren konularda karar vermek yalnızca Danimarka ve Grönland'ın yetkisindedir” denildi.

ARTIK 'KESİNLİKLE İHTİYACIMIZ VAR' DİYOR

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu kaçırma operasyonunun ardından ABD, Grönland'ı Danimarka'dan ele geçirme amacını yeniden ilan etti.

Pazar günü Atlantic yayınında yayılanan röportajında ABD Başkanı Donald Trump, Rus ve Çin donanmalarıyla olan sözde rekabeti öne sürerek, stratejik konumu nedeniyle ABD'nin Arktik adasını kontrol etmesi gerektiğini iddia etti. Trump, “Grönland'a kesinlikle ihtiyacımız var.” diye ekledi.

'GÜÇ KULLANIMI BAŞKOMUTANA BAĞLI'

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de salı akşamı yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Başkan Trump, Grönland'a sahip olmanın ABD'nin ulusal güvenlik önceliği olduğunu ve Kuzey Kutbu bölgesindeki düşmanlarımızı caydırmak için hayati önem taşıdığını açıkça belirtmiştir. Başkan ve ekibi, bu önemli dış politika hedefini gerçekleştirmek için çeşitli seçenekleri tartışıyor ve ABD ordusunu kullanmak da her zaman Başkomutanın elinde olan bir seçenek."

İLK HEDEF: SATIN ALMAK

Diğer bir seçeneği de Wall Street Journal salı günü açıkladı. Gazeteye göre Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'li vekillere Trump'ın şimdilik Grönland'ı askeri yollarla ele geçirmek yerine Danimarka'dan satın almak istediğini söyledi.

GRÖNLAND'IN 'DANİMARKA SÖMÜRGESİ' İLAN EDİLMESİ

Beyaz Saray Politika Stratejisinden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı ve İç Güvenlik Danışmanı Stephen Miller da pazartesi akşamı basına verdiği demeçte, Grönland'ı bir "Danimarka sömürgesi" olarak nitelendirerek şu soruları sordu:

"Danimarka hangi hakla Grönland üzerinde kontrol iddia ediyor? Toprak talepleri neye dayanıyor? Grönland neden Danimarka’nın bir sömürgesi?"

'KİMSE BİZE KARŞI SAVAŞMAZ'

Adayı ele geçirmenin "Trump yönetiminin başından beri resmi tutumu" olduğunu kaydeden Miller, olası bir askeri senaryoya ilişkin soruları şöyle yanıtladı:

"Bunu bir askeri operasyon bağlamında düşünmeye veya konuşmaya gerek bile yok. Grönland’ın geleceği üzerine hiç kimse ABD’ye karşı askeri bir savaş yürütmeyecektir. Grönland, Birleşik Devletler'in bir parçası olmalıdır. Bu, ABD hükümetinin resmi görüşüdür."

GÜNCEL SİYASİ HARİTA

Adanın mevcut statüsü şu şekilde:

- Grönland, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölge.

- 2009'da yapılan referandumla Grönland halkı, iç işlerinde geniş yetkilere ve doğal kaynaklarını yönetme hakkına sahip.

- Danimarka'nın egemenliği uluslararası anlaşmalarla tanınıyor.

EV SAHİPLERİNDEN TEPKİLER

Hem Danimarkalı hem de Grönlandlı yetkililer, Washington'ın ada üzerindeki yenilenen iddialarını reddetti. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD'yi "tarihsel olarak yakın müttefikini" tehdit etmeyi bırakmaya çağırdı ve ülkesine yapılacak olası bir saldırının NATO'yu fiilen sona erdireceği konusunda uyardı.

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise Trump'ın "süper güç retoriğini kabul edilemez ve aşağılayıcı" olarak nitelendirerek sert bir dille eleştirdi. Nielsen, pazartesi günü Facebook'ta yaptığı paylaşımda "İlhak fantezilerine son" diye yazarken daha sonra “özel bir durumla karşı karşıya olduklarını” belirterek daha yumuşak bir ton benimsedi:

“Son gelişmeler ışığında halkın endişelenmesi anlaşılabilir bir durum fakat buna gerek yok. Grönland, doğru kanallar aracılığıyla ABD ile diyaloğu sürdürme arayışında. ABD ile uzun yıllardır devam eden güven ve işbirliğini sürdürme amacındayız.”

Bu arada NATO Genel Sekreteri Mark Rutte konuya ilişkin olarak sessizliğini koruyor.