Aydınlık ÇKP Müzesi'nde: Çin yoksulluktan nasıl üretim devine dönüştü?

Aydınlık olarak, Çin Uluslararası Basın İletişim Merkezi’nin (CIPCC) programı kapsamında Pekin’e geldik. Program çerçevesinde Çin’in kalkınma süreci ve medya alanındaki dönüşümüne ilişkin konferanslara katılacak, Çin kültürünü yakından tanıyacak ve Pekin başta olmak üzere çeşitli şehirlerde düzenlenecek ziyaretlerde yer alacağız.

Çin medyasında gerçekleştirilecek staj programlarının da bulunduğu organizasyon kapsamında, Çin Komünist Partisi Tarih Müzesi’ni ziyaret ederek Çin’in son yüzyıllık siyasi dönüşümüne ilişkin kapsamlı bilgi edindik.

100 YILLIK TARİH

Pekin’de bulunan Çin Komünist Partisi Tarih Müzesi, Çin’in son 100 yıllık siyasi dönüşümünü anlatan en büyük ve en modern müzelerden biri. Müze, Çin Komünist Partisi’nin kuruluşunun 100. yılı için 2021’de açıldı ve doğrudan parti tarihini anlatmak amacıyla inşa edildi. 

Tiananmen Meydanı’nın kuzeyine çok uzak olmayan Olympic Green bölgesinde yer alıyor.

Müzenin mimarisi oldukça görkemli. Dev sütunlar, geniş merdivenler ve kırmızı-altın detaylarla klasik Çin devlet mimarisi kullanılmış. Binanın dış tasarımı özellikle “güç” ve “istikrar” hissi vermesi için yapılmış. 

ÇİN'İN MÜZECİLİKTE YENİ BİR MODEL KURUYOR

İçeride binlerce tarihi obje bulunuyor. Mao Zedong döneminden belgeler, eski askeri üniformalar, propaganda afişleri, devrim dönemine ait silahlar, Uzun Yürüyüş'ü anlatan materyaller ve Çin’in ekonomik dönüşümünü anlatan dijital ekranlar var. 

Modern teknoloji yoğun kullanılıyor; büyük LED ekranlar, interaktif haritalar ve sinematik salonlar sayesinde klasik müzeden çok devlet destekli büyük bir tarih deneyimi gibi hissettiriyor.

En dikkat çeken bölümlerden biri Çin İç Savaşı ve Japon işgali dönemini anlatan salonlar. 

Burada dramatik müzikler, savaş sahneleri ve gerçek boyutlu canlandırmalar kullanılıyor. 

Müze sadece tarih anlatmıyor; aynı zamanda Çin’in bugünkü yükselişini de vurguluyor.

Son salonlarda uzay programı, hızlı tren teknolojisi, yapay zeka, ekonomik büyüme ve modern Çin ordusuyla ilgili büyük sunumlar bulunuyor. Yani müze hem geçmişi hem de Çin’in geleceğe dair vizyonunu göstermek için tasarlanmış.

Turistler için giriş genellikle ücretsiz ancak pasaport göstermek gerekiyor. Güvenlik kontrolü havaalanı gibi sıkı olabiliyor. İçeride sessiz ve düzenli bir atmosfer var.

İşte müzedeki bazı eserler ve ayrıntıları...

Çin Komünist Partisi Tarih Müzesi’nde yer alan bu bölümde, modern sosyalist düşüncenin kurucuları Karl Marx ve Friedrich Engels’in heykelleri sergileniyor. Müze, Çin Komünist Partisi’nin ideolojik temelini Marxizm’e dayandırırken, sosyalist düşüncenin Avrupa’daki doğuşundan Çin devrimine uzanan tarihsel süreci ziyaretçilere aktarıyor. Bölümde ayrıca erken dönem işçi hareketleri, sosyalist yayınlar ve uluslararası komünist harekete ilişkin belge ve görseller de yer alıyor.

ÇİN'DE DEVRİMCİ HAREKET NASIL BAŞLADI?

Bu bölümde Çin Komünist Partisi’nin 1921 yılında gerçekleştirilen Birinci Ulusal Kongresi anlatılıyor. Şanghay’da başlayan ve daha sonra güvenlik gerekçesiyle bir teknede devam eden kongre, Çin Komünist Partisi’nin resmen kuruluşu olarak kabul ediliyor. Panoda kongreye katılan ilk delegelerin fotoğrafları, toplantının yapıldığı binalar ve döneme ait belgeler yer alıyor. Müze, bu bölümü Çin’de devrimci hareketin örgütlü başlangıcı ve modern Çin’in siyasi dönüşümünün ilk adımı olarak sunuyor.

ÇİN KOMUNİST PARTİSİ'NİN LİDER KADROLARI

Bu bölüm, Çin Komünist Partisi’nin kuruluşundan sonra yürütülen devrimci mücadele ve erken dönem lider kadrolarını anlatıyor. Panoda yer alan isimler arasında Zhou Enlai, Ye Ting, Zhu De ve Liu Bocheng gibi Çin devriminin önemli figürleri bulunuyor. Arka plandaki kırmızı bayrak ve yükselen sütunlar devrimci hareketi ve Çin’de yeni bir siyasi düzenin kuruluşunu simgeliyor. Camekan içinde sergilenen silah ise erken dönem devrimci mücadelelerde kullanılan ekipmanları temsil ediyor. Soldaki tabloda ise ayaklanma ve devrim atmosferini yansıtan bir sahne betimleniyor.

ÇKP SİLAHLI MÜCADELEYE BAŞLIYOR

Bu bölümde Çin Komünist Partisi’nin erken dönem devrimci hareketlerinde kullanılan parti bayrakları sergileniyor. Kırmızı zemin üzerindeki orak ve çekiç sembolü, işçi ve köylü ittifakını temsil eden uluslararası komünist hareketin simgesi olarak kullanılıyor. Fotoğrafların altında ise 1920’lerin sonlarında Çin’in kırsal bölgelerinde örgütlenen ayaklanmalar, köylü hareketleri ve devrimci üs bölgelerine ilişkin bilgiler yer alıyor. Müze, bu dönemi Çin Komünist Partisi’nin silahlı mücadele ve kırsal örgütlenme sürecinin başlangıcı olarak anlatıyor.

YOKSULLUKTAN KURTULAN BİR HALK

Bu bölüm, 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra Çin Komünist Partisi’nin sosyalist devrim ve inşa sürecini anlatıyor. Panoda “Çin Halk Cumhuriyeti’nin Kuruluşu ve Sosyalist Devrim ile İnşa” başlığı yer alırken, alt kısımdaki kabartmalarda işçiler, köylüler, askerler ve gençlerden oluşan halk figürleri tasvir ediliyor. Müze anlatısında bu dönem, Çin’in savaş ve yoksulluk yıllarından çıkarak sanayileşme, kolektif üretim ve sosyalist kalkınma sürecine yöneldiği dönem olarak sunuluyor.

Bu bölüm, Çin Komünist Partisi’nin 1956 yılında düzenlenen 8. Ulusal Kongresi’ni anlatıyor. Müze anlatımına göre bu kongre, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonraki sosyalist inşa sürecinin yönünün belirlendiği önemli toplantılardan biri olarak kabul ediliyor. Panoda Mao Zedong’un yanı sıra Liu Shaoqi, Zhou Enlai, Zhu De, Chen Yun ve Deng Xiaoping gibi dönemin önde gelen liderlerinin fotoğrafları yer alıyor. Bölümde ayrıca sanayileşme, ekonomik kalkınma ve sosyalist dönüşüm hedeflerine ilişkin belgeler ve kongre kayıtları sergileniyor.

Bu bölüm, Çin’de “Lei Feng Ruhu” olarak bilinen propaganda ve örnek vatandaş kampanyasını anlatıyor. Ortadaki heykel, Çin ordusunda görev yapan ve fedakârlık, disiplin ile halka hizmet anlayışının sembolü hâline gelen Lei Feng’i tasvir ediyor. Mao Zedong’un 1963 yılında yaptığı “Yoldaş Lei Feng’den öğrenin” çağrısının ardından Lei Feng, Çin’de sosyalist ahlakın ve kolektif dayanışmanın simgelerinden biri hâline geldi. Bölümde Lei Feng’e ait kişisel eşyalar, fotoğraflar ve dönemin propaganda materyalleri sergilenirken; müze anlatısında halka hizmet, özveri ve kolektivizm vurgusu öne çıkarılıyor.

ÇİN’İN YENİ YÜZYIL VİZYONU: GÜÇLÜ ORDU, TEK ULUS, ORTAK GELECEK

Bu bölüm, Çin Komünist Partisi’nin günümüz Çin’ine ilişkin temel siyasi söylemlerini anlatıyor. Panolarda Çin ordusunun modernizasyonu, ulusal birlik, etnik gruplar arasındaki dayanışma ve “Çin ulusunun yeniden yükselişi” temaları öne çıkarılıyor. Sol tarafta Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun modern askeri kapasitesi ve disiplin vurgulanırken, sağ tarafta farklı etnik toplulukların birlik içinde yaşadığı mesajı veriliyor. Alt bölümlerde ise büyük törenler, kitlesel etkinlikler ve devlet organizasyonları üzerinden Çin’deki ulusal bütünlük ve kolektif kimlik anlayışı anlatılıyor.

ÇİN’İN YENİ ÇAĞI: YOKSULLUKLA MÜCADELEDEN KÜRESEL ETKİYE

Bu bölüm, Çin Komünist Partisi’nin günümüzdeki lideri Xi Jinping dönemini ve “Çin ulusunun yeniden yükselişi” söylemini anlatıyor. Ortadaki büyük fotoğrafta Xi Jinping’in halka hitap ettiği bir kare yer alırken, çevredeki görsellerde farklı etnik topluluklarla buluşmaları, kırsal ziyaretleri ve halkla temasları gösteriliyor. Alt bölümde yer alan “Halka hizmet” vurgusu ise Çin Komünist Partisi’nin kendisini toplumun tüm kesimlerini temsil eden bir yapı olarak sunma anlayışını yansıtıyor. Müze anlatısında Xi dönemi; ulusal birlik, refah artışı ve güçlü devlet hedefleriyle ilişkilendiriliyor.