CAATSA yaptırımları bu ülkeleri kapsıyor! Trump'ın Türkiye açıklaması sonrasında dikkat çekti

ABD Başkanı Trump'ın CAATSA yaptırımlarını kaldıracağı açıklaması sonrasında merak edildi. Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (İngilizce özgün adıyla: Countering America's Adversaries Through Sanctions Act, CAATSA) yaptırımları hangi ülkelere uygulanıyor?

1. İran

2. Kuzey Kore

3. Rusya

4. Türkiye

CAATSA, ABD'nin 2017 yılında yürürlüğe koyduğu ve temel olarak Rusya, İran ile Kuzey Kore'nin küresel etkisini kısıtlamayı amaçlayan, ancak bu ülkelerle büyük çaplı askeri veya istihbari iş birliği yapan diğer ülkeleri de hedef alan bir yaptırım yasasıdır. 

Yasa kapsamında, hedef alınan kurum veya kişilere yönelik döviz işlemlerinin engellenmesi, kredi kısıtlamaları, askeri ihracat lisansı yasakları ve mal varlığı dondurma gibi 12 farklı yaptırım türünden en az 5'inin uygulanması zorunludur. 

Türkiye de Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın aldığı gerekçesiyle Aralık 2020'de bu yasa kapsamına alınmış ve Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) üzerinden belirli askeri lisans ve finansman kısıtlamalarına maruz kalmıştır.

ABD Başkanı Trump, CAATSA'nın Türkiye için kaldırılması hakkında şu sözleri söylemişti:

"Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Durum çok basit. Yaptırım uygulayabileceğimiz pek çok kişi var ve uyguluyoruz da. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz"

CAATSA yasasının 235. maddesinde yer alan ve ABD Başkanı'nın hedef alınan kişi ya da kurumlara karşı en az 5 tanesini seçip uygulamak zorunda olduğu 12 yaptırım maddesi şunlardır:

1. İhracat-İthalat Bankası Desteğinin Kesilmesi: Yaptırım uygulanan kişi veya kurumlara, ABD İhracat-İthalat Bankası (Ex-Im Bank) aracılığıyla sağlanan kredi, garanti ya da sigorta desteklerinin verilmemesi.

2. Mal ve Teknoloji İhracatı Ruhsatı Verilmemesi: ABD'nin askeri, hassas ya da çift kullanımlı (hem sivil hem askeri) mal ve teknolojilerin yaptırım uygulanan tarafa ihraç edilmesi için lisans vermeyi durdurması.

3. ABD Mali Kuruluşlarından Kredi Yasağı: ABD menşeli bankalar ve mali kuruluşlar tarafından yaptırım uygulanan tarafa 12 aylık bir dönemde (genellikle 10 milyon doları aşan) büyük miktarda kredi veya borç verilmesinin yasaklanması.

4. Uluslararası Mali Kuruluşlardan Kredi Engeli: ABD'nin, Dünya Bankası veya IMF (Uluslararası Para Fonu) gibi küresel finans kurumlarının yaptırım uygulanan tarafa kredi vermesini engellemek için oy hakkını "olumsuz" yönde kullanması.

5. Merkez Bankası ile Alışveriş Yasağı: Yaptırım uygulanan finans kuruluşu ise, bu kurumun ABD Merkez Bankası (Fed) ile doğrudan işlem yapmasının veya ABD sisteminde birincil piyasa yapıcısı olmasının engellenmesi.

6. Döviz İşlemleri Yasağı: ABD yargı yetkisine tabi olan, döviz üzerinden (özellikle Amerikan Doları cinsinden) işlem ve ticaret yapılmasının yasaklanması.

7. Bankacılık ve Finansal Transfer Yasağı: Mali kurumlar arasında yaptırım uygulanan kurumun menfaatine olacak her türlü kredi transferi, ödeme veya bankacılık işleminin engellenmesi.

8. Mülk/Gayrimenkul İşlemleri Yasağı: Yaptırım uygulanan tarafın ABD topraklarında gayrimenkul edinmesi, mülk üzerinde hak iddia etmesi, bunları satması veya transfer etmesiyle ilgili tüm işlemlerin yasaklanması.

9. Yatırım ve Borç Alışverişi Yasağı: ABD'li kişi ve kurumların, yaptırım uygulanan taraftan borç senedi ya da hisse senedi gibi finansal enstrümanlar satın almasının, onlara yatırım yapmasının yasaklanması.

10. Vize Yasağı ve Sınır Dışı Edilme: Yaptırım listesine alınan kişilerin (kurumların tüzel kimliği dışındaki gerçek şahısların) ABD'ye girişinin engellenmesi, vizelerinin iptal edilmesi veya sınır dışı edilmesi.

11. Üst Düzey Yöneticilere Yaptırım: Yaptırım uygulanan kurumun en tepesindeki yöneticilere de (başkan, yönetim kurulu üyeleri vb.) yukarıdaki yaptırım maddelerinin doğrudan uygulanabilmesi.

12. Kamu İhalelerinden Men (Sözleşme Yasağı): ABD hükümetinin, yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlarla herhangi bir mal/hizmet alımı sözleşmesi yapmaması ve ihale vermemesi.