10 yıl sonra iki parti liderleri yeniden bir araya geldi: Ortak vurgu ‘tek Çin’

10 Nisan 2026 günü Pekin’de dikkat çeken bir siyasi temas gerçekleşti. Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Xi Jinping, Çin Milliyetçi Partisi (Guomingdang) Başkanı Zheng Liwen liderliğindeki heyeti kabul etti. Bu görüşme, iki parti liderinin yaklaşık on yıl aradan sonra gerçekleştirdiği ilk resmi buluşma olarak kayda geçti.

BAĞIMSIZLIĞA KARŞI ORTAK TUTUM

Görüşmenin ana gündem maddesi, Çin anakarası ile Tayvan arasındaki ilişkiler oldu. Taraflar, “Tek Çin” ilkesine bağlılıklarını yineleyerek Tayvan’ın bağımsızlığına karşı ortak bir duruş sergiledi. Açıklamalarda, bağımsızlık yanlısı girişimlerin bölgesel istikrarı tehdit ettiği vurgulanarak dış müdahalelere kesinlikle karşı çıkıldığı bildirildi.

Xİ’DEN ‘DÖRT İLKE’ MESAJI

Xi Jinping görüşmede, iki taraf ilişkilerinin geleceğine dair dört temel ilke sundu:

1. Ulusal kimlik ve kültürel birlikteliğin güçlendirilmesi.

2. Barışçıl gelişme yoluyla ortak vatanın korunması.

3. Ekonomik ve sosyal entegrasyonla halk refahının artırılması.

4. Ortak çabayla ulusal yeniden yükselişin sağlanması.

Xi, Tayvan Boğazı’ndaki gerilimlere rağmen Çin’in yeniden yükseliş sürecinin “kaçınılmaz” olduğunu ifade etti.

KÜLTÜREL BAĞLAR VE ‘ORTAK KADER’ SÖYLEMİ

Zirvede sadece siyasi değil, kültürel birliktelik de öne çıktı. İki taraf, anakara ile Tayvan halkının ortak kökene ve kültüre sahip olduğu görüşünde birleşti. Bu çerçevede, geleneksel Çin kültürünün korunması ve ulusal kimliğin güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

EKONOMİ, ULAŞIM VE SOSYAL HAKLARDA YENİ ADIMLAR

Toplantının en somut sonuçlarından biri, Çin yönetiminin Tayvan halkına yönelik 10 yeni tedbiri oldu:

1.Guomindang ve Çin Komünist Partisi arasında sürekli iletişim mekanizması kurularak partiler arası diyalog güçlendirilecek.

2.İki parti arasında gençlerin karşılıklı etkileşim platformu oluşturulacak; anakara her yıl 20 Tayvan gençlik grubunu ziyarete davet edecek.

3.Fujian sahili ile Kinmen ve Matsu (Anakara ile Tayvan arasında olan takım adalardır) arasında su, elektrik, gaz ve köprü bağlantıları tam olarak hayata geçirilecek.

4.İki kıta arasındaki direkt hava seferleri tamamen yeniden başlatılacak; Urumçi, Xi’an, Jinan gibi yeni uçuş noktaları eklenerek seferler sürekli hale getirilecek.

5.Tayvan tarım ve balıkçılık ürünleri ile gıda maddelerinin anakaraya girişinde gümrük ve karantina kolaylıkları sağlanacak; Tayvan ürünlerinin fuarlara katılımı desteklenecek.

6.Uygun bölgelerde Tayvan’a özel küçük ticaret pazarları kurulacak ve Tayvan küçük ölçekli işletmelerinin anakara pazarına girmesi kolaylaştırılacak.

7.Uygun içeriğe sahip Tayvan film, dizi, belgesel ve çizgi filmlerinin anakara platformlarında yayınlanmasına izin verilecek; Tayvanlı sanatçıların kısa dizi yapımı desteklenecek.

8.Şanghay ve Fujian sakinlerinin Tayvan’a bireysel turizmi yeniden başlatılacak; iki taraf arasında insan hareketleri kolaylaştırılacak.

9.Tayvanlı vatandaşların anakarada ikamet, eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik hizmetleri optimize edilecek; eşit vatandaş hakları tanınacak.

10.İki kıta arasındaki düşünce kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin etkileşimi desteklenerek Çin kültürünün bütünleşmesi ve ulusal dayanışma güçlendirilecek

MUTABAKAT VAR

Resmi ortak haber bildirisi yayımlanmamıştır ancak mutabakat metni paylaşılmıştır. 11 Nisan 2026’da imzalanan ortak mutabakat metni şöyledir:

1. Parti üst düzeyleri arasında düzenli iletişim mekanizması kurulacak, periyodik diyaloglar sürdürülecek.

2. Halklar arası etkileşim genişletilecek, pasaport ve gümrük işlemleri kolaylaştırılacak.

3. Ekonomik entegrasyon derinleştirilecek, Tayvanlı şirketlerin hakları korunacak, pazar iş birlikleri genişletilecek.

4. Gençlerin eğitim, staj ve istihdam iş birlikleri güçlendirilecek, etkileşim platformları oluşturulacak.

5. Geleneksel Çin kültürü birlikte yaşatılacak, tarih ve halkbilim sempozyumları ortaklaşa düzenlenecek.

BÖLGESEL ETKİLER YAKINDAN İZLENİYOR

İki liderin buluşması Tayvan Boğazı’ndaki dengeler açısından önemli bir sinyal niteliği taşıyor. Özellikle son dönemde artan jeopolitik gerilimler göz önüne alındığında, diyalog kanallarının yeniden açılması bölgesel istikrar açısından kritik öneme sahip.