ABD, Asya hamlesini Kazakistan’dan yaptı

ABD Başkanı Donald Trump, Kazakistan’ın İbrahim Anlaşmaları’na resmen katılmayı kabul ettiğini ve imza töreninin kısa sürede yapılacağını açıkladı. Devlet başkanları nezdinde 2023’ten sonraki ikinci ABD-Orta Asya Zirvesi olan toplantının açılışında konuşan Trump, İbrahim Anlaşmaları’nın Orta Doğu ve diğer bölgeler için önemli olduğunu söyledi. Trump bu açıklamaları yaparken Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev tam karşısında oturuyordu.

Açıklamalar öncesinde Tokayev’in de KAZAKH INVEST’in desteğiyle yaklaşık 17,2 milyar dolar değerinde 30 ikili anlaşma imzaladığı anlaşıldı. Kazinform Haber Ajansı muhabirinin bildirdiğine göre, belgeler ABD Ticaret Odası’nda ve Washington’da düzenlenen C5+1 Onuncu Yıl İş Konferansı sırasında imzalandı.

TOKAYEV’DEN TEŞEKKÜR

Daha sonra söz alan Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, ABD Başkanı Trump’a “gösterdiği liderlik ve barışa katkılarından dolayı” teşekkür etti.

Tokayev, “Sayın Başkan, Beyaz Saray’da bu tarihi toplantıyı düzenlediğiniz için size içten teşekkürlerimi sunmak isterim. Sizin kararlı liderliğiniz altında, bu zirve ABD ile Orta Asya arasında yeni bir etkileşim döneminin başlangıcını işaret etmektedir.” şeklinde konuştu.

BİRÇOK ALANDA YATIRIM ALDI

Kazakistan, yapay zeka, havacılık, finans, maden ve eğitim gibi birçok alanda ABD’li şirket ve yatırımcılarla anlaşma sağladı. Kazakistan Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Bakanlığı ile Groq, Inc. arasında bir işbirliği mutabakatı, GDA Group’un bir parçası olan DDH (North America) Inc. ile yatırımcı ve Alatau City Bank hissedarı Vyacheslav Kim arasında 300 milyon dolar değerinde bir başka mutabakat zaptı imzalandı.

Air Astana ve Boeing, havayolunun uzun mesafeli filosunu 18 adet Boeing 787-9 uçağı ile yenilemek ve genişletmek için bir Niyet Mektubu imzaladı.

Tau-Ken Samruk Ulusal Madencilik Şirketi Başkanı Nariman Absametov ile Cove Capital – Cove Kaz Capital Group LLC’nin Yönetici Ortağı Pini Althaus arasında bir başka anlaşma daha imzalandı. Anlaşma, Karaganda bölgesindeki Kuzey Katpar ve Verkhnee Kairakty tungsten yataklarının ortak geliştirilmesini içeriyor. Projenin değeri yaklaşık 1,1 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.

NVIDIA’DAN 2 MİLYAR DOLARLIK ANLAŞMA

En dikkat çekeni ise Çin’le olan çip ticaretindeki kilit şirket Nvidia oldu. Freedom Holding Corp. CEO’su Timur Turlov ile NVIDIA Küresel Yapay Zeka Girişimleri Başkan Yardımcısı Kalista Redmond arasında yaklaşık 2 milyar dolar değerinde bir işbirliği mutabakatı imzalandı.

Temmuz ayında, Alemcloud Ulusal Merkezi’nde Nvidia H200 GPU’larına dayalı bir süper bilgisayar tanıtılmıştı. Etkinliğe Tokayev de katılmıştı.

Ayrı bir anlaşma grubu, Kazakistan’ın eğitim ve bilim alanındaki uluslararası işbirliğinin genişletilmesine odaklandı. Arizona Eyalet Üniversitesi, Colorado Madencilik Okulu, Coursera, OpenAI, Freedom Group Inc. ve diğer ortaklarla yaklaşık 50 milyon dolar değerinde belgeler imzalandı.

TOKAYEV’DEN DE EKONOMİ İTİRAFI

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, perşembe günü yaptığı açıklamada ülkesinin anlaşmalara katılmasının “muhtemel” olduğunu söylemişti. Kazakistan ve İsrail’in 30 yılı aşkın süredir tam diplomatik ilişkilere sahip olmasına rağmen Tokayev, anlaşmaları imzalamanın öneminin “temelde ekonomik” olduğunu vurguladı. “Bu, ekonomik işbirliği perspektifinden belirli kazanımlar elde edeceğimiz anlamına geliyor.” ifadelerini kullandı.

Ülkesinin “İsrail ve Orta Doğu ülkeleriyle her zaman iyi ilişkilere sahip olduğunu” vurgulayan Tokayev, “Bu, politikalarımızın, benim politikalarımın mantıksal bir devamıdır.” diye ekledi.

‘DÜŞÜK MALİYETLİ SİYASİ ZAFER’

New York Times bu adımı “ülkelerin Trump’a düşük maliyetle siyasi zaferler sunmanın yaratıcı yollarını nasıl bulduğunu gösteriyor” şeklinde yorumladı. Times of Israel gazetesi de benzer şekilde şu değerlendirmede bulundu: “Kazakistan ile anlaşma, 1992’de Sovyetler Birliği’nden ayrılmasının hemen ardından Yahudi devletiyle diplomatik ilişkiler kurmuş olması ve zaten İsrail ile bağları olması göz önüne alındığında sınırlı bir kapsam sunuyor.”

ABD merkezli Axios sitesine konuşan üst düzey bir Amerikalı yetkili de bu adımın amacının “İbrahim Anlaşmaları’nı, İsrail ile Arap ve İslam dünyası arasındaki işbirliğini teşvik etmek için ABD liderliğindeki bir çerçeve olarak yeniden canlandırmak” olduğunu söyledi.

Aynı site Trump yönetiminin Suudi Arabistan ve Suriye gibi bölgesel aktörleri de İsrail ile normalleşme anlaşmalarına dahil etmeye çalıştığını, bunun ise “daha büyük ve diplomatik açıdan daha hassas bir hedef” olduğunu belirtti.