AB'den dijital egemenlik paketi: Hedef ABD'ye bağımlılığı azaltmak

Avrupa Birliği, yabancı firmalara olan bağımlılığı azaltmak ve yerel üretimi canlandırmak amacıyla kapsamlı bir teknoloji paketi hazırlığına girişti. Transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim cephesi açma riski taşıyan; çip, bulut bilişim ve yapay zeka alanlarındaki yeni kuralları içeren bu paket önümüzdeki çarşamba günü kamuoyuna sunulacak. Basına sızan taslak strateji belgesine göre Brüksel, bu hamleyle küresel jeoekonomik güç yarışındaki yerini yeniden geri almayı hedefliyor. Avrupa’yı özellikle endişelendiren konuların başında, kıtadaki pazar payı yüzde 70 seviyesine ulaşan ABD'li bulut bilişim sağlayıcılarına olan aşırı bağımlılık geliyor. Donald Trump'ın geçen yıl Beyaz Saray'a dönmesinden bu yana Avrupalı yetkililer, gerilimin tırmanması halinde kritik dijital altyapıların Amerikalıların bir "şalteri kapatmasıyla" (kill switch) tamamen durdurulabileceğinden ciddi endişe duyuyor.

AVRUPA KENDİ KAPASİTESİNİ GELİŞTİRMELİ

Avrupa Birliği'nin rekabetten sorumlu en üst düzey yetkilisi Teresa Ribera bu ay yaptığı açıklamada, "Kendi kapasitemizi geliştirmemiz gerekiyor; birilerinin bizim kararlarımızı, değerlerimizi, iyi işleyen ekonomimizi ve hizmetlerimizi etkilemeye çalışmasına izin veremeyiz" ifadelerini kullandı. Avrupalı yetkililer, ABD firmalarının küresel gücünü ve Avrupa üzerindeki potansiyel etkisini örneklendirmek için sık sık Washington'ın Şubat 2025'te Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) hakimlerine uyguladığı yaptırımlara işaret ediyor. Yaptırımlardan etkilenen isimlerden biri olan Hakim Nicolas Guillou, sistemin tamamen Amerikan merkezli olması sebebiyle süreç içerisinde Visa kartına olan erişimini nasıl kaybettiğini açıkça anlatmıştı.

TASLAK PAKET NELERİ İÇERİYOR?

Çarşamba günü açıklanacak olan geniş kapsamlı paket, veri merkezi altyapılarının yaygınlaştırılmasını hızlandırmayı amaçlayan "Bulut ve Yapay Zeka Geliştirme Yasası" ile yabancı sağlayıcılara bağımlılığı azaltarak yarı iletken tedarik güvenliğini güçlendirmeyi hedefleyen bir "ÇİP Yasası" (CHIPS Act) teklifini içeriyor. Ayrıca kamu otoritelerinin kontrolü artırmak, esneklik sağlamak ve belirli satıcılara kilitlenip kalmayı (vendor lock-in) önlemek için daha fazla açık kaynaklı yazılım benimsemesi teşvik edilecek. Taslak belgeye göre üye hükümetlerin, dayanıklılığı artırmak ve Avrupalı alternatifleri tespit etmek amacıyla bulut ve yapay zeka alanlarında "egemenlik risk değerlendirmeleri" yapması beklenecek. Çiplere ilişkin ikinci bir taslak dokümana göre ise Avrupa Komisyonu, olası bir kriz anında mevcut sözleşmeleri geçersiz kılarak üreticileri kriz açısından kritik ürünlerin siparişlerine öncelik vermeye zorlama yetkisi istiyor. Ayrıca, ciddi kıtlıklarla karşılaşılması durumunda AB'nin birden fazla üye devlet adına "merkezi alıcı" olarak hareket etmesini sağlayacak ortak bir satın alma mekanizması da öneriliyor.