AB'den yapay zeka yarışında ABD ve Çin'i yakalamak için 20 milyar avroluk hamle

Avrupa Birliği (AB), yapay zeka alanında yaşanan küresel rekabete dahil olmak amacıyla dev (giga) fabrikalardan süper bilgisayarlara kadar uzanan geniş ölçekli yatırımlara odaklandı. Avrupa Komisyonunun "AI Continent Action Plan" girişimi kapsamında, 2027 yılına kadar süper bilgisayar altyapılarına 10 milyar avroluk bir bütçe öngörülürken, özel sektör yatırımlarının da teşvik edilmesi amaçlanıyor. Kurulacak 5 dev yapay zeka fabrikasıyla birlikte mevcut tesislerin 4 katından fazla çipe sahip büyük ölçekli merkezler devreye alınacak ve devasa bilgi işlem güçleri entegre edilecek.

EN AZ 9 YENİ SÜPER BİLGİSAYAR DEVREYE ALINACAK

Avrupa'nın yapay zeka alanındaki işlem gücü açığını kapatmayı hedefleyen bu fabrikalar; süper bilgisayar merkezlerini, üniversiteleri, KOBİ'leri, sanayi kuruluşlarını ve finans aktörlerini bir araya getirerek güvenilir yapay zeka modellerinin geliştirilmesini sağlayacak. AB genelinde halihazırda 19 yapay zeka fabrikası (AI Factory) ve 13 bağlantılı merkez faaliyette bulunurken, Komisyon en az 9 yeni yapay zeka odaklı süper bilgisayarı daha devreye almayı hedefliyor. Avrupa'nın yapay zeka yaklaşımı sadece büyük dil modelleriyle de sınırlı kalmıyor; sağlıkta erken teşhis, üretimde kalite kontrol, enerjide şebeke yönetimi, ulaştırmada trafik optimizasyonu ve kamu hizmetlerinde dijitalleşme gibi kritik alanlar da öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

MODEL SAYISINDA ABD VE ÇİN'İN ÇOK GERİSİNDE KALDI

Stanford Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalar, AB'nin regülasyon gücüne rağmen üretim ve model geliştirme kapasitesinde küresel devlerin oldukça gerisinde kaldığını gösteriyor. ABD merkezli şirketler 59, Çin merkezli şirketler ise 35 dikkate değer yapay zeka modeli geliştirirken, Avrupa genelinde bu sayı şu an için sadece 3 modelde kalmış durumda. Avrupa'da öne çıkan bu üç modelin tamamı ise Fransa merkezli Mistral AI tarafından geliştirilen Mistral Large, Mistral Large 2 ve Pixtral Large oldu. Şirket; OpenAI, Anthropic ve Google gibi ABD'li aktörlere karşı en güçlü rakip olarak konumlanırken; Almanya'nın Aleph Alpha firması kamu uygulamalarıyla, Black Forest Labs ise görsel üretim alanındaki ürünleriyle söz sahibi olmaya çalışıyor.

KATI KURALLAR İÇEREN YAPAY ZEKA YASASI REVİZE EDİLİYOR

Yatırımların yanı sıra yasal düzenlemelere de ağırlık veren AB'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act), 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girmişti. Son olarak üye ülkeler, rızasız cinsel içerik üreten yapay zeka uygulamalarını yasaklama kararı alırken, yapay zeka içeriklerine yönelik şeffaflık çözümlerinin son uygulama tarihi de 2 Aralık 2026 olarak belirlendi. Öte yana AB, bazı kuralları sadeleştirmek ve yüksek riskli sistemlerin uygulama takvimini ertelemek üzere yeni bir değişiklik üzerinde uzlaştı. Üye ülkelerin ve Avrupa Parlamentosunun resmi onayını bekleyen bu yeni takvime göre, bağımsız yüksek riskli yapay zeka sistemlerindeki yükümlülükler 2 Aralık 2027'ye, ürünlere entegre edilmiş yüksek riskli sistemlerdeki yükümlülükler ise 2 Ağustos 2028'e erteleniyor.