Altı bölgedeki üreticilerden hükümete uyarı: Zam yaparak gıda arzını koruyamazsınız

Mazot ve gübre zamlarından sonra tarımsal faaliyetlerde kullanılan elektriğe de yüzde 24,8 zam geldi. Üretici temsilcileri, girdi maliyetlerindeki artışın, verim düşüşlerine neden olacağı uyarısı yaptı, hükümete üç kalemde destek çağrısı yaptı.

Bismil Pamuk Üreticileri Birliği Başkanı Hasan Vural, Diyarbakır’da üç stratejik üründe ekim zamanı olduğunu belirtti, “Zaman yok.” dedi.

VERİLEN DESTEK DEVEDE KULAK

Vural, yapılan zamları şöyle değerlendirdi:

“Planlı üretim ve temel destek adı altında şu anda verilen destekler var ama bunlar devede kulak. Bu destekler çiftçinin ayakta durmasına yetmiyor. Çiftçinin ekim yapmasına yetmiyor. Üç kalemde; mazot, gübre ve elektrikte çiftçiye çok ciddi ve yeterli miktarda destek verilmesi lazım. Verilmezse ne olur? Çiftçi tarlasına üç yerine iki su verecek, gübreyi dönüme 35 kilo yerine 20 kilo verecek. Bu da verimi düşürecek. Mazot fiyatları iki ayda yüzde 30 arttı. Mazot desteği olmazsa çiftçi üç defa sürüm yapması gerekirken bir kez sürüm yapacak. Çiftçi tarlayı istediği gibi ekime hazırlayamayacak.

“Verimin düşmesi üretimin az olması demek, üretimin az olması fiyatların atması demek, veya ülkeye ithal ürün gelmesi demek. Dışardan ithal ederseniz de cari açık artacak. Neticede yine enflasyon yükselecek. İşin özeti bu.”

SIRALI BİTKİLERDE EKİM DÖNEMİ

“Üç kaleme acilen, ivedilikle destek yapılmalı.” diyen Varol, şöyle devam etti:

“Şu anda tarlanın hazırlanıp ekimin yapılması zamanı. Buğday dışındaki pamuk, mısır, soya gibi ürünlerin ekim dönemi. Bu ürünler, Türkiye için önemli. Pamuk, tekstil için çok önemli ama dışardan alınıyor. Soya yine dışardan ithal ediliyor. Biz bunlara sıralı bitki diyoruz. Bunların ekimi bu dönemdedir. Yağışlar nedeniyle şu anda çiftçi tarlasını hazırlayamıyor. Ama bir hafta sonra çiftçiye mazot da gübre de tohum da lazım. Bunları borçla alacak çiftçi. Borçla aldığı zaman para kazanamayacak. Borcunu da ödeyemeyecek. Destek verilsin ki daha çok üretim olsun. Çok üretim de cari açığın ve enflasyonun düşmesi demektir.”

EK MALİYET

Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı da bölgedeki sulanabilir arazilerin elektrikle sulandığını belirtti, “Elektrik zammı, girdi maliyetlerimize ciddi bir ek maliyet yaratıyor. En azından tarımsal sulamadaki elektrik fiyatlarının bir nebze olsun düşük olmasını talep ediyoruz. Bununla ilgili bakanlık bir çalışma yapar diye umuyoruz. Bakanlığın sübvanse etmesinin gerekli olduğunu düşünüyoruz.” dedi.

Son günlerde artan gübre ve mazot fiyatlarının maliyetleri ciddi anlamda yükselttiğini belirten Arabacı, yüzde 24’lük elektrik zammının daha da yükselteceği uyarısı yaptı, destek ödemeleriyle ilgili düzenleme istedi. Arabacı, şöyle devam etti:

“Geçen yıla göre yüzde 79’a varan maliyet artışları var. Maliyetlerle ilgili mutlaka çalışma yapılmalı. Birçok ülke zamlar oranında üreticisini destekledi. 2026 yılı destekleri ilk kez bu yıl, ekimden önce açıklandı. 2025’le 2026 yılları arasındaki destek artışı aşağı yukarı yüzde 26 oranında. Ama maliyetler yüzde 70 ve üzeri arttı.

“Şu an çiftçiye ödeme yapılıyor. 2026 yılının nisan ayında hâlâ 2025 yılının desteklerini alıyoruz. Aldığımız destekler eridi bile. Maliyetleri düşürmek için 2026 yılının desteklerinin maliyet oranında yeniden revize edilmesini, artı bir destek verilmesini ve 2026 yılı ürününün 2027 ürününü ekmeye başladığımız dönemde ödenmesini bekliyoruz.”

GIDA GÜVENLİĞİ İÇİN DESTEK

Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram da “Artan maliyetler, üreticimizin yükünü her geçen gün daha da ağırlaştırmakta, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından ciddi endişelere yol açmaktadır. Üretimin devamlılığı ve gıda arz güvenliği için çiftçimizin desteklenmesi devletimizden beklentimizdir.” dedi.

TARIM SEKTÖRÜ ZAMLARDAN MUAF TUTULMALI

Adana Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu Başkanı ve Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, elektrik zamlarının Türkiye’deki bütün çiftçileri etkileyeceğini belirtti, “Çiftçi artık damlama sulamayı elektrikle kullanıyor. Tarım sektörü bu artışlardan muaf olmalı.” dedi. Doğan, gıdadaki enflasyonun sorumlusunun çiftçi olmadığını da belirterek, şöyle konuştu:

“Üretimde ürün fiyatları yüksekse az olduğu için. Arz talepten fazla olursa fiyat düşer. Sebzede üretim bu yıl bol olacak ama çiftçi kazanacak mı bilmiyoruz. Biz istiyoruz ki ne çiftçi çok fazla kazansın ne de tüketici pahalı yesin. Denge oluşsun, istiyoruz. Dengeyi de hükümet sağlayacak. Üretici kazanamadığında sübvanse edilmeli. Bu olmazsa sıkıntı devam edecek. “Elektrikle ilgili zaten sıkıntı yaşıyorduk. Çiftçilerin çoğu elektrik parasını ödeyemiyor. Banka borcunu ödeyemiyor, elektriği nasıl ödesin? Çiftçiye sahip çıkılsın. Küçük desteklerle çiftçiyi avutmaya kalkmasınlar. Elektrik zamları tarımdan muaf tutulmalı.”