Araştırma: Türkiye’de uzaktan çalışma oranı düşük

Pandemi sonrası çalışma hayatında yeni denge şekillenirken, Türkiye’de uzaktan çalışmanın kapsamı sınırlı kalmaya devam etti. 40 ülkede 16 binden fazla üniversite mezunu tam zamanlı çalışanla yapılan Küresel Çalışma Düzenleri Araştırması’na göre, Türkiye’de çalışanlar haftada ortalama 0,9 gün evden çalışırken bu oran toplam çalışma süresinin yaklaşık yüzde 18’ine karşılık geliyor. Aynı araştırma, çalışanların haftada ortalama 2,6 gün uzaktan çalışma talep ettiğini ve evden çalışılan bir günün Türkiye genelinde 69 dakika, İstanbul’da ise 90 dakikayı aşan yol süresi tasarrufu sağladığını ortaya koydu.

Araştırma, iş gücü piyasaları, çalışan tercihleri ve verimlilik üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak ele aldı. Çalışmaya OECD Ekonomisti Dr. Cem Özgüzel ve King’s College London öğretim üyesi Dr. Cevat Giray Aksoy da katkı sundu.

Araştırmaya göre evden çalışma oranı Avrupa ile kıyaslandığında Türkiye’nin geride kaldığı görülüyor: Almanya’da 1,6 gün, İsveç’te 1,3 gün, İspanya’da 1,2 gün evden çalışılıyor. Küresel ortalamada ise çalışanlar haftada yaklaşık 1 gün evden çalışıyor.

PANDEMİ SONRASI YENİ DENGE OLUŞTU

Pandemi döneminde zirveye ulaşan uzaktan çalışma oranları düşüş eğilimine girse de pandemi öncesi seviyelerin üzerinde kalmayı sürdürüyor. Buna göre, haftalık ortalama uzaktan çalışma süresi 2022’de 1,6 gün, 2023’te 1,33 gün ve 2025 başı itibarıyla 1,27 gün olarak ölçüldü. Bölgesel olarak bakıldığında Kuzey Amerika, Birleşik Krallık ve Avustralya haftada 1,5–2 gün ile en yüksek oranlara sahip. Avrupa’da bu süre 1–1,5 gün, Asya’da ise yarım gün ile 1 gün arasında değişiyor.

ZAMAN TASARRUFU SAĞLIYOR

Uzaktan çalışmanın günlük yaşama etkisi özellikle büyük şehirlerde belirginleşiyor. Türkiye genelinde evden çalışılan bir gün ortalama 69 dakika yol süresi tasarrufu sağlıyor. İstanbul özelinde ise bu süre 90 dakikanın üzerine çıkıyor. Kazanılan zamanın bir kısmı yeniden işe ayrılırken, kalan kısmı dinlenme ve kişisel yaşama yönlendiriliyor.

TALEP İLE UYGULAMA ARASINDA BÜYÜK FARK

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri çalışan tercihleri ile mevcut uygulamalar arasındaki fark oldu. Türkiye’de çalışanlar haftada ortalama 2,6 gün evden çalışmak istediklerini belirtirken, mevcut uygulama bunun oldukça altında kalıyor. Bu durum, işveren politikaları ile çalışan beklentileri arasındaki dönüşümün henüz tamamlanmadığını gösteriyor. Uzaktan çalışma tercihlerinde demografik farklılıklar öne çıkıyor: Çocuk sahibi çalışanlar hibrit modele daha yatkın Çocuğu olmayanlar daha çok tamamen ofis ya da tamamen uzaktan modeli tercih ediyor.

Cinsiyet bazında evden çalışma oranları benzer seviyede olsa da talep tarafında fark dikkat çekiyor. Özellikle çocuk sahibi kadınlar haftada ortalama 2,66 gün evden çalışmak isteyerek en yüksek talebi gösteren grup oldu.

UZAKTAN ÇALIŞMA İŞ GÜCÜNÜ GENİŞLETİYOR

Türkiye’de bir çağrı merkezi operasyonu üzerinde yapılan analiz, tamamen uzaktan çalışma modelinin şirketlerin daha geniş bir yetenek havuzuna ulaşmasını sağladığını ortaya koydu. Bu modelle birlikte: kadınların, evli çalışanların, küçük şehirlerde yaşayanların, daha ileri yaş gruplarının iş gücüne katılımında artış gözlemlendi.

Araştırma, uzaktan çalışmanın verimlilik üzerinde de olumlu etkiler yarattığını gösterdi. Çağrı merkezi verilerine göre: Saatlik çağrı sayısında yüzde 9–10 artış var. Hizmet kalitesinde düşüş yok. Bu artışın, daha kısa çağrı süreleri ve artan odaklanma ile ilişkili olduğu belirtildi.

HİBRİT MODEL KALICI HALE GELİYOR

Tamamen uzaktan çalışma yaygınlaşmasa da hibrit model birçok sektör için standart haline geldi. Özellikle işe başlangıç süreçlerinde yüz yüze eğitim ile uzaktan çalışmayı birleştiren hibrit modellerin, uzun vadede daha yüksek performans ve çalışan bağlılığı sağladığı ifade edildi.