Arjantin'de insanlık düşmanı yasa meclisten geçti

Arjantin'de "liberter" Devlet Başkanı Javier Milei'nin işçi haklarını neredeyse tamamen ortadan kaldıran tartışmalı iş reformu yasası, 12 saat süren maraton oturumun ardından Temsilciler Meclisi'nden geçti. 218 maddelik, 100 sayfalık "İşgücü Modernizasyonu Yasası" adlı düzenleme, işçi sendikaları ve muhalefet tarafından "kölelik yasası" olarak nitelendiriliyor. Yasa, kıdem tazminatından mesai ücretine, sendikal haklardan grev hakkına kadar işçilerin yıllardır kazandığı neredeyse tüm hakları buduyor. Meclis önünde toplanan binlerce işçi, yasayı protesto ederken polis biber gazı ve tazyikli suyla müdahale etti.

KIDEM TAZMİNATI BUDANIYOR: 'EN İYİ AYLIK' DEĞİL, ORTALAMA HESAP

Yasanın en çarpıcı maddelerinden biri, kıdem tazminatının hesaplanma şeklini kökünden değiştiriyor. Halihazırda işçinin en iyi aylık maaşı üzerinden hesaplanan ve ikramiye, fazla mesai gibi ek ödemeleri de içeren kıdem tazminatı, yeni düzenlemeyle bu ek gelirlerin dışlanmasıyla hesaplanacak. Ayrıca hesaplamada kullanılacak tutar, pozisyon için ortalama maaşın üç katını geçemeyecek. Bu düzenleme, özellikle uzun yıllar aynı işyerinde çalışan ve yüksek maaş alan işçilerin kıdem tazminatlarının ciddi oranda düşmesine yol açacak.

8 SAATLİK İŞ GÜNÜ HAKKI BİLE KAYBEDİLİYOR

Yasa, 8 saat olan günlük mesai süresini fiilen 12 saate çıkarıyor. "Saat bankası" adı verilen sistemle işçiler, "gönüllü olarak" fazla mesai yapmayı kabul edebilecek ancak bu fazla mesainin karşılığında mesai ücreti alamayacak. Bunun yerine, gelecekteki mesailerinden düşülmek üzere izin kazanacaklar. Sistemin "gönüllülük" esasına dayandığı belirtilse de, işini kaybetme korkusu yaşayan işçilerin bu tür talepleri reddetmesi neredeyse imkansız hale geliyor. Yasayı savunanlar ise pişkince "ama günde 12 saat de dinleniyorlar" diyor.

SENDİKALAR TARİH OLUYOR: İZİNLE TOPLANTI, YÜZDE 75 ÇALIŞMA ZORUNLULUĞU

Yasa, sendikal faaliyetleri neredeyse imkansız hale getiriyor. İşçilerin işyerinde sendika toplantısı yapabilmesi için işverenden izin alması gerekecek. Toplantıya katılmayan işçilerin çalışmasını etkilemek ise yaptırıma tabi tutulacak. Daha da önemlisi, telekomünikasyon, hastaneler, atık toplama, eğitim, havacılık ve liman işçileri gibi birçok sektör "zorunlu hizmet" kapsamına alındı. Bu sektörlerde her an en az yüzde 75 kapasiteyle çalışma zorunluluğu getirilmesi, grev hakkını fiilen ortadan kaldırıyor. Bu düzenleme, sendikaların en büyük pazarlık gücü olan grev silahını ellerinden alıyor.

TATİL HAKKI BUDANIYOR: 7 GÜNE BÖLÜNEBİLİR, YAZ TATİLİ ZORUNLULUĞU

Yasayla birlikte işçilerin yıllık ücretli izin hakları da budanıyor. İşverenler, işçilerin izinlerini 7 günlük parçalara bölebilecek. Daha da kötüsü, işverenler işçileri en az üç yılda bir yaz aylarında tatile çıkmaya zorlayabilecek. Bu düzenleme, özellikle çocuklu ailelerin tatil planlamasını işverenin insafına bırakıyor ve işçilerin aile hayatına saygıyı tamamen ortadan kaldırıyor.

'DİNAMİK MAAŞ' İLE İŞÇİ GÜVENCESİ TARİHE KARIŞIYOR

Yeni yasa, işverenlere maaşları verimlilik veya liyakate göre belirleme hakkı tanıyor. Bu, aynı işi yapan işçiler arasında keyfi maaş farklılıkları yaratılmasının önünü açıyor. Daha da tartışmalı olanı, işverenlerin maaşları yabancı para birimiyle veya ayni olarak ödeyebilmesine imkan tanınması. Bu düzenleme, hiperenflasyonla boğuşan Arjantin'de işçilerin maaşlarının erimesi riskini daha da artırıyor.

İŞÇİLERİN HAK ARAMA YOLU KAPANIYOR

Yasa ulusal düzeydeki iş mahkemelerinin tamamen kaldırılmasını öngörüyor. Bu düzenlemeyle, işçilerin hak ihlalleri karşısında başvurabilecekleri uzman mahkemeler ortadan kalkıyor. İşçiler, işverenlerle yaşadıkları uyuşmazlıklarda artık genel mahkemelerde dava açmak zorunda kalacak. Bu durum, özellikle iş hukuku konusunda uzmanlaşmamış mahkemelerde yargılamaların uzamasına ve işçilerin hak arama mücadelesinin daha da zorlaşmasına yol açacak.

İŞÇİLER SOKAKLARDA: 'AÇLIKTAN ÖLÜYORUZ, BİR DE BUNU MU GÖRECEĞİZ?'

Yasa görüşmeleri sürerken binlerce işçi Meclis önünde toplandı. Buenos Aires'te iki işte birden çalışan 31 yaşındaki öğretmen Gabriela Quiroz, "Çok endişeliyim. Şimdi fazla mesailerimiz parayla değil, izinle ödenecek. Zaten ay sonunu zor getiriyorum, şimdi ne yapacağım?" dedi. 54 yaşındaki hemşire Susana Amatrudo ise gözyaşları içinde "Fabrikalar kapanıyor, insanlar işsiz kalıyor. Bu hepimizi etkiliyor. Mücadeleye devam etmeliyiz" diye konuştu.