Atatürk’ün bilinmeyen mektubu gün yüzüne çıktı
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda, Çanakkale’nin kahraman birliği 57’nci Alay’ın sancağına madalya takılmasına ilişkin tarihi belgeler ve tören programı bulundu
Gökalp Erbaş
Editor
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Barış Borlat, "Şehit Bilgi Kapısı Projesi" kapsamında yürütülen araştırmalarda, Çanakkale Kara Savaşları’nın en çok şehit veren birliği 57’nci Alay’a dair çok kritik belgelere ulaşıldığını açıkladı. Gün yüzüne çıkarılan belgeler, alay sancağına altın ve gümüş imtiyaz ile harp madalyalarının hangi şartlarda takıldığını ve bizzat Mustafa Kemal Atatürk’ün tören günü kaleme aldığı mektubun detaylarını içeriyor.
MADALYA TALEBİ SAVAŞ SÜRERKEN YAPILDI
Doç. Dr. Barış Borlat’ın aktardığı bilgilere göre, 57’nci Alay’ın gösterdiği eşsiz kahramanlık üzerine alay komutanı, henüz savaş devam ederken 5 Mayıs 1915’te sancağa madalya takılması için resmi talepte bulundu. Alay komutanı yazısında, birliğin kahramanlığının bölgedeki diğer alaylar tarafından da takdir edildiğini vurguladı. Harbiye Nezareti ise yoğun çatışmalar nedeniyle bu talebi ancak 27 Aralık 1915 tarihinde onaylayabildi.
ATATÜRK’ÜN İLK KEZ ORTAYA ÇIKAN MEKTUBU
Törenin en dikkat çekici ayrıntısı, o dönem 19’uncu Tümen Komutanlığı’ndan 16’ncı Kolordu Komutanlığı’na atanarak Silvan’da bulunan Mustafa Kemal Atatürk’ün gönderdiği mektup oldu. Görev yerinden dolayı törene katılamayan Atatürk, gönderdiği mektupta 57’nci Alay’ın cephedeki kahramanlığını övgüyle anlatarak şehitlerin ruhuna Fatiha okunmasını istedi. Doç. Dr. Borlat, bu mektubun Atatürk’ün ilk kez ortaya çıkan yazışmalarından biri olduğunu ve tören günü askerlerin huzurunda okunduğunu belirtti.
KEŞAN’DAKİ TARİHİ TÖREN: 25 NİSAN 1916
Arşivlerden çıkan tören programına göre, madalya takma merasimi Çanakkale muharebelerinin birinci yıl dönümü olan 25 Nisan 1916’da Keşan’ın Çelebi köyünde gerçekleştirildi. Kolordu komutanının bizzat katıldığı törende; 57, 72 ve 77’nci Alaylar ile süvari birliklerinden gelen askerler hazır bulundu. Tümen Komutanı Şefik Aker’in alayın rolünü anlatan konuşmasının ardından, şehitlerin ruhuna dualar edildi ve tören askerlerin diz çökerek sergilediği geleneksel oyunlarla sona erdi.
