Atina sınır tanımıyor: Olta mesafesine NAVTEX mesajı

Yunanistan, Doğu Akdeniz’de Türkiye’yi Antalya Körfezi’ne hapsetmeyi amaçlayan maksimalist deniz yetki alanı iddialarını bir kez daha sahaya sürdü. Türkiye’nin Fethiye-Kaş Özel Çevre Koruma Bölgesi’ni ilan etmesinin hemen ardından bilimsel araştırma yapmak üzere bölgeye gönderilen TÜBİTAK MARMARA için yayınlanan NAVTEX’e Atina karşı NAVTEX’le yanıt verdi.

Antalya İstasyonu tarafından yayınlanan 0862/26 numaralı duyuruya göre TÜBİTAK MARMARA, 1-15 Eylül tarihleri arasında Meis’in güney ve güneybatısındaki sularda bilimsel araştırma faaliyetleri yürütüyor. Yunanistan ise Iraklio İstasyonu üzerinden 1036/26 numaralı karşı bildirim yayınlayarak Antalya İstasyonu’nun bölgede NAVTEX yayınlamaya yetkili olmadığını ileri sürdü. Atina ayrıca araştırma noktalarından birinin Yunan kıta sahanlığında bulunduğunu iddia etti.

10 KİLOMETREKARELİK ADAYA 40 BİN KİLOMETREKARE DENİZ

Yunanistan’ın itirazının temelinde Meis’e verdiği deniz yetki alanı etkisi bulunuyor. Rakamlar, iki ülkenin tezleri arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor.

Meis yaklaşık 10 kilometrekare yüzölçümüne sahip. Anadolu kıyılarına uzaklığı yalnızca 2 kilometre. Buna karşılık Yunan ana karasına yaklaşık 580 kilometre mesafede bulunuyor. Başka bir ifadeyle Meis, Yunan ana karasına Anadolu’dan 290 kat daha uzak.

Atina buna rağmen adanın ana karalarla aynı ölçüde deniz yetki alanı üreteceğini savunuyor. Yunan tezinin kabul edilmesi durumunda yaklaşık 10 kilometrekarelik Meis, kendi yüzölçümünün 4 bin katına ulaşan bir kıta sahanlığı/MEB alanı üzerinde etki yaratacak. Türkiye ise her seferinde bu iddianın ne rasyonel ne de uluslararası hukukla uyumlu olduğunu vurguluyor.

Doğu Akdeniz’de 1792 kilometrelik kıyı uzunluğu bulunan Türkiye, deniz sınırlandırmasının birkaç kilometrekarelik adalar ile yapılamayacağını, Meis’in Türkiye’nin uzun kıyı projeksiyonunu kesemeyeceğini; kıyı uzunlukları, coğrafi konum ve hakkaniyet ilkelerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

DÜNYADA ÖRNEĞİ YOK

Atina’nın “Her ada ana kara kadar tam kıta sahanlığı ve MEB etkisi yaratır.” yaklaşımı, uluslararası deniz hukukunda da karşılık bulmuyor. Uluslararası mahkemeler, ters tarafta kalan yani karşı kıyıya daha yakın veya ana kara kıyılarının önünü kesen adaların sınırlandırma üzerindeki etkisini birçok davada azalttı ya da o adayı çevreleyerek yok saydı.

Türkiye de tezini 1977 İngiltere-Fransa Kıta Sahanlığı Tahkimi, 1985 Libya-Malta, 2009 Romanya-Ukrayna ve 2012 Nikaragua-Kolombiya kararları gibi çok sayıda anlaşmazlık çözümüne dayandırıyor. Örneğin 2009 tarihli Romanya-Ukrayna davasında Uluslararası Adalet Divanı, Ukrayna’ya ait Yılan Adası’nın deniz sınırlandırmasını Romanya’nın aleyhine bozmasına izin vermedi. Bu yaklaşım, Türkiye’nin “Adalar vardır ancak sınırlandırmadaki etkileri coğrafi şartlara göre değişir.” tezinin uluslararası yargı pratiğinde karşılığının bulunduğunu gösteriyor.

YUNAN BASINI BİLE ‘AÇIK DENİZ’ DEDİ

Bu arada Yunanistan’ın söz konusu bölgeyi doğrudan “Yunan kıta sahanlığı” olarak nitelemesi de akıl dışı. Nitekim Atina’nın TÜBİTAK MARMARA faaliyetini “Yunan egemenlik haklarına yönelik ihlal” şeklinde sunmasına Yunan basınından da dikkat çekici bir itiraz geldi. Yunanistan’ın önde gelen gazetelerinden Ta Nea, geminin faaliyet gösterdiği Meis’in güneybatısındaki bölgenin deniz hukuku bakımından “açık deniz” niteliğinde olduğunu yazdı.

GSI PROJESİNE DE YANIT

TÜBİTAK MARMARA, savaş gemisi refakati olmadan bilimsel çalışmalarını sürdürüyor. Yunan makamları ise gemiyi bir Sahil Güvenlik unsuru aracılığıyla takip ediyor.

Faaliyetin ayrıca Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında planlanan Great Sea Interconnector (GSI) elektrik bağlantısı açısından da önem taşıdığı değerlendiriliyor. Ankara, Türkiye'nin deniz yetki alanlarından geçecek araştırma ve kablo döşeme faaliyetlerinin Türkiye'nin izni olmadan gerçekleştirilemeyeceğini vurguluyor.

Böylece TÜBİTAK MARMARA’nın faaliyeti yalnızca bilimsel bir araştırma görevi olmaktan çıkıyor, Türkiye’nin Anadolu kıyısına neredeyse olta atma mesafesindeki Meis üzerinden Doğu Akdeniz'e çıkışını daraltmaya çalışan Yunan tezlerine karşı da sahadaki tutumunu ortaya koyuyor.

Doğu Akdeniz’de yeni Navtex ilanı! Enerji köprüsü kurulacakGündem