Atlantik’e Bulgar darbesi
Bulgaristan’da sandıktan ‘istikrar ve değişim’ çıktı. Kiev politikalarına şüpheyle yaklaşan Rumen Radev, mutlak çoğunlukla iktidara yürüyor. Brüksel’in ‘yıkıcı lider’ ilan edip müdahale araçlarını devreye soktuğu Radev, yolsuzlukla mücadele vaadiyle Sofya’da yeni bir hat inşa ediyor.
GAZETE HABERLERİ
Editor
Doğu Avrupa ülkesindeki genel seçimler, İlerici Bulgaristan (PB) koalisyonunun zaferiyle sonuçlandı. PB’ye liderlik eden Rumen Radev, Avrupa Birliği (AB) ve Kiev’e mesafeli yaklaşımıyla öne çıkıyor. Devletin mafyalaşma sürecini durdurma vaadi de seçim kampanyasının merkezinde yer aldı.
MUTLAK ÇOĞUNLUĞU YAKALADI
Müstakbel başbakan, eski bir MİG-29 pilotu. Cumhurbaşkanlığı ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı geçmişi, onu devlet içinden gelen tecrübeli bir aktör haline getiriyor.
62 yaşındaki Radev, oyların yüzde 78’i sayıldığında yaklaşık yüzde 45 destek topladı. Bu tabloyla 240 sandalyeli parlamentoda en az 132 sandalyeye ulaştığını ve mutlak çoğunluğu elde ettiğini açıkladı.
Sandık sonuçları Batı yanlısı rakipler açısından ağır bir tablo ortaya koydu: Liberal PP-DB koalisyonu yüzde 14 ile ikinci sırada kaldı. Radev’in en önemli rakibi olarak gösterilen Boyko Borissov’un GERB partisi ise yüzde 13’e geriledi.
SİYASİ İSTİKRARSIZLIĞIN SONU MESAJI
Sofya’daki parti genel merkezi önünde konuşan Radev, “PB tartışmasız bir zafer kazandı. Bu, umudun güvensizliğe, özgürlüğün korkuya karşı zaferidir.” dedi.
Son beş yılda sekizinci kez sandık başına giden Bulgaristan’da seçimler, kronik siyasi istikrarsızlığın derinliğini bir kez daha gösterdi. Bulgar lider, önceliğinin ülkeyi yeni bir seçim döngüsüne sokmamak ve kalıcı istikrarı tesis etmek olduğunu vurguladı.
Katılım oranı son yılların üzerine çıktı. Genellikle yüzde 45 civarında seyreden oran, bu kez yüzde 50 eşiğini aştı. 2024’te yapılan iki genel seçimde katılım yüzde 33 ve yüzde 38’de kalmıştı.
AB’NİN YENİ ‘YIKICI LİDERİ’ Mİ?
Batı basınının “merkez sol” olarak tanımladığı Radev, başbakanlık yarışına girebilmek için dokuz yıldır sürdürdüğü cumhurbaşkanlığı görevinden ocak ayında ayrıldı. Sembolik bir makamdan yürütmenin başına uzanan bu geçiş Brüksel’de tedirginlikle takip ediliyor. Zira Bulgar liderin dış politikadaki hamlelerinin hem AB’yi hem de Rusya-Ukrayna hattını doğrudan etkileme potansiyeli bulunuyor.
Özellikle Viktor Orban’ın Macaristan’da koltuğunu kaybetmesinin ardından, Doğu Avrupa’da oluşabilecek yeni bir muhalefet odağı endişelerin kaynağını oluşturuyor. Politico, Radev’i potansiyel bir “yıkıcı lider” olarak tanımladı.
Reuters, AP ve Washington Post ise Ukrayna yardımlarına karşı tutumunu öne çıkararak onu “Rusya yanlısı eski cumhurbaşkanı” şeklinde nitelendirdi.
Atlantik Konseyi daha da ileri giderek Bulgaristan’ın “AB içinde Putin’in vekili olarak Macaristan’ın yerini alabileceği” değerlendirmesinde bulundu.
KİLİT ANLAŞMAZLIK KİEV
Müstakbel başbakana yönelik endişelerin temelinde şu başlıklar öne çıkıyor:
- Moskova ile ilişkilerin yenilenmesi çağrısı
- Ukrayna’ya silah verilmesine karşı çıkması
- Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu belirtmesi
- Çatışmayı başlatanın Ukrayna olduğunu vurgulaması
- Rus enerjisine yönelik ambargoyu reddetmesi
- Bulgaristan’ın bu yıl avroya geçişine karşı çıkması ve bunun enflasyonu artıracağını savunması
‘RUSYA İLE DİYALOG GÜÇ KAZANIYOR’
Seçim zaferinin ardından konuşan Bulgar lider, Rusya ile diyalog arayışının Avrupa ana akım siyasetinde ağırlık kazandığını belirtti. Moskova ile diplomasi, yalnızca yeni bir güvenlik mimarisi açısından değil enerji maliyetleri ve endüstriyel rekabet bakımından da kritik bir başlık olarak öne çıkıyor.
AVRUPA İLE FON DİPLOMASİSİ
Bu söylemler içeride güçlü destek buluyor. Buna rağmen Radev bugüne kadar Batı ile köprüleri tamamen atmış değil. İki farklı kutupta yer alan Politico ve Russia Today, AB’nin en yoksul ülkesi Bulgaristan için Brüksel fonlarının belirleyici rolüne dikkat çekiyor. Bu tablo, Radev’in Orban tarzı sert kopuşlardan uzak durabileceği yönünde yorumlanıyor.
AB İÇİN ‘PRAGMATİZM’
Seçim gecesi “Avrupa yolunda ilerleme” sözü veren Müstakbel Başbakan, AB’nin kuralsız bir dünyada “ahlaki liderlik” iddiasının bedel ödediğini söyledi. Yeni dönemin çerçevesini şu sözlerle çizdi: “Güçlü bir Avrupa’da güçlü bir Bulgaristan için eleştirel düşünce ve pragmatizm şart.”
‘Mafya Dışarı’
Rumen Radev’in zaferi yalnızca jeopolitik bir yönelim değil, aynı zamanda Bulgar seçmeninin yıllardır süregelen yolsuzluk ve devletin mafyatik yapılarca “ele geçirilmesine” karşı tepkisi olarak öne çıkıyor. Değerlendirmelere göre Bulgar halkı, Radev’in 2020’de başlattığı “Mafya Dışarı” hareketini bugün icra makamına taşıyarak sistemde köklü değişim talebini ortaya koydu.
Endişenin belgesi seçim müdahalesi
Brüksel, Avrupa şüphecisi dalgayı sınırlamak amacıyla Fransa, Almanya, Macaristan, Moldova ve Romanya’da başvurduğu araçları Bulgaristan seçimlerinde de devreye soktu. Avrupa Komisyonu, Geçici Başbakan Gyurov’un talebiyle bu ay başında “Hızlı Yanıt Sistemi”ni (RRS) devreye alarak “dezenformasyon” olarak işaretlenen içeriklerin sosyal medya platformlarından kaldırılmasını sağladı.
Komisyon bu adımı, Bulgaristan’ın “yoğun Rus manipülasyonuna maruz kaldığı” iddialarına dayandırdı. Ancak söz konusu raporların Sofya’da AB tarafından finanse edilen bir düşünce kuruluşu tarafından hazırlandığı bilgisi kamuoyuna yansıtılmadı.
Süreçle paralel olarak Gyurov hükümeti, Dışişleri Bakanlığı bünyesinde “hibrit tehditlerle mücadele” başlığı altında geçici bir birim kurdu. Bu yapının sahadaki “kötü niyetli etkileri” doğrudan Avrupa Komisyonu’na raporlaması kararlaştırıldı.
