Axios: İran ile ABD tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya yaklaştı... Tahran: Değerlendiriyoruz

ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiği iddia edildi. Axios'a göre taraflar, savaşın sonlandırılması ve daha kapsamlı nükleer müzakereler için çerçeve oluşturulmasını hedefleyen tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya yaklaştı.

İran devlet medyası ise çarşamba günü Tahran yönetiminin 14 maddelik ABD önerisini değerlendirdiğini açıkladı.

Kaynaklara göre Beyaz Saray, önümüzdeki 48 saat içinde İran’dan bazı kritik başlıklarda yanıt bekliyor. Henüz resmî bir anlaşma sağlanmadığı vurgulanırken, kaynaklar bunun savaşın başlamasından bu yana tarafların en yakın olduğu aşama olduğunu ifade ediyor.

ÖNE ÇIKANLAR

Taslak metne göre İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ara vermesi, ABD’nin ise yaptırımları kademeli olarak kaldırması ve dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran varlığını serbest bırakması öngörülüyor. Ayrıca iki tarafın Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlere yönelik kısıtlamaları gevşetmesi planlanıyor.

Bu süreçte 30 günlük ayrıntılı müzakerelerin başlatılması talep ediliyor. Söz konusu görüşmelerin İslamabad veya Cenevre’de yapılabileceği ifade ediliyor.

ÖNCEKİ DÖNGÜLERİN BİR BENZERİ Mİ?

Ancak söz konusu maddelerin büyük bölümünün nihai bir anlaşmaya bağlanacağı ve sürecin başarısız olması halinde çatışmaların yeniden başlayabileceği, deniz ablukasının sürüdürülebileceği ya da “sıcak savaşın durduğu ancak sorunun çözülmediği” bir belirsizlik döneminin devam edebileceği değerlendiriliyor.

ABD tarafı daha önceki müzakere turlarında da benzer şekilde iyimser açıklamalar yapmış ancak somut bir sonuç elde edilememişti. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda yeni başlatılan “Özgürlük Operasyonu”nu 48 saatte sonlandırımasını müzakerelerdeki ilerlemeye bağlamıştı. Ancak Trump da daha önce müzakerelerin “çok iyi” gittiğini defalarca iddia etmiş fakat hiçbir netice çıkmamıştı.

NÜKLEER PAZARLIK

Uranyum zenginleştirmeye getirilecek moratoryumun süresi ise görüşmelerin en kritik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Kaynaklara göre bu sürenin en az 12 yıl olması gündemdeyken, bir kaynak 15 yıl seçeneğinin öne çıktığını aktarıyor. İran’ın beş yıllık bir süre önerdiği, ABD’nin ise 20 yıl talep ettiği belirtiliyor.

ABD ayrıca herhangi bir ihlal durumunda moratoryumun uzatılmasını sağlayacak bir mekanizma talep ediyor. İran’ın ise süre sonunda yüzde 3,67 oranında düşük seviyede zenginleştirmeye izin verilmesini kabul edebileceği öne sürülüyor.

Taslak metinde İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceği ve buna yönelik faaliyetlerde bulunmayacağı taahhüdü de yer alıyor. Ayrıca yer altı nükleer tesislerin kullanılmamasına ilişkin bir madde üzerinde de çalışıldığı bildiriliyor.

İran’ın genişletilmiş bir denetim rejimini kabul etmesi, Birleşmiş Milletler denetçilerinin ani denetim yapabilmesine izin verilmesi de gündemde.

Sürecin en kritik başlıklarından biri olarak İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu ülke dışına çıkarması ihtimali değerlendiriliyor. Bu konuda Tahran daha önce karşı çıkarken, seçeneklerden birinin materyalin ABD’ye taşınması olduğu ifade ediliyor.

ABD taslağındaki iyimser görüşlere rağmen İran bugüne kadar söz konusu başlıklar üzerinde pazarlık yapmayı dahi reddetmiş, Washington'a sunduğu son iki öneride nükleer meseleyi müzakerelerin ileriki aşamalarına ertelemişti.

ABD Dışişleri Bakanı Rubio: Askeri operasyon bitti... İran'ın acı eşiği çok yüksekDünya

Hem anlaşma hem saldırı sinyali: Trump'tan taze İran açıklamasıDünya

İran Hürmüz için kuralları belirledi: Geçiş isteyenlere yedi maddeDünya