BRICS'ten baskı rejimine rest: Tek taraflı yaptırım devri kapanmalı
140 maddelik BRICS sonuç bildirgesinde Batı'nın tek taraflı zorlayıcı tedbirlerine karşı çıkıldı. BM ve BMGK'de reform çağrısı yinelendi. 1967 sınırlarında bağımsız Filistin Devleti'ne destek veren liderler, Batı Asya'da gerilimin düşürülmesini istedi. Zirve pazar günkü konuşmalarla sona erdi
Yiğit Saner
Editor
Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS Zirvesi pazar günü sona ererken sonuç bildirgesi de yayımlandı. Tam 140 maddeden oluşan 45 sayfa uzunluğundaki bildirgede üye ülkelerin en sert tepkisi Batı'nın başvurduğu tek taraflı yaptırım ve baskı yöntemlerineydi.
BRICS liderlerinin katılımıyla düzenlenen 18. zirvede, blokun “uluslararası hukuka” ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'na aykırı olan “tek taraflı zorlayıcı tedbirlere karşı olduğu” yeniden teyit edildi ve bu tedbirlerin kaldırılması çağrısı yapıldı. Liderler yaptırımların ve ikincil yaptırımların insan hakları ile gıda güvenliği de dahil olmak üzere “geniş kapsamlı olumsuz sonuçları” olduğunu, yoksul ve kırılgan kesimleri orantısız biçimde etkilediğini belirtti.
BREZİLYA VE HİNDİSTAN'A BMGK MESAJI
Bildirgede, yeni küresel gerçekleri yansıtacak şekilde BM ve diğer küresel kurumlarda reform yapılması yönündeki önceki çağrılar yinelendi. Üye ülkeler, BM'deki üst düzey görevlerde hiçbir ülkenin tekel sahibi olmaması gerektiği vurguladı.
Güvenlik Konseyi (BMGK)'nin daimi üyeleri olan Çin ve Rusya, “Brezilya ve Hindistan'ın BM'de, BMGK de dahil olmak üzere daha büyük bir rol oynamasını” desteklediklerini yineledi.
BATI ASYA'YA İTİDAL ÇAĞRISI
Bölgemizde süregelen savaşlar hakkında İran ve ABD'nin adları doğrudan kullanılmadı. Liderler, Batı Asya'da gerilimin sürmesinden “derin endişe” duyduklarını belirterek tüm taraflara azami itidal çağrısı yaptı.
Bölgesel durumu daha da ağırlaştıracak adımlardan kaçınılmasının istendiği bildirgede, sivillerin ve altyapının korunması, devletlerin egemenliğine saygı, diplomasi yoluyla kalıcı barış aranması ve küresel ticaret, tedarik zincirleri ile enerji akışının korunmasının gerekliliği vurgulandı.
Bu bağlamda İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile BAE Veliaht Prensi Halid bin Muhammed bin Zayed Al-Nahyan'ın Yeni Delhi'de, 28 Şubat'ta başlayan savaştan beri ilk kez doğrudan üst düzey bir görüşme yapması dikkat çekiciydi.
SINIRLARINDA FİLİSTİN DEVLETİ
BRICS ülkeleri, “İşgal altındaki Filistin toprakları”ndan Filistin halkının zorla yerinden edilmesine ve Gazze'de herhangi bir coğrafi veya demografik değişikliğe karşı çıktı. Filistin'in BM'ye tam üyeliğine destek yinelenirken, 1967 sınırları temelinde Doğu Kudüs'ün başkent olduğu bağımsız bir Filistin Devleti'nin kurulması gerektiği vurgulandı. Liderler ayrıca İsrail'e güçlerini Lübnan'ın tüm topraklarından çekmesi çağrısında bulundu.
UKRAYNA, KÜBA VE TERÖR BAŞLIKLARI
Bildirgede Ukrayna çatışmasından söz edilmezken, “insanları ve çevreyi zarardan korumak için silahlı çatışmalar da dahil olmak üzere nükleer güvence, emniyet ve güvenlik her zaman korunmalıdır.” ifadesine yer verildi. Bu ifade, Ukrayna güçlerinin saldırıları nedeniyle güvenliği tehlikeye giren Zaporojye Nükleer Güç Santrali'ne açık bir gönderme olarak değerlendiriliyor.
Üyeler, tüm terör eylemlerini “nedeni ne olursa olsun suç teşkil eden ve haklı gösterilemeyecek” eylemler olarak kınadı. Bildirgede, geçen yıl nisan ayında Pakistan-Hindistan hattında sorunlu bir bölge olan Cammu ve Keşmir'de 26 sivilin katledildiği terör saldırısı özellikle kınandı. Hindistan, bu saldırının ardından nükleer silahlara sahip komşusu Pakistan'la savaş uçakları, İHA ve füzelerin de devreye girdiği bir çatışma yaşamıştı.
BRICS ülkeleri ayrıca Küba'ya yönelik ABD tarafından uygulanan tek taraflı ablukaya tepki gösterdi.
SIRA ÇİN'DE
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in yedi yıl aradan sonra Yeni Delhi'ye gelmesi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın da zirveye katılması, küresel gerilimlerin ve ekonomik çalkantıların arttığı bir dönemde toplantıya ağırlık kazandırdı.
20 yıl önce beş üyeli bir grup olarak yola çıkan BRICS, bugün 11 tam üyeye ulaştı. Bu genişleme, grubun ekonomik büyüklüğünü ve küresel etkisini artırdı. 2027 dönem başkanlığını Çin üstleneceği için bir sonraki BRICS Zirvesi Pekin'de düzenlenecek.
Ensarullah: 'BRICS ile uyumluyuz'
Ensarullah Hareketi'ne bağlı Yemen Dışişleri Bakanlığı, BRICS'in uyuşmazlıkların barışçıl çözümü hakkındaki bildirisinde yer alan hususları memnuniyetle karşıladı. Açıklamada şu ifadelere de yer verildi:
“Bildiride yer alanlar barışı sağlamak, saldırganlığı ve Yemen'e uygulanan kuşatmayı sona erdirmek için yaptığı çağrılarla uyumludur. Yemen'in BRICS ile ortak ilgi alanındaki tüm konularda müzakereye tamamen hazır olduğunu teyit ediyoruz.”
Son gün konuşmaları
Liderler zirvenin son gününde de katılımcılara hitap etti. Çin Devlet Başkanı Xi, BRICS'in yapay zekâ, ticaret ve yatırımın kolaylaştırılması, dijital endüstri, akıllı üretim ve yetenek geliştirme alanlarında işbirliğini güçlendirmesi için beş girişim önerdi.
“Daha büyük BRICS”in daha fazla etki ve kalkınma sağlaması gerektiğini vurgulayan Xi, grubun yükselen piyasalardaki köklerinden ve Küresel Güney ile bağlantısından güç alması, açıklık ve işbirliğini savunması, sanayi ve tedarik zincirlerini istikrarlı tutması ve bütünleşmiş piyasalar oluşturması gerektiğini söyledi.
Xi ayrıca yenilikçilik kuluçka merkezleri oluşturulması, geleneksel ve yükselen sektörlerin geliştirilmesi ve geleceğin sektörleri için planlama yapılması çağrısında bulundu.
KÜRESEL BÜYÜMENİN YÜZDE 49'U
Rusya Devlet Başkanı Putin, bloku küresel ekonomik büyümenin temel itici güçlerinden biri olarak nitelendirdi. BRICS'e yönelik uluslararası ilginin “artmaya devam ettiğini” kaydeden Putin, grubun bağımsız ve özerk çizgisinin, uluslararası hukuka bağlılığının dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin ilgisini çektiğini belirtti.
BRICS'in küresel büyümenin yüzde 49'unu oluşturduğunu hatırlatan Putin, grubun daha fazla gelişme potansiyelinin “henüz tükenmekten çok uzak” olduğunu ifade etti.
'GÜCÜMÜZ İŞBİRLİĞİNDE YATIYOR'
Hindistan Başbakanı Modi, BRICS'in gücünün “bazen farklı gerçekliklere dayansa da çeşitlilik ve işbirliğinden” kaynaklandığını söyledi.
Modi, Küresel Güney ülkelerinin BRICS'e güveninin, “seslerinin duyulması, deneyimlerine saygı gösterilmesi ve çözümlerin yalnızca onlar için değil, onlarla birlikte oluşturulması” sayesinde arttığını belirtti.
Küresel krizlere karşı müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi çağrısı yapan Modi, “Blok içinde dayanıklılığın güçlendirilmesine özel önem verdik. Zorlukları zamanında tespit etmek, bunlara hazırlıklı olmak ve derhal harekete geçmek de aynı derecede önemli.” dedi.
