Bütçe Mart’ta yeniden açık verdi

Merkezi yönetim bütçesi mart ayında yeniden açığa dönerken, artan faiz giderleri ve genişleyen kamu harcamaları bütçe üzerindeki baskıyı derinleştirdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre mart ayında bütçe giderleri 1 trilyon 460,4 milyar TL, bütçe gelirleri ise 1 trilyon 230,5 milyar TL olarak gerçekleşti. Böylece mart ayında bütçe açığı 229,9 milyar TL oldu. Faiz dışı giderlerin 1 trilyon 224,5 milyar TL olduğu martta, faiz dışı fazla 6,1 milyar TL olarak kaydedildi. Ancak faiz yükünün etkisiyle toplam dengede açık yeniden belirginleşti.

İLK ÇEYREKTE AÇIK 420 MİLYAR TL

Yılın ilk çeyreğini kapsayan Ocak-Mart döneminde de bütçe dengesi açık vermeye devam etti. Bu dönemde merkezi yönetim bütçe giderleri 4 trilyon 425,4 milyar TL’ye yükselirken, bütçe gelirleri 4 trilyon 5,4 milyar TL’de kaldı. Böylece üç aylık bütçe açığı 420 milyar TL olarak gerçekleşti. Aynı dönemde faiz dışı giderler 3 trilyon 549,4 milyar TL olurken, faiz dışı fazla 456 milyar TL olarak hesaplandı. Bu tablo, faiz dışı dengenin pozitif kalmasına rağmen toplam bütçe dengesinde bozulmanın sürdüğünü ortaya koydu.

FAİZ GİDERLERİ EN YÜKSEK SEVİYEDE

Bütçe verilerinde en dikkat çekici başlıklardan biri faiz giderleri oldu. Mart 2026 itibarıyla faiz giderlerinin bütçe içindeki payı yüzde 15,8’e yükselerek Şubat 2011’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Mart ayında faiz giderleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 46,3 artarak 235,9 milyar TL’ye çıktı. Ocak-Mart döneminde ise faiz giderlerindeki artış yüzde 88,8’e ulaştı ve toplam faiz ödemesi 876 milyar TL olarak kaydedildi. Faiz giderlerindeki bu hızlı yükseliş, bütçe açığının temel belirleyicilerinden biri olmayı sürdürdü.

Kamu harcamalarındaki artış eğilimi de birçok kalemde devam etti. Mart ayında personel giderleri yıllık bazda yüzde 44 artarak 406 milyar 436 milyon TL’ye yükseldi. Bu kalem için yıl başında öngörülen 4 trilyon 907 milyar TL’lik ödeneğin yüzde 8,3’ü ilk üç ayda kullanılmış oldu. Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri de yüzde 49,6 artışla 53 milyar 511 milyon TL’ye çıktı ve ilgili ödeneğin yüzde 8,9’u harcandı.

Mal ve hizmet alım giderleri martta yüzde 41,1 artarak 113 milyar 807 milyon TL’ye ulaşırken, cari transferler yüzde 45,1’lik artışla 542 milyar 223 milyon TL’ye yükseldi. Bu kalem, bütçe içindeki en büyük harcama gruplarından biri olmayı sürdürdü. Aynı dönemde 55 milyar 900 milyon TL sermaye gideri yapılırken, 32 milyar 761 milyon TL sermaye transferi gerçekleştirildi. Borç verme giderleri ise 19 milyar 819 milyon TL olarak kaydedildi.

GELİRLERDEKİ ARTIŞ AÇIĞI KAPATMADI

Mart ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 60,6 artarak 1 trilyon 230 milyar 545 milyon TL’ye ulaştı. Bütçe tahminine göre gelirlerin gerçekleşme oranı da yüzde 7,6’ya yükseldi. Vergi gelirleri tahsilatı yüzde 63,9 artışla 1 trilyon 57 milyar 171 milyon TL olurken, vergi dışı gelirler yüzde 39,6 artarak 139 milyar 221 milyon TL’ye çıktı.

Vergi kalemlerinde özellikle kurumlar vergisindeki yüzde 360,4’lük artış dikkat çekerken, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 127,2, gelir vergisi yüzde 81 oranında arttı. Özel tüketim vergisi yüzde 29, ithalde alınan KDV yüzde 37,7, harçlar yüzde 70,3 oranında yükseldi. Bu artışlar bütçe açığını kapatmaya yetmedi.