Çin'in dev 'Solar Seddi' projesi: Çöllere ve fosil yakıtlara veda

Çin, onlarca yıldır sürdürdüğü çölleşmeyle mücadele çalışmalarında güneş enerjisine dayalı yeni bir stratejiyi devreye sokarak "Solar Seddi" projesini genişletiyor. İç Moğolistan Özerk Bölgesi merkezli yürütülen proje, ülkenin fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini hızlandırırken sanayi ve ekonomi merkezlerine temiz elektrik sağlamayı amaçlıyor. Yenilenebilir enerji odaklı bu dönüşüm sayesinde bir yandan çölleşme durdurulurken diğer yandan bitki örtüsü ve yaban hayatı için yeni yaşam alanları oluşturuluyor.

2030 YILINA KADAR 455 GİGAVATLIK YENİLENEBİLİR ENERJİ HEDEFİ

Güneş enerjisinin bu yılın sonuna kadar Çin'in en büyük kurulu güç kaynağı olarak kömürü geride bırakması beklenirken, yeni tesislerin büyük bölümü bol güneş ışığı ve geniş arazilere sahip olan İç Moğolistan ile Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde inşa ediliyor. Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu tarafından 2022 yılında açıklanan plana göre, Gobi Çölü de dahil olmak üzere kurak bölgelerde 2030 yılına kadar 455 gigavatlık rüzgar ve güneş enerjisi projesinin tamamlanması öngörülüyor. Bu kapasite, dünyanın en büyük hidroelektrik tesisi olan Üç Boğaz Barajı'nın yaklaşık 20 katına denk geliyor.

Pekin yönetiminin 22 Temmuz'da yayımladığı orman ve mera koruma planı da Çin'in kuzey, kuzeydoğu ve kuzeybatı bölgelerinde 1978'den bu yana uygulanan "Büyük Yeşil Sed" projesi kapsamında rüzgar ve güneş enerjisinin çölleşmeyle mücadeleye entegre edilmesini içeriyor. Bu kapsamda İç Moğolistan'ın Kubuqi Çölü'nde inşa edilen projenin ilk aşaması olan 1 gigavatlık güneş enerjisi tesisi 2023 yılında şebekeye bağlandı. Toplamda 15 bin 300 hektardan fazla alana yayılacak olan bu enerji üssünün 8 gigavat güneş enerjisi ve yakındaki Pekin, Tianjin ile Hebei bölgelerine iletilmek üzere 4'er gigavat rüzgar ve kömür enerjisi üretmesi planlanıyor. Kubuqi Çölü'nde yer alan ve 196 binden fazla panelden oluşan 300 megavatlık Junma santrali de bu devasa projenin bir parçası durumunda bulunuyor. Toplam kapasitesi 100 gigavatı aşması hedeflenen Solar Seddi'nin 400 kilometre uzunluğunda ve ortalama 5 kilometre genişliğinde olacağı belirtiliyor.

GÜNEŞ PANELLERİ EKOSİSTEMİN YENİDEN CANLANMASINA KATKI SAĞLIYOR

Benzer bir uygulama da Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu'nun 33. Alayı tarafından Taklamakan ve Kumtag çölleri arasında işletilen güneş enerjisi santralinde yürütülüyor. Bölgede daha önce kurulan rüzgar kesici ormanlar ve saman karelerden oluşan kum sabitleme bariyerlerine ek olarak inşa edilen 200 megavat kapasiteli santral, yılda ortalama 570 milyon kilovatsaat elektrik üretiyor. Tesis etrafındaki çöl bitkileri, tarımsal tahliye kanalları ve mevsimsel göl sularıyla beslenen damla sulama sistemleriyle destekleniyor.

Güneş panellerinin oluşturduğu gölgelik alanlar, zemindeki rüzgar hızını yüzde 50'ye varan oranlarda azaltarak bitki yetişmesine imkan sağlıyor. Journal of Environmental Management dergisinde 2022 yılında yayımlanan bir araştırmaya göre paneller, altlarındaki kum sıcaklığını düşürerek su kaybını azaltıyor ve rüzgar erozyonunu engelleyerek bitkiler için uygun büyüme koşulları yaratıyor. NASA tarafından 2024 yılında yapılan uydu verileri analizleri de güneş enerjisi projelerinin Çin'deki çöl yeşillendirme çalışmalarına belirgin bir katkı sağladığını doğruluyor.