İmalat sanayisinde daralma sürüyor

Türkiye imalat sanayisinde daralma ağustos ayında da devam etti. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), temmuz ayındaki 47,7 seviyesinden ağustosta 48,1’e yükselmesine karşın büyüme için eşik değer kabul edilen 50’nin altında kaldı.

Endeks böylece son üç ayın en yüksek seviyesine çıkarken, imalat sektöründeki faaliyet koşullarının bozulmaya devam ettiğini gösterdi. Ağustos verileri özellikle talep koşullarındaki zayıflığın üretim, yeni siparişler, istihdam ve satın alma faaliyetleri üzerindeki baskısının sürdüğüne işaret etti.

ÜRETİM ÜST ÜSTE ÜÇÜNCÜ AY GERİLEDİ

Siparişlerdeki zayıf görünüm üretim rakamlarına da yansıdı. İmalatçıların üretim seviyeleri üst üste üçüncü ay azalırken, ağustostaki gerileme bir önceki aya yakın ve ılımlı düzeyde meydana geldi.

İş yüklerindeki düşüş firmaların istihdam ve satın alma faaliyetlerinde de kesintiye gitmesine neden oldu. Her iki göstergedeki daralma temmuz ayına göre daha belirginleşti.

İmalatçılar yeni siparişleri mümkün olduğunca mevcut stoklarını kullanarak karşılamayı tercih etti. Bu gelişmenin etkisiyle hem girdi stokları hem de nihai ürün stokları ağustos ayında azalmaya devam etti.

Talep ve üretim tarafındaki zayıflığa karşılık maliyet baskılarında artış görüldü. Yakıt ve petrol maliyetlerinin yanı sıra ham madde fiyatlarındaki yükseliş, girdi maliyetleri enflasyonunu son üç ayın en yüksek seviyesine taşıdı.

Maliyetlerdeki yükseliş firmaların satış fiyatlarına da yansıdı. Nihai ürün fiyatlarındaki enflasyon ağustosta hızlanırken, artış hızı yılın ocak-haziran dönemindeki ortalamanın altında kaldı.

Hürmüz’deki savaşın neden olduğu aksamalar tedarik zincirlerini de etkiledi. Ağustos ayında tedarikçilerin teslimat sürelerinde uzama kaydedildi.

TÜM SEKTÖRLERDE SİPARİŞLER DÜŞTÜ

İSO Türkiye Sektörel PMI verileri ise talep koşullarındaki bozulmanın imalat sanayisinin geneline yayıldığını ortaya koydu. Ağustosta son beş ayda ilk kez takip edilen 10 sektörün tamamında yeni siparişler azaldı.

Yeni siparişlerde en sert daralma kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe kaydedildi. Giyim ve deri ürünlerinde ise düşüş diğer sektörlere kıyasla daha sınırlı kaldı.

İç talepteki olumsuz görünüme karşılık ihracat siparişlerinde bazı sektörlerde toparlanma işaretleri görüldü. Takip edilen 10 sektörün yarısında yeni ihracat siparişleri artmasına rağmen bu gelişme toplam yeni siparişlerdeki gerilemeyi engellemeye yetmedi.

Talepteki zayıflık sektörlerin üretim performansını da aşağı çekti. Ağustos ayında sektörlerin büyük bölümü üretimini azaltırken, metalik olmayan mineral ürünler tek istisna oldu.

Metalik olmayan mineral ürünlerde üretim üst üste ikinci ay arttı ve büyüme Mayıs 2022’den bu yana en yüksek hızda gerçekleşti. Üretimde en sert yavaşlama ise yeni siparişlerde olduğu gibi kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe görüldü.

İSTİHDAM ARTIRAN SEKTÖR SAYISI İKİYE İNDİ

Üretim ve siparişlerdeki zayıflık istihdam kararlarına da yansıdı. Temmuz ayında takip edilen 10 sektörün beşinde istihdam artışı görülürken, ağustosta bu sayı ikiye geriledi.

Kara ve deniz taşıtı üreticileri üst üste dördüncü ay istihdamını artırdı. Ana metal sanayisinde kaydedilen sınırlı istihdam artışı ise sektörde sekiz aydır devam eden düşüş eğilimini sona erdirdi.

Satın alma faaliyetlerinin tüm sektörlerde yavaşlaması tedarik zincirleri üzerindeki baskının bir miktar azalmasını sağladı. Takip edilen 10 sektörün yarısında teslimat süreleri kısalırken, elektrikli ve elektronik ürünlerde tedarikçilerin teslimat süreleri belirgin şekilde uzadı.