İran savaşı 50 milyar dolarlık petrolü piyasadan sildi: Tam kapasiteye dönüş yıllar alabilir

Küresel ekonomi, 50 gündür devam eden İran savaşı nedeniyle son dönemin en ağır enerji krizini yaşıyor. Reuters hesaplamaları ve Kpler verilerine göre, krizin başlangıcından bu yana üretilemeyen ham petrolün toplam değeri 50 milyar doları buldu. Enerji arzındaki "artçı şokların" aylar, hatta yıllar boyu sürmesi bekleniyor.

MODERN TARİHİN EN BÜYÜK KESİNTİSİ

Şubat ayı sonunda başlayan krizden bu yana küresel piyasadan yaklaşık 500 milyon varil ham petrol ve kondensat eksildi. Bu rakam, küresel ekonominin 5 günlük toplam petrol ihtiyacına veya ABD ordusunun 6 yıllık yakıt tüketimine eş değer bir kayıp anlamına geliyor. Piyasadan silinen bu hacim, uluslararası havacılık sektörünün 10 haftalık talebini ya da tüm Avrupa’nın bir aydan fazla sürelik ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte.

KÖRFEZ ÜLKELERİNDE ÜRETİM DURMA NOKTASINDA

Mart ayında Körfez ülkeleri, günlük yaklaşık 8 milyon varillik bir üretim kaybı yaşadı. Bu rakam, dünyanın en büyük iki petrol şirketi olan Exxon Mobil ve Chevron'un toplam üretimine denk geliyor. Özellikle jet yakıtı ihracatında yaşanan düşüş dikkat çekici boyutlara ulaştı; Suudi Arabistan, Katar, BAE, Kuveyt, Bahreyn ve Umman’ın toplam ihracatı Şubat ayındaki 19,6 milyon varil seviyesinden Mart ve Nisan aylarında toplamda 4,1 milyon varile kadar geriledi.

50 MİLYAR DOLARLIK GELİR KAYBI

Petrol fiyatlarının çatışma süresince varil başına ortalama 100 dolar seviyesinde seyretmesi, eksik kalan hacmin faturasını 50 milyar dolara çıkardı. Bu ekonomik kayıp, Letonya veya Estonya gibi ülkelerin yıllık gayrisafi yurt içi hasılasına (GSYİH) ya da Almanya ekonomisinin %1'lik kısmına karşılık geliyor. Kpler kıdemli analisti Johannes Rauball, bu kayıpların sadece gelir kaybı değil, aynı zamanda küresel stokların kritik seviyelere inmesi anlamına geldiğini belirtti.

ALTYAPI HASARI YILLARA YAYILABİLİR

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılsa bile, üretim ve akışın eski seviyesine dönmesinin yavaş olacağı öngörülüyor. Kuveyt ve Irak'taki ağır ham petrol sahalarının normal çalışma düzeylerine dönmesi 4 ila 5 ayı bulabilir. Ancak asıl tehlike rafinaj kapasitesi ve Katar’daki Ras Laffan LNG tesisindeki hasarda yatıyor. Uzmanlar, bölgedeki enerji altyapısının tam kapasiteyle restore edilmesinin yıllar alabileceği konusunda hemfikir.