İş başa düştü! Çay üreticisi kanununu kendi yazıyor
ÇAYKUR’un yaş çay alımlarında yığılma olunca üretici, özel sektöre yöneldi. Özel sektör ise alım fiyatlarını düşürdü. Hasada ara veren çay üreticileri, her yıl yaşanan bu soruna karşı ‘Çay Kanunu’ hazırlıyor
Doğu Karadeniz’de birinci sürgün yaş çay hasadı devam ediyor. ÇAYKUR’un işleme kapasitesi nedeniyle alımlar yavaşlayınca üretici, hasat edilen ürünü özel sektöre vermek zorunda kaldı. Özel sektör ise alım fiyatı 35 lira olarak açıklanmasına rağmen fiyatı 28 liraya kadar düşürdü. Rize Ziraat Odası Başkanı, ‘hasada ara verelim’ dedi, ÇAYÜDAD Başkanı Mustafa Mavi de hazırladıkları ‘Çay Kanunu’ taslağına vurgu yaptı.
Çay Üreticileri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (ÇAYÜDAD) Başkanı Mustafa Mavi, çay alımlarında yine kaos yaşandığını belirtti, süreci şöyle anlattı:
“Kurban dolayısıyla çay bekletildi. Bayramdan sonra da hasat başladı, izdiham oldu. Bazı üreticilerimiz mayıs ayı içinde çayı bitrmeye çalıştı. Çünkü, ÇAYKUR mayıs ayında aldığı ürünün parasını haziranda veriyor. Bu yüzden de üretici hasadı mayıs ayında bitirmek istedi. ÇAYKUR da yoğunluktan dolayı randevulu sistem ve kontenjan uygulamasına geçti. Bunu fırsat bilen özel sektör ise fiyatı düşürdü, vadeleri de 10 aya kadar uzattı. Kaos oluştu.”
Mavi, üreticilere şu çağrıyı yaptı: “Acele etmeyin, ÇAYKUR elindeki çayı bitirsin, sonra rahat rahat satalım. Özel sektöre ucuz fiyattan çay vermeyelim.”
TEK ÇARE ÇAY KANUNU
Mustafa Mavi, yıllardır bölgenin beklediği ‘Çay Kanunu’nun sorunların tek çözümü olduğunu belirtti. Bazı kesimler tarafından üreticinin kırmızı çizgilerinin kabul edilmediğine dikkat çeken Mavi, üreticilerle ve bölge STK’larıyla birlikte taslak kanun hazırladıklarını bildirdi.
TAVİZ VERMEDİLER
Mavi, bugüne kadar hazırlanan taslakların neden yasalaşmadığını şöyle anlattı:
“2007’den beri Çay Kanunu taslaklarıyla; önerileriyle hemhal olduk. Bütün kesimlerin, siyasi partilerin hazırladıkları taslaklar bize geldi, biz de görüşlerimizi bildirdik ama maalesef ortak bir metin üzerinde uzlaşamadık. Bizim de kırmızı çizgilerimiz var, onlar da bazı şeylerden taviz vermedi ve maalesef bugüne kadar gelindi.
“Biz de dernek olarak üreticilerle, muhtarlarla ve STK’larla beraber bir taslak hazırladık, çalışmalarımız sürüyor. Olgunlaştırıp milletvekillerine sunacağız ve ‘yasalaştırın’ diyeceğiz.”
TÜKETİCİYİ DE ÜRETİCİYİ DE KORUMALI
Mustafa Mavi, taslaktaki en önemli maddeleri şöyle sıraladı:
“Temsilde adalet istiyoruz. Ulusal Çay Konseyi vardı, üretici burada temsil edilmiyordu. Hep sanayiciler oluyordu. Kurulda üreticinin oy hakkı olmasını istiyoruz. Taban fiyatın altında alım olmasın istiyoruz. Geciken çay paralarında yaptırım uygulansın istiyoruz. Tüketici, aldığı kuru çayın kime ait olduğunu bilmeli. Paketlerin içinde ne olduğunu bilmeli. Bu kanun üreticiyi de tüketiciyi de özel sektörü de ÇAYKUR’u da koruyacak bir kanun olacak.”
TÜKETİCİ ÇÖP ÇAY İÇTİĞİNİ BİLMİYOR
Mustafa Mavi, bugüne kadar bazı kesimler tarafından ‘taban fiyat ve kurullarda üreticinin temsil edilmesi’ konuları dışında uzlaşılamayan maddelerden birini de şöyle açıkladı:
“Paketlere konulan çayların muhteviyatı paketlere yazılmıyor. Çöpten dönüştürülen çaylar, paketlere konuluyor ve kanunda boşluk olduğu için paketlerin üzerinde ne olduğu yazılmıyor. Tüketici, çayı aldığı zaman doğal çay alıyorum, zannediyor. Halbûki çayın içinde yüzde 50 çöp çaydan dönüştürülmüş sahte çaylar var. Bunu kesinlikle kabul etmiyoruz. Çöp koyan varsa da bunun pakete yazılmasını istiyoruz. ‘Yüzde 50 çöpten dönüştürülmüş, karbonatla harmanlanarak renklendirilmiş’ diye yazılsın. O zaman tüketici ne tükettiğini bilir. Bunu çok önemsiyoruz. Çöp çay tüketilmediğinde bizim yaş çayımız daha da değerlenecek, özel sektör de kaliteli çay alacak.”
ÇAYKUR GÜVENCEMİZ
Arhavi Ziraat Odası Başkanı Sadık Yıldızbayrak:
“ÇAYKUR’un sürgün öncesi açıkladığı fiyat, taban fiyattır. Bu fiyatın altına inen, üreticiye hem hakaret hem ihanet etmektedir. ÇAYKUR’un hayatta kalması ve üreticiyi koruması, sektörün sürdürülebilmesi için hayati önem taşımaktadır. Önceliğimiz her daim ÇAYKUR olmalıdır. ÇAYKUR yok olursa biz de yok oluruz.
“ÇAYKUR sözde bir çay alım kurumu değildir, bölgenin lokomotifidir ve bölgenin ekonomisi ve üreticiler açısından stratejik öneme sahiptir. Bu konumu koruması için ÇAYKUR’un kapasite artışına ve istihdam artırımına devam etmesi gerekmektedir. ÇAYKUR, yaş çayı tek elden alıp özel sektöre planlı bir şekilde satmalıdır.
“Buradan özel sektör yöneticilerine de sesleniyoruz: Ucuz çay alımı yapmayın. Çay üreticisinin sırtından para kazanan herkesin bu çiftçiye vefa borcu vardır. Sektörün tüm paydaşlarının çiftçinin yanında durması gerekmektedir.”
‘ÇAY EN İYİ DALINDA SAKLANIR’
Rize Ziraat Odası Başkanı Bünyamin Arslan, çayın en iyi saklanma şeklinin dalında bekletilmesi olduğunu vurguladı, üreticilere seslendi:
“Lütfen hasada ara verelim. ÇAYKUR’un kotaları kadar hasat yapalım ve bu süreci hep birlikte düzlüğe çıkaralım. Eğer biz kotalarımız kadar hasat yapmaz, işleme kapasitesinin üzerinde üretime devam edersek taban fiyatın altında alımlar gerçekleşecektir. Bölgenin alın teri ve emeği hiçe gitmektedir. Bu süreci üreticilerimiz 1-2 gün hasada ara vererek dengeleyebilir.”
Arslan, yalnızca üreticilerin değil, kurumların da sürece destek vermesi gerektiğini belirtti.
