Kapalı olan müzelere büyüteç tutuyoruz! Kültür ve Turizm Bakanlığı şeffaf bir yol haritası çıkarmalı
Kültür ve Turizm Bakanlığının Antalya Müzesi hakkında yıkım kararı almasının ardından Türkiye’de kapalı bulunan müzeler gündeme geldi. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Eskiçağ Tarihçisi Emre Poyraz, Bakanlık’ın kapalı müzelerle ilgili kamuoyunu bilgilendirmesi gerektiğini söyledi.
Türkiye’de 35 müze tadilat, bakım, onarım ya da depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle kapatılmış durumda. Müzelerin açılış tarihleriyle ilgili net bir takvimin yayınlanmaması, binlerce eserin depolarda bekletilmesi tartışma konusu oldu. Kapalı olan müzelere büyüteç tutmaya devam ediyoruz. Aydın Afrodisias Antik Kenti Müzesi ve İstanbul’da bulunan Büyük Saray Mozaikleri Müzesi’ndeki son durumu hem yetkililere hem de uzman isimlere sorduk.
AYDIN MÜZESİ’NDE BAŞLAYAN BİR İNŞAAT YOK
Aydın’ın Karacasu ilçesinde bulunan Afrodisias Antik Kenti Müzesi tıpkı Antalya Müzesi gibi depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle 11 Ocak 2024’te ziyarete kapatıldı.
Roma İmparatoru Hadrian’ın “Tüm Asya’dan kendime bu kenti seçtim.” dediği Afrodisias, duayen fotoğrafçı Ara Güler’in yanlışlıkla yolunu kaybederek fotoğraflarını çektiği ve sonrasında tüm dünyada ünü yayılan bir antik kent. Arkeolog Prof. Dr. Kenan Erim başkanlığındaki kazılarda çıkarılan heykeller Müzeler Genel Müdürlüğünün mimarlarından Erten Altaban tarafından çizilen ve 1971-1972 kışında başlayarak 1977 sonbaharında tamamlanan müzede sergilenmeye başlandı.
Müzeyle ilgili ise eserlerin nerede olduğu, yeni müze binasının nereye yapılacağı ve ne zaman ziyarete açılacağı kamuoyu tarafından merak ediliyor. Aradan geçen 1, 5 yılda hakkında başka bir resmi açıklama yapılmayan müzenin akıbetini resmi kurumlara sorduk. Kültür ve Turizm Bakanlığından henüz bir yanıt gelmezken, görüştüğümüz müze yetkilileri açılış tarihiyle ilgili net bir bilgi vermedi. Müze yetkilileri herhangi bir inşaatın da olmadığını belirtti.
BÜYÜK SARAY MOZAİKLERİ MÜZESİ’NİN AÇILIŞ TARİHİ BELLİ DEĞİL
İstanbul’da bulunan ve Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu dönemine ait mozaiklerden oluşan Büyük Saray Mozaikleri Müzesi ise 9 Nisan 2023 tarihinden beri ziyarete kapalı. 5. yüzyılda inşa edilen Bukoleon Sarayı’nın kalıntılarından ele geçen birbirinden değerli mozaikler burada yerli ve yabancı turistlerce ziyaret edilebiliyordu.
Büyük Saray Mozaikleri Müzesi, 1953 yılında İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne bağlı olarak açıldı ve 1979 yılında ise Ayasofya Müzesi'ne bağlandı. 1982'de Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Avusturya Bilimler Akademisi arasında yapılan bir anlaşmayla gerçekleşen son restorasyonun 1987'de bitmesiyle birlikte bugünkü halini aldı. İstanbul’un önündeki ciddi bir sorun olan deprem gerçeği Fatih’te bulunan müzenin kapatılmasına neden oldu.
Bakanlığın resmi internet sitesinde müze hakkında şu ibare yer alıyor:
“İstanbul Büyük Saray Mozaikleri Müzesi, deprem güçlendirme ve restorasyon çalışmaları sebebiyle 9 Nisan 2023 tarihi itibariyle geçici olarak ziyarete kapatılmıştır.”
Öte yandan görüştüğümüz müze yetkilileri restorasyon çalışmalarının devam ettiğini, ancak sürecin ne zaman sona ereceğini bilmediklerini kaydetti.
BELİRSİZLİK EKONOMİYE DE ZARAR VERİYOR
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Eskiçağ Tarihçisi, Filolog Emre Poyraz, Büyük Saray Mozaikleri Müzesi’nin ve Afrodisias Antik Kenti Müzesi’nin belirsiz bir süreyle kapalı tutulmasının ekonomik açıdan da sorgulanması gerektiğini söyledi.
Poyraz, “İstanbul gibi yılda 17 milyona yakın turist çeken bir şehirde, mozaik sanatının zirvesini temsil eden Büyük Saray Mozaikleri Müzesi’nin 2, 5 yıldır kapalı olması, yalnızca kültür politikaları açısından değil, ekonomik akıl açısından da sorgulanmalı. Aynı şekilde, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Afrodisias Antik Kenti’nin müzesinin belirsiz bir süreyle kapalı tutulması, bölgenin kültürel ve turistik değerini doğrudan etkiliyor.” dedi.
SORUN PLANLAMA VE ÖNCELİKLENDİRME EKSİKLİĞİ
Yaşanan sorunun asıl nedeninin planlama ve önceliklendirme eksikliğinde olduğunu kaydeden Poyraz, “Gelişmiş ülkelerde, uzun süreli restorasyon geçiren müzeler bile geçici mekânlarda koleksiyonlarını dolaşıma sokuyor. Bizde ise müze kapandığı anda, kültürel miras adeta yokluğa terk ediliyor.” ifadelerini kullandı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının takvimlendirilmiş bir plan hazırlaması gerektiğini ve bu planı kamuoyuyla paylaşması gerektiğini belirterek şunları söyledi:
“Bu noktada Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan şeffaf bir yol haritası, takvimlendirilmiş planlama ve kamuoyunu bilgilendirme yükümlülüğü beklemek, sadece kültür insanlarının değil, bu topraklarda yaşamış herkesin hakkıdır. Her müze, yalnızca geçmişe değil, bugüne ve geleceğe de açılmalı.
“Kültür ve Turizm Bakanlığından şeffaf bir yol haritası, takvimlendirilmiş planlama ve kamuoyunu bilgilendirme yükümlülüğü beklemek, sadece kültür insanlarının değil, bu topraklarda yaşamış herkesin hakkıdır. Her müze, yalnızca geçmişe değil, bugüne ve geleceğe de açılmalı.”
