MSB arşivindeki Çanakkale belgeleri gün yüzüne çıktı: Hangi tarihi olaylar yer alıyor?
Milli Savunma Bakanlığı, Çanakkale Muharebeleri’ne ışık tutan tarihi belgeleri paylaştı
Gökalp Erbaş
Editor
Milli Savunma Bakanlığı (MSB) bünyesindeki Arşiv ve Askeri Tarih Daire Başkanlığı, Çanakkale Muharebeleri sırasında verilen stratejik direktifleri kamuoyuyla paylaştı. Paylaşılan belgeler arasında savaşın ilk günlerindeki filo yapılanmasından, düşman çıkarmalarına karşı alınan önlemlere kadar pek çok hayati kayıt bulunuyor. Bu kayıtların ilki, 2 Şubat 1915 tarihinde filo teşkiline ilişkin hazırlanan ceride oldu. Belgede şu ifadeler kaydedildi:
"Müstahkem Mevki Komutanlığına bağlı Çanakkale Limanı'nda bulunan Peleng-i Derya, Aydın Reis, Nusret, İskenderun, Barika-i Zafer, Sivrihisar gemileri bir filo teşkil edecektir. Filo komutanı görevi Peleng-i Derya süvariliğince yerine getirilecektir. Diğer gemiler Müstahkem Mevki Komutanlığı ile haberleşmeyi filo komutanlığı vasıtasıyla yapacaklardır. Yalnız nöbetten dönen gemi, raporunu doğrudan doğruya komutanlığa gönderecek, diğer konular için filo komutanlığına müracaat edeceklerdir. Peleng-i Derya nöbette bulunduğu müddetçe, Aydın Reis süvarisi filo komutanlığına vekalet edecektir. Peleng-i Derya dönüşünde, olmadığı süre içindeki durum hakkında kendisine bilgi verecektir."
MUSTAFA KEMAL'İN SEDDÜLBAHİR RAPORU
Savaşın seyrine dair en önemli belgelerden biri ise 4 Mart 1915 tarihinde 19'uncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal imzasıyla Müstahkem Mevki Komutanlığı'na iletilen yazı oldu. Düşman hareketliliğinin anlık takibini içeren belgede şu satırlar yer aldı:
"Düşmanın Seddülbahir'de yaptığı çıkarma hareketi geri püskürtülmüştür. Seddülbahir iskelesine kadar taranmıştır. Düşman, zırhlılarıyla Kumkale'yi bombardıman etmektedir. Seddülbahir karşısında bazı nakliye gemi ve sandalları, Sarıtepe karşısında da dört direkli kırmızı bacalı bir nakliye gemisi bulunmaktadır. İki düşman zırhlısı Saros Körfezi'nden gelmektedir. Tümen, iki alay ve dağ bataryasıyla Sarafim Çiftliği ile Kayaltepe arasındadır. Bir alay, Alçıtepe ile Andarya Çiftliği arasına gönderilmiştir. Ben Kirte'deyim. Arz ettiğim tertibatı, gece, durum belirginleşinceye kadar muhafaza edeceğim. Seddülbahir iskelesi Erenköy tarafından daha iyi görüleceğinden bu hususa dikkat edilerek, bana süratle bilgi vermek üzere, ilgililere emir verilmesini arz ederim."
NUSRET'İN SESSİZ OPERASYONU VE ZAFERİN MÜJDESİ
Çanakkale’nin geçilmezliğini mühürleyen Nusret Mayın Gemisi'nin 8 Mart sabahındaki faaliyetleri de harekat ceridelerine saniye saniye yansıdı. Tarihi zaferin ilk resmi raporlarından biri kabul edilen 8 Mart 1915 tarihli metinde harekatın detayları şu şekilde aktarıldı:
"Torpil gemisi Nusret, Karanlık Liman'a gidip 100 metre arayla vukuatsız 26 torpil döktü. Saat: 07.30. Nusret, arkasında torpil motoru olduğu halde Kepez Burnu'ndan göründü. Geri dönüyor. Sis ve yağmur saat 10.00'a kadar devam etti."
ANAFARTALAR GRUBU'NDAN 'CEPHE EMİRLERİ'
Bakanlık arşivinde yer alan ve 15 Eylül 1915 tarihini taşıyan "Cephe Emirleri" ise Anafartalar Grubu Komutanı Albay Mustafa Kemal’in savunma stratejisini gözler önüne seriyor. Mürettep Süvari 4'üncü Alay Komutanlığına hitaben yazılan emirde, kıyı savunmasının önemi şu kesin ifadelerle belirtildi:
"Bölgenizdeki Koyun Limanı diğerlerinden önemli olduğundan, bu limanın müdafaası için sahilde bir bölük bulundurulacak ve tahkim edilecektir. Bu bölüğün hayvanlarının Karainebeyli'de bırakılacak, hayvanlara bakmak üzere üç hayvana bir asker hesabıyla bölükten asker görevlendirilecektir. Bir bölüğün Karainebeyli ile Koyun Limanı yolu arasında uygun bir yerde ihtiyat, ayrıca Karainebeyli'de de bir bölük bulundurulacaktır. Diğer limanlara yeterli miktarda kuvvet ayrılacaktır. Yeni tertibat krokisi 17 Eylül 1915 akşamına kadar gönderilecektir. Limanların savunması mutlaka sağlanacak ve görevli birlik geceleri deniz kenarındaki sahil siperlerini işgal edecektir. Buralardan düşman ancak çete halinde küçük kuvvetler çıkarmaya teşebbüs edebileceğinden, harekat kesinlikle sahilde önlenecektir."
