Yüzde 5 yükleniyor: NATO zirvesi üyelere maddi yük, Kiev'e hayal kırıklığı getirecek

İngiliz The Guardian gazetesine göre ABD Başkanı Donald Trump, salı günü Hollanda’nın Lahey kentinde düzenlenecek NATO zirvesine “zafer tacıyla” katılacak.

Trump, yıllardır Avrupa ülkelerinin yetersiz savunma harcamalarını eleştiriyor ve artırılmasını istiyor. Zirvede, yeni NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin desteğiyle NATO ülkelerinin savunma bütçelerini 2035 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarılmasını kabul etmesi bekleniyor. Yüzde 3,5 ağır silahlanmaya yüzde 1,5'luk kısım ise siber güvenlik ve lojistik gibi kalemlere ayrılacak.

The Guardian, hafta sonu İran’ın Fordo, Natanz ve İsfahan’daki nükleer tesislerine yönelik saldırılar ve hemen ardından gelen İran-İsrail ateşkes duyurusunun ardından zirvenin, Trump'ın şovuna dönüşmesini bekliyor. Diplomatik kaynaklara göre ateşkesin bozulmaması hâlinde, NATO liderlerinin Trump’ın “üstünlüğünü” gölgeleyecek bir hamlede bulunmasını zor görüyor.

ZELENSKİY DIŞARIDA BEKLEYECEK

Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy, sadece akşam yemeğine davet edildi, resmi toplantılara katılması öngörülmüyor. Daha önce ABD'nin Zelenskiy'i zirvede istemediği basına yansımıştı. The Guardian'a göre Ukraynalı liderin en azından akşam yemeğine davet edilmesi, Washington’ın Kiev’e yönelik desteğinde belirgin bir yumuşamayı ortaya koyuyor. Trump göreve başladığından beri Kiev'e yönelik herhangi bir yardım paketi açıklamadı.

KİEV İÇİN HAYAL KIRIKLIĞI

NATO eski sözcüsü ve Genel Sekreter Yardımcısı Jamie Shea, toplantının Kiev için “büyük bir hayal kırıklığı” olacağını belirtiyor. Ukrayna'nın daha yoğun destek talebi, NATO üyeliği konusunda açık kapı ve Rusya’ya karşı net yaptırımlar gibi beklentilerinin zirvede karşılık bulması beklenmiyor.

Shea'ye göre ABD'nin geri çekilmesiyle Ukrayna’ya yönelik destek ağırlıkla AB ve İngiltere-Almanya öncülüğündeki askeri bağışçı grubuna kayacak. Ancak Avrupa'nın, Washington’ın bıraktığı tüm boşlukları doldurması mümkün değil. Bu tablo, Rusya'nın savaşta geri adım atmaması nedeniyle Ukrayna'nın savunmada sıkışıp kalma riskini artırıyor.

İKNA TURLARI

Zirve öncesi kulislerde siyasi gerilim eksik olmadı. İspanya, yüzde 5 hedefini yerine getiremeyeceğini ancak resmi oylamada engel çıkarmayacağını açıkladı. Madrid, savunma bütçesini yüzde 2,1 seviyesinde tutmayı planlıyor. Buna rağmen Rutte, hiçbir ülkeye ayrıcalık tanınmayacağını ve herkesin hedefe uyum sağlaması gerekeceğini belirtti.

Bazı ülkeler için yeni hedef ciddi değişiklik anlamına gelmiyor. Örneğin ABD halihazırda bu seviyeye çok yakın. Polonya ise yüzde 3,5'in üzerinde bir bütçe ayırıyor. Ancak Fransa, Almanya ve İngiltere için bu taahhüt ciddi bir ek maliyet anlamına geliyor.

İngiltere, daha önce 2027 yılına kadar yüzde 2,5 seviyesine çıkmayı planlıyordu. Londra'nın yüzde 3,5’e onay vermesi sadece on gün önce netleşti. Bu artış, İngiltere'ye yaklaşık 30 milyar sterlinlik yeni savunma harcaması anlamına geliyor.

RUTTE AYNI TAKTİĞE BAŞVURDU

The Guardian'a göre Rutte, İngiltere'yi ikna etmek için şu ifadeleri kullandı:

“İngiltere’de hâlâ İngilizce konuşmak istiyorsanız, kendinizi savunmak zorundasınız. Rusya, NATO’nun toplamından dört kat fazla mühimmat üretiyor.”

Rutte benzer sözleri mart ayında tüm NATO üyelerine söylemiş, “bütçeleri artırmazsanız Rusça öğrenseniz iyi olur.” demişti.

Zirve, kısaltılmış bir formatta yapılacak. Program, salı akşamı Hollanda Kralı Willem-Alexander’ın vereceği akşam yemeğiyle başlayacak, ardından çarşamba sabahı tek bir çalışma oturumu ve basın toplantıları ile sona erecek.

İsrail ve ABD saldırıları İran'ın uranyum stokunun akıbetini belirsiz kıldıDünya

İran'ı ateşkesi bozmakla suçlayan İsrail'e Trump'tan küfürlü uyarı... Rusya: Sürdürülebilirlik belirsizDünya

NATO zirvesi öncesi ABD'nin kıtadan asker çekme olasılığı Avrupa'ya korku salıyorDünya