NATO’nun son çırpınışları: Daha çok silah, daha çok harcama
NATO klasiğini bozmadı, Rusya bir kez daha temel tehdit ilan edildi. Avrupa’nın savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi, Ukrayna’ya 70 milyar avroluk askeri destek ve yeni savunma yatırımları kararlaştırıldı
GAZETE HABERLERİ
Editor
NATO’nun Ankara’da düzenlenen 36. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi dün tamamlandı. Zirve sonunda yayımlanan Ankara Bildirgesi’nde Rusya yine temel tehdit olarak tanımlanırken, Ukrayna’ya askeri desteğin sürdürülmesi, savunma harcamalarının artırılması ve Avrupa’nın NATO içinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi maddeleri öne çıktı.
Yayımlanan 6 maddelik bildirge şu şekilde:
1. “Biz, Kuzey Atlantik İttifakı’nın Devlet ve Hükümet Başkanları olarak, Washington Antlaşması’nın 5. Maddesi kapsamındaki kolektif savunmaya ve transatlantik bağa olan sarsılmaz bağlılığımızı yeniden teyit etmek üzere Ankara’da bir araya geldik. Bir üyeye yönelik saldırı, tüm üyelere yapılmış sayılır.”
2. “Rusya’nın Avro-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik uzun vadeli tehdidine ve terörizmin süregelen tehdidine karşı müttefikler, Lahey Savunma Taahhüdü’nü hayata geçirmektedir. Avrupa’daki müttefikler ve Kanada, 2025 yılında temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırmıştır. Bugün Ankara’da 50 milyar doları aşan yeni savunma tedarik programlarını açıklıyoruz.”
3. “Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa ve modernize edilmiş bir ittifak. Avrupa’daki müttefikler ve Kanada, Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte ittifakın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmektedir.”
4. “Ukrayna, transatlantik güvenliğe katkı sağlamaktadır ve müttefikler, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasına verdikleri sarsılmaz desteği birlik içinde sürdürmektedir. Müttefikler, 2026 yılı için Ukrayna’ya 70 milyar avro tutarında askerî teçhizat, yardım ve eğitim sağlamayı taahhüt etmektedir.”
5. “İttifak, stratejik rekabet, yaygın istikrarsızlık, hibrit tehditler ve tekrarlayan krizlere karşı uyum sağlamayı ve gerekli adımları atmayı sürdürmektedir. Müttefikler, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yinelemekte ve İran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisine tam olarak saygı göstermesi çağrısında bulunmaktadır.”
6. “Bize gösterilen cömert misafirperverlik için Türkiye’ye teşekkür ediyor, bir sonraki toplantımızı sabırsızlıkla bekliyoruz.”
ÇATLAKLARA ‘DEMOKRASİ’ SAVUNMASI
Zirvenin ardından düzenlediği basın toplantısında konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara’da geçen yıl Lahey’de alınan kararların somut uygulama aşamasına geçtiğini söyledi.
Savunma yatırımlarının arttığını, yeni askeri kabiliyetlerin geliştirildiğini ve savunma sanayi üretiminin hızlandığını belirten Rutte, NATO Savunma Sanayii Forumu kapsamında yalnızca bir günde 50 milyar doların üzerinde yeni tedarik anlaşması imzalandığını açıkladı.
Rutte, “NATO Drone Edge” girişiminin başlatıldığını, gelecek beş yılda insansız sistemlere 40 milyar dolarlık yatırım yapılacağını, yakıt tedarik altyapısının güçlendirilmesi için de 27 milyar avroluk yatırım planlandığını bildirdi.
Yapay zekâ ve birlikte çalışabilir transatlantik savaş bulutu altyapısının da NATO’nun yeni dönem öncelikleri arasında yer aldığını belirten Rutte, Ukrayna’ya desteğin süreceğini yineledi.
Rutte, basın toplantısındaki soru-cevap bölümünde ise NATO içindeki görüş ayrılıklarının İttifak’ı zayıflatmadığını savundu. Müttefikler arasında zaman zaman sert tartışmalar yaşandığını belirten Rutte, bunun demokratik ülkelerden oluşan bir ittifakın doğal sonucu olduğunu söyledi. Grönland konusunda yorum yapmaktan kaçınan Rutte, S-400 meselesinin ise Türkiye ile ABD arasında ikili bir konu olduğunu ifade etti.
‘STRATEJİYİ YAPAN KİMSE PATRON ODUR’
Vatan Partisi Rusya Temsilcisi Mehmet Perinçek, zirvenin sonuç bildirisini şöyle değerlendirdi:
“Türkiye, NATO’da ‘merkez’ ya da ‘patron’ ülke olduysa Rusya ve İran’ı baş düşman ilan eden strateji ve bildirge, Türk Hükümeti’nin inisiyatifiyle mi çıktı? Yok, NATO üyesi olarak zorunluluklar var da imzaladık ise nerede sizin patronluğunuz? Stratejiyi yapan kimse patron odur. Yoksa 10 numara akşam yemeği hazırlayıp övgü alan değil.
“NATO dağılıyor ama bu dünyayı maceraya sürükleyemeyecekleri anlamına da gelmiyor. Dikkatli olmak gerekiyor. Amerika NATO üyesi, Danimarka NATO üyesi. Ama ABD Grönland’a göz dikti. 5. maddede NATO kimi kimden koruyacak? Ne beşinci maddesi hangi merkez ülke? Trump Türkiye İsrail’le savaşa girdiği takdirde karşımızda yer alacaktı diyor. İsrail NATO üyesi değil. Nerede beşinci madde? Demek ki NATO’ymuş, 5. maddeymiş hepsi hikaye. Trump, Türkiye İsrail’le karşı karşıya gelirse ABD’nin karşısında yer alacağını ifade etmiş oluyor. Sayın Erdoğan’ın yanında otururken. CAATSA yaptırımları kalkınca o silahları kime karşı kullanabilirsiniz? İran’a karşı kullanabilirsiniz, Rusya’ya karşı kullanabilirsiniz. CAATSA kalkacak dediği sırada ‘çözdük’ diye yaptığınız hareketler jestler, bunun içinse o koltukta oturamazsınız. İsrail’e karşı kullanacağınızı sanıyorsanız orada bir hayal içinde olduğunuz açık.”
‘ASIL MESELE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK’
Prof. Dr. Hasan Köni, Ankara Bildirgesi’ni değerlendirirken Avrupa’nın savunma harcamalarını artırma kararının Trump’a verilmiş bir mesaj olduğunu söyledi. Köni, “Bu, Trump’a ‘Senin istediğini yapıyoruz.’ demektir. O cümlenin anlamı o. Avrupa, Amerika’nın istediği şekilde silah üretiyor. Ama burada şu soru ortaya çıkıyor: Bu silahlar NATO standartlarına göre mi üretilecek? NATO standartları dediğiniz Amerikan standartlarıdır. O zaman Avrupa da Amerikan standartlarına göre üretim yapacak.” dedi.
Köni, NATO’nun uzun vadeli planlarının sürdürülebilirliğinin belirsiz olduğunu belirterek, “2035’e kadar planlanan bu kadar silah, cephane ve üretim kapasitesi ne olacak? Bu kadar büyük savunma harcamaları uzun süre sürdürülebilir mi? Trump’tan sonra Amerika aynı politikayı devam ettirecek mi? Asıl soru burada başlıyor.” ifadelerini kullandı.
