Perakendeci de kiradan dert yandı
Türkiye’de son 10 yıldır 40-50 şubelik yeni markaların çıkmadığını belirten ZMD Başkanı Tınastepe, yüksek faizler nedeniyle yatırım yapılamadığını, maliyetlerin düşmesi gerektiğini söyledi
Perakende sektörünün geleceğinin tartışıldığı Perakende Günleri’nin 26’ncısı dün kapılarını açtı. Bugün de devam edecek etkinlikte, sektör temsilcileri basın mensuplarıyla bir araya gelerek ekonomi gündemini değerlendirdi. Toplantıda konuşan Zincir Mağazalar Derneği (ZMD) Başkanı Serhan Tınastepe, Türkiye’de perakende sektörünün büyümedine işaret etti. Tınastepe, “Eğer sektör büyümezse genç işsizlik çözülemez, yabancı yatırımcılar giremez. Bizim perakende sektörü büyütmemiz lazım. Son 10 yıldır Türkiye'den yeni marka çıkmıyor. Son 10 yılda çıkıp 40-50 mağaza sayısına ulaşmış marka yok. Bizim marka çıkarmamız, perakendeyi büyütmemiz lazım. Bunun için ülkenin makro ekonomisinin, enflasyon ve faiz oranlarının gelişen ülkelerle aynı seviyelerde olması gerekir. Bu faiz ortamında kimse yatırım yapmak istemiyor. Finans maliyetlerinin düşmesi lazım.” diye konuştu.
ZMD Başkanı Tınastepe, turizm gelirinin azalmasının ve iç talepteki daralmanın perakendecinin gelir tarafındaki sorunları olduğunu belirtti. Tınaztepe gider tarafında kira enflasyonuna dikkat çekti. Tınaztepe, şu ifadeleri kullandı.
‘GİDER KALEMLERİMİZİN EN FAZLA ARTTIĞI DÖNEM’
“Biliyorsunuz kira artışları tavan artış oranı ile kısıtlanıyor ancak 5 yıl sonunda sözleşme yenileniyor. Sözleşme yenilendiği zaman yüzde 30 artış tavanı geçerli değil. Burada karşımıza yüzde 300, yüzde 400 gibi talepler geliyor. En önemli gider kaleminiz olan kirada yüzde 200 oranında bile artış yapıldığında, sizin para kazanmanızı imkansız hale getiriyor ve birçok işletme zarar ediyor. Gider kalemlerimizin bu kadar hızlı artığı başka bir dönem hatırlamıyoruz.
‘EK MALİYETLER GÖZDEN GEÇİRİLMELİ’
Sektörün karşısına çıkan ek maliyetlerin gözden geçirilmesi gerektiğini söyleyen Gıda Perakendecileri Derneği Alp Önder Özpamukçu, şöyle devam etti:
“Gıda perakendesi yüzbinlerce kişilik istihdamı ve 4 trilyon TL’yi aşan büyüklüklüğüyle ülke ekonomisi için kritik öneme sahip. Gıda perakendesi maliyet baskısı ile mücadele etmektedir. Örneğin yakın gelecekte hayata geçecek olan depozito uygulaması, milyonlarca liralık yatırım gerektirirken, her yıl bu makinelerin operasyonel maliyetleri de olacak. Gıda enflasyonunun çok yüksek olduğu bu ortamda, bu tür ek maliyetler gözden geçirilmeli.”
YÜZDE 200’LERE VARAN KİRA ARTIŞ TALEPLERİ
Üyelerinin bir numaralı şikayetinin fahiş kiralar olduğunu aktaran Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Sinan Öncel, “Derneğimize üye markaların 2024’te yüzde 20’sinin cirosundaki kira payı yüzde 16 ve üzerindeymiş. Bu oran, 2025’te yüzde 42’ye gelmiş, 2026’nın ilk dört ayında ise yüzde 56’ya çıkmış. Yani üyelerimizin yüzde 56’sı diyor ki ‘Benim kira/ciro oranım yüzde 16’nın üzerinde.’” diye konuştu. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği Başkanı Nuri Şapkacı ise Öncel’in aktardığı verilerin teyide muhtaç olduğunu savundu ve sözleşme süresinin bittiği 5 yılın sonunda yüzde 200’lük kira artışlarının mümkün olmadığını kaydetti. BMD Başkanı Öncel ise Şapkacı’nın başında olduğu AVM grubunun, kiracısından talep ettiği yüzde 200’lük kira artışını basın mensuplarıyla paylaşabileceğini dile getirdi.
PAKET SERVİSLERİN YÜZDE 50’Sİ DİJİTAL PLATFORMA GİDİYOR
Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Başkanı Ünal Dölek, pandemiden sonra dünyanın değişim sürecine girdiğini, dünyanın yeni bir lider arayışında olduğunu ve liderlik koltuğuna Çin’in oturacağını belirtti. Dölek, Dünyanın bu değişim sürecinin sancılarını yaşadığını ve Türkiye’de restorancılar olarak bunun yansımalarını gördüklerini ifade etti.
Sektörde ayrıca dijital platformlarda ciddi sorunlar yaşadıklarını kaydeden Dölek, paket servislerde çevrimiçi sipariş sitelerinin yüzde 40-50 düzeyinde paya sahip olduğunu ve işletmelerin bu nedenle kazanç elde edemediğini söyledi. Dölek, söz konusu komisyon oranlarına sınırlama getirilmesi gerektiğini vurguladı.
‘YEME İÇME SEKTÖRÜNÜN BOYNU BÜKÜK’
Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD) Başkanı Kaya Demirer, yeme içme sektörünün boynu bükük kaldığını söyledi. Demirer, şu ifadeleri kullandı:
“Yeme içme sektörü maalesef uzun bir dönemdir boynu bükük. Sektörde insanların ödenen ücretin karşılığının alamadığını düşündüğü, işletmelerin de artan maliyet baskılarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemdeyiz. Bununla mücadele etmek kolay değil. Gıda ve çalışan maliyetinin son 2 yılda tarihi bir şekilde arttı. 2020 öncesinde çalışan maliyeti hasılatın yüzde 25’i iken bugün yüzde 50 üzerine çıktı.”
Türkiye ile Yunanistan’ın karşılıklı turizm sayılarını karşılaştıran Demirer, şu bilgileri verdi:
“2022 yılına kadar, Yunanistan’a giden Türk vatandaşımızdan daha fazlası Yunanistan’dan geliyormuş. 2025 yılında ise 4 milyon vatandaşımız Yunanistan’ı ziyaret etmiş, karşılığında 800 bin Yunanistan vatandaşı Türkiye’yi ziyaret etmiş. Daha fazla Türk, Yunanistan’a gidiyor çünkü orası Türkiye’den daha ucuz. Yunanistan’dan buraya ise eskisinden daha az turist geliyor çünkü Türkiye artık daha pahalı.”
