Sağlık sistemi alarm veriyor! Fransa’da doktor açığına ‘konteynerli’ çözüm

Bir zamanlar Avrupa’nın en güçlü kamu sağlık sistemlerinden biri olarak gösterilen Fransa, bugün ciddi bir hekim açığıyla karşı karşıya. Özellikle kırsal alanlar sıkıntılar büyük. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ülke nüfusunun yüzde 90’ı temel sağlık hizmetlerine erişimin zor olduğu bölgelerde yaşıyor. Yaklaşık 6 milyon Fransız vatandaşının kayıtlı bir aile hekimi yok.
Yıllardır ertelenen yapısal reformların, düşük ücretlerin ve ağır çalışma koşullarının sonucu olan bu tablo, hükümeti “yenilikçi” ama tartışmalı çözümler üretmeye zorluyor.

KABİNLERDE ‘KENDİ KENDİNİ MUAYENE’ DÖNEMİ

Doktor bulunmayan kasaba ve köylere yerleştirilen seyyar kabinler, dışarıdan bakıldığında bir inşaat konteynerini andırıyor. İçinde stetoskop, tansiyon aleti, kulak-burun-boğaz muayene cihazları gibi ekipmanlar bulunuyor.
Hasta kabine giriyor, ekrandan uzaktaki bir doktora bağlanıyor, doktorun yönlendirmesiyle cihazları kendisi kullanıyor. Böylece muayene işlemi, “uzaktan kumandalı” bir tıbbi deneyime dönüşüyor.
Sistemi geliştiren La Box Medicale şirketinin yöneticisi Sebastien Touchais, amaçlarının “teşhis süresini kısaltmak ve sağlık hizmetine erişimi hızlandırmak” olduğunu söylüyor. Şirket, 2028 yılına kadar ülke genelinde bin adet kabin kurmayı hedefliyor.

KRİZE ÇARE ARANIYOR

Kağıt üzerinde kulağa modern bir çözüm gibi gelse de bu sistem aslında bir çaresizliğin ürünü. Fransa’nın sağlık sisteminde yıllardır süregelen kadro yetersizliği, çalışma koşullarındaki ağırlaşma ve kırsal bölgelerde görev yapmak istemeyen genç hekimler, tabloyu bu noktaya getirdi.
Şimdi devlet, sorunun kökenine inmek yerine, hastaları kendi kendini muayene etmeye yönlendiriyor.
Fransız Hekimler Birliği (Federation des Medecins de France) bu yaklaşımı sert biçimde eleştiriyor: “Hekim muayene etmeden hastayı tedavi edemez. Teletıp, yüz yüze muayenenin yerini tutmaz.”
Uzmanlara göre, bu sistem bazı hastalıkların doğru teşhisini imkânsız hale getirebilir. Dahası, kabinlerde her defasında farklı bir doktorla görüşülmesi, tedavinin bütüncül yürütülmesini zorlaştırıyor.

‘TEKNOLOJİYLE KRİZ GİZLENİYOR’

La Box Medicale yönetimi eleştirilere, “Bugün hastaneye gittiğinizde de aynı doktora denk geleceğinizin garantisi yok” diyerek karşı çıkıyor. Ancak bu savunma, sağlık sistemindeki yapısal eksiklikleri ortadan kaldırmıyor.
Fransız basını da tartışmayı yakından izliyor. Gazetelerde yer alan yorumlarda, “devletin teknolojiyle krizi makyajladığı” değerlendirmesi dikkat çekiyor. Le Monde’un bir analizinde şu satırlar yer aldı:
“Fransa artık doktorlarını değil, hastalarını eğitiyor. Sağlık hizmeti hakkı, kullanıcı deneyimine indirgenmiş durumda.”
Gerçek şu ki, konteyner kabinler bir yenilikten çok zorunluluğun sembolü.

HASTALAR MEMNUN AMA ENDİŞELİ

Sistemi deneyen hastalar, uygulamanın hızını ve erişim kolaylığını olumlu buluyor. “Artık 50 kilometre gitmiyorum, beş dakikada muayene oluyorum” diyen kullanıcılar var.
Ancak aynı hastalar, “doktorun gözünün içine bakmak başka” diyerek mesafenin getirdiği duygusal kopukluğa da dikkat çekiyor. Bazı hastalar da video bağlantısında yaşanan teknik aksaklıklardan şikayetçi.
Tüm bu pratik faydalara rağmen, sistemin “kalıcı çözüm” olmaktan uzak olduğu görülüyor.

ASIL ÇÖZÜM: HEKİM YETİŞTİRMEK VE KOŞULLARI İYİLEŞTİRMEK

Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, göreve geldiğinde 2027’ye kadar “her vatandaşın en fazla 30 dakikada bir sağlık hizmetine ulaşabilmesini” hedeflediklerini açıklamıştı.
Ancak bu hedef, konteyner kabinlerle değil, daha fazla doktor yetiştirilerek ve mevcut hekimlerin çalışma koşulları iyileştirilerek başarılabilir.
Zira bugün Fransa’da binlerce tıp mezunu, düşük ücretler ve ağır mesai yükü nedeniyle özel sektöre ya da yurt dışına yöneliyor. Kırsal bölgelerde görev yapan hekimler ise neredeyse “yalnız savaşçı” konumunda.

GEÇİCİ ÇARELER KALICI YARALARI KAPATMAZ

Konteyner muayenehaneler, teknolojik bir yenilik gibi sunulsa da gerçekte sağlık sisteminin derin kriziningöstergesi.
Fransa’nın sorunu teknolojiyle değil, planlama eksikliğiyle ilgili. Doktoru olmayan köylerin sayısı her yıl artarken, hükümetin geçici çözümleri ancak semptomu bastırıyor, hastalığı değil.
Bir hekimi ekranın arkasına gizleyerek doktor açığı giderilemez. Sağlık hizmeti, insani bir temas ve güven ilişkisidir — bunu hiçbir algoritma ikame edemez.

FRANSA’NIN ÖNÜNDEKİ SEÇENEK

Fransa’nın önünde iki seçenek var: Ya sağlık sistemindeki bu yapısal krizi ciddiyetle ele alıp hekim yetiştirme politikalarını, maaşları ve çalışma koşullarını kökten iyileştirecek; ya da konteyner kabinlerle bu çöküşü geciktirecek.
Bir hasta için ekrandaki doktor kısa vadede çare olabilir, ama toplumun tamamı için çözüm değildir.
Fransa, bugün sağlıkta yeni bir döneme değil, eski bir sistemin suni teneffüsüne tanıklık ediyor.