Telif haklarında istismar mı var? Halk türkülerini parsellediler

Türkiye’de, özellikle müzik alanında telif haklarıyla ilgili son beş yılda pek çok kazanım elde edildi. MESAM başta olmak üzere müzik meslek örgütleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü çalışmalar, sanatçıların telif konusunda önemli haklara sahip olmasını sağladı. Buna karşın yasal hakların istismar edildiği yönündeki tartışmalar da gündemdeki yerini koruyor.

‘ARTIK ANONİM TÜRKÜ ÇALAMIYORUZ’

Karadeniz müziğinin önemli temsilcilerinden Karmate grubunun kurucu üyesi Oktay Üst, anonim halk türkülerinin telif haklarının kimi sanatçılar tarafından alındığını ve bunun açık bir istismar olduğunu dile getirdi. Artık kemençesiyle anonim türkü icra ederken telif engeline takıldığını kaydeden Üst, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda bazı isimlerin bu eserleri kendi üzerlerine kaydettirdiklerini belirtti:

“Eskiden ‘Bir türkü çal da söyleyelim’ dediklerinde kemençemi alır, bütün anonim türküleri hevesle çalardım. Fakat günümüzde anonim türküleri okumak oldukça zorlaştı. Geçmişte kaset çıkaran ve kaset kapaklarında boy boy fotoğrafları bulunan takım elbiseli bazı sanatçılarımız, MESAM kurulduktan sonra köy köy, düğün düğün gezerek derledikleri bu güzelim türküleri kendi üzerlerine kaydettirdiler. ‘Bu türkü benim’ diyerek eserleri sahiplendiler.”

‘HORONLARIN BİLE LİSANSINI ALDILAR’

Sadece sözlü eserlerin değil, horon gibi yöresel oyun müziklerinin bile fikrî mülkiyetinin alındığını vurgulayan Üst, anonim eserleri çalmak için kendilerinden yüksek meblağlarda para talep edildiğini ifade ederek şöyle devam etti:

“Sadece türküler de değil; bildiğimiz Papilat, Çano veya Laz horonu gibi oyun havalarını bile üzerlerine almışlar. Biz bugün bu eserleri icra edebilmek için onlara para ödemek zorunda kalıyoruz. ‘Bu türküyü okuyacağız, izin verir misiniz?’ diye aradığımızda 50 bin veya 100 bin lira gibi rakamlar talep ediyorlar. Atalarımızın, ninelerimizin türküleri üzerinden, bu takım elbiseli ‘sanatçı’ abilerimiz haksız kazanç sağlıyor. Türkiye’nin dört bir yanında; Diyarbakır’dan Aksaray’a, İzmir’den Trabzon’a kadar birçok isim bunu yaptı. Şimdi halkın türkülerinden para kazanıyor ve lüks arabalarla geziyorlar.”