The Economist dergisi: Enerji savaşını İran kazandı! Gelirleri iki kat arttı

İngiliz The Economist dergisinin analizine göre İran’ın petrol gelirleri savaş öncesi döneme kıyasla iki kat arttı. İran tankerleri Hürmüz Boğazı’nda seyrini sürdürürken, sahada ağır saldırılara maruz kalmasına rağmen Tahran enerji savaşında üstünlük sağladı.

Yayına göre İran’ın ne kadar petrol ihraç ettiğini net biçimde hesaplamak zor. Tankerler her zamankinden daha gizli hareket ederken, ticari uydu görüntü sağlayıcıları bölgeye ilişkin güncellemeleri durdurdu, elektronik karıştırma faaliyetleri ise Körfez genelinde adeta bir “sis perdesi” oluşturdu.

İHRACAT AYNI, GELİR İKİ KAT

Buna rağmen İran’ın petrol muhasebesine hâkim bir kaynak The Economist’e verdiği demeçte, ülkenin halen günlük 2,4–2,8 milyon varil petrol ve petrol ürünü ihraç ettiğini, bunun 1,5–1,8 milyon varilinin ham petrol olduğunu belirtti. Dergi, bu miktarın geçen yıl ortalamasıyla aynı, hatta bazı dönemlerde daha yüksek olduğuna dikkat çekti.

Hürmüz’deki gerilim ve Körfez’de enerji altyapısına yönelik saldırılar küresel arzı daraltırken petrol fiyatları hızla yükseldi. Bu tablo, İran’ın aynı hacimde petrolü çok daha yüksek fiyatlardan satmasına imkân tanıdı.

ENERJİ AĞI YENİDEN KURULDU

Analize göre İran’ın petrol sistemi, saldırılar ve yaptırımlara karşı daha dayanıklı hale gelecek şekilde yeniden yapılandırıldı. Gelirlerin büyük bölümü İslam Devrim Muhafızları Ordusu (İDMO) üzerinden yönetiliyor.

The Economist, ortaya çıkan yapıyı şu ifadelerle özetledi:

“Çin bu gelir akışının sürmesinde aktif rol oynuyor. İran’ın savaş kasası Asya’da derin bir şekilde konumlandırılmış durumda ve İsrail saldırılarından büyük ölçüde korunuyor. Savaş sürecinde İDMO, deniz taşımacılığı üzerindeki kontrolünü de artırdı. Hürmüz Boğazı’nı kontrol eden yapı, Körfez genelinde ulaşım ve iletişim ağlarının önemli kısmını denetliyor.”

Rapora göre İDMO’ya bağlı ya da Hatemül Enbiya ile bağlantılı şirketler, Ulusal İran Petrol Şirketi ile birlikte petrol lojistiğini yönetiyor. Bu şirketlerin tamamı ABD yaptırım listesinde yer alıyor.

TANKERLER SAVAŞ MODUNDA

İranlı lojistik ekipleri tankerleri riskten uzak tutmak için yoğun çaba harcıyor. The Economist’e göre tek bir tankerin taşıdığı yükün değeri 150–200 milyon dolara ulaşabiliyor.

Alınan önlemler arasında ham petrolün yaklaşık yüzde 90’ının sevk edildiği Hark Adası’nda gemilerin acil kaçış prosedürleriyle çalıştırılması da bulunuyor:

“Olası bir saldırı durumunda gemiler halatlarını keserek römorkör desteği olmadan hızla bölgeden ayrılabiliyor.”

Hark Adası, çevre adalar ve depolama gemileri arasında “shuttle tanker” trafiği kesintisiz şekilde sürdürülüyor.

GİZLİ TAŞIMA DEVAM EDİYOR

ABD’nin geçen hafta denizde bulunan yaklaşık 150 milyon varillik İran petrolünün satışına yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmasına rağmen İran tankerleri tüm gizleme yöntemlerini kullanmayı sürdürüyor.

Konuya yakın bir kaynak, Tahran’ın bu adımı “bir tuzak” olarak değerlendirdiğini belirtti. Tankerlerin büyük bölümü yüklerini Malezya veya Singapur açıklarında başka gemilere aktararak sevkiyatın son ayağını tamamlıyor.

PETROLÜN ADRESİ ÇİN

Bu sevkiyatların nihai varış noktası ise neredeyse her zaman Çin. İran petrolünün yüzde 90’dan fazlasını ithal eden Çin’deki rafineriler, savaş öncesinde İran’ın ana petrol türü olan “Iranian Light” için Brent’e kıyasla varil başına 18–24 dolar indirim alabiliyordu.

Ancak Körfez’deki diğer tedariklerin daralmasıyla bu indirim 7–12 dolara kadar geriledi. Artan navlun maliyetleriyle birlikte İran petrolü artık Brent seviyesine yaklaşan, hatta yer yer daha yüksek fiyatlardan alıcı buluyor.

ELİ DAHA GÜÇLÜ

Sahadaki askeri baskıya rağmen İran, enerji hattını koruyarak gelir akışını büyütmeyi başardı. Petrol arzındaki daralma ve fiyat artışı Tahran’ın elini güçlendirirken, savaşın ekonomik cephesinde dengeler İran lehine dönmüş görünüyor.

'İki, beş, on gün' derken Trump'tan yeni tehdit güncellemesi geldiDünya

700 milyon dolarlık asimetrik infaz: Şahid tip İHA'nın E-3 AWACS uçağını imha etmesi savaş doktrinlerini yeniden yazdıracakDünya

İran Dışişleri Bakanlığı ABD'nin 15 maddelik planını yorumladı: 'Gerçek dışı ve mantıksız'Dünya