Kuzeyde Ukrayna, doğuda ABD ablukası: Türk havacılığına çifte darbe

Kiev'in Rus hava sahasına giren “tüm havayollarını” tehdit etmesinin ardından Türk havacılığına bir darbe de ABD'den geldi. Salı günü İran'a yönelik yaptırımlar kapsamında Sky Phoenix Hava Yolları, S Sistem Lojistik ve MES Kargo, Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC)'nin kara listesine eklendi. ABD Hazine Bakanlığına bağlı OFAC, ülkenin ulusal güvenliği ile dış politika amaçlarına aykırı hareket eden kişi, kurum, şirket ve ülkeleri belirliyor.

ÜÇ FİRMAYA DOĞRUDAN YAPTIRIM

ABD Hazine Bakanlığı, İzmir merkezli Sky Phoenix'i İran'ın en büyük havayolu şirketlerinden biri olan yarı özel Mahan Air'e üç Boeing 777'nin aktarılmasında aracı olmakla suçluyor. İstanbul merkezli S Sistem'in İran'a Mahan Air adına İHA bileşenleri ve endüstriyel ekipman sevkiyatlarını koordine ettiğini, MES Kargo'nun ise yine Mahan Air'in satış acentesi ve yük koordinatörü olduğunu ileri sürüyor. Bu bilgiler henüz ABD makamlarının iddiaları düzeyinde.

Yaptırımlar İran'ı sahada yenemeyen, masada taviz verdiremeyen Trump yönetiminin son çare olarak başvurduğu yaptırım harekatının bir parçası. Ancak İran'a yönelik baskı sadece üç Türk şirketini değil, Türkiye'nin İran'la hava bağlantısını da doğrudan etkiliyor.

İRAN'A UÇUŞU ZORLAŞTIRMAK

ABD'nin salı günü açıkladığı pakette İran havayolu şirketlerinin tamamı hedef alındı. Ancak Washington'un hedefi yalnızca İranlı havayollarını uluslararası finans sisteminden dışlamak değil.

Hazine Bakanlığı, 8 Eylül'de İran'ın yaptırım altındaki havacılık sektörüne ilişkin daha önce tanınmış bazı muafiyetleri de askıya aldı. Bunlar arasında yabancı havayollarının ABD menşeli veya ABD'nin kontrolündeki sivil uçaklarla İran'a uçmasına ve bu uçuşlarla bağlantılı bazı işlemlere izin veren düzenlemeler de bulunuyor. OFAC ayrıca sivil uçakların güvenliği için gerekli parça, yakıt ve acil bakım gibi bazı işlemlere ilişkin istisnaları da sonlandırdı.

Bu düzenlemeler doğrudan Türk havayolu şirketlerine İran'a uçuş yasağı getirmiyor. Ancak İran'a uçuş yapmanın maliyetiyle operasyonel ve yaptırım riskini artırıyor. Bu nedenle İran'ın dış dünyaya hava bağlantısının daralması, İran'a uçan yabancı havayollarını da seferlerini azaltmaya veya bazı hatlardan çekilmeye zorlayabilir.

TRAFİK DARALACAK, TURİZM ETKİLENECEK

Yaptırımların özellikle İstanbul, Doha ve Dubai üzerinden İran'a uzanan hava trafiğini vurması bekleniyor. İran'ın dış dünyayla bağlantısında önemli transit merkezleri olan bu üç kent üzerinden yapılan yolcu ve ticaret trafiğinin daralması, yaptırımın İran sınırlarını aşarak bölge havacılığına da yansıması anlamına geliyor.

Bu adımlar ayrıca turizm sektörünü de vuracak. Yılda ortalama 3,2 milyon İranlı turiste ev sahipliği yapan Türkiye, her zaman İranlıların turizm amaçlı tercih ettiği ilk beş ülke arasında yer alıyor.

SONUÇLAR TÜRKİYE'NİN OMZUNA YÜKLENİYOR

Dolayısıyla Türk havacılığı açısından iki ayrı etki ortaya çıkıyor. Bir yandan üç Türkiye merkezli şirket doğrudan yaptırım listesine alınarak uluslararası finans ve ticaret sistemindeki hareket alanları daraltılıyor. Diğer yandan İran'ın uluslararası hava trafiğinin sıkıştırılması, İstanbul'un İran'ı dünyaya bağlayan başlıca merkezlerden biri olma konumunu, Türk havayolu firmalarının İran bağlantılı yolcu ve transit trafiğini tehdit ediyor.

Washington 4 Eylül’de de aynı yaptırım rejimi doğrultusunda Golden Global Yatırım Bankası, Golden Global Portföy ve Golden Global Varlık Kiralama şirketlerini hedef aldı.

Böylece ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırım harekatı, Türkiye'yi yalnızca finans alanında değil, havacılık ve lojistik alanında da doğrudan etkileyen bir boyuta ulaştı. Dört gün içinde altı yerli kuruluşun yaptırım listesine alınması ve dolaylı uçuş kısıtlamaları İran'a yönelik yaptırım baskısının ekonomik sonuçlarını taşıyan başlıca ülkelerden birinin Türkiye olacağına işaret ediyor.

Tüm bu gelişmeler, Trump yönetiminin “asrın ekonomik harekatı” olarak tanımladığı İran yaptırımlarının hedeflerinden birinin Türkiye olduğunu açık biçimde gösteriyor.

Kiev'in göklerde terör tehditleri

Türk havacılığına yönelik daha ağır tehdit ise 2 Eylül'de Volodimir Zelenskiy'den geldi. Zelenskiy, Rus hava sahasını kullanan “tüm havayollarının” Ukrayna İHA'larının tehdidi altında olacağını açıkladı. Tehdidin kapsamına “tüm sigorta şirketlerini ve hâlâ Rusya'nın kilit havalimanlarını kullanan herkesi” de ekledi.

3 Eylül'de Kiev rejimi, Birleşmiş Milletler'in ilgili kurumu Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'ne (ICAO) resmi başvuruda bulunarak Rus hava sahasının sivil uçuşlara kapatılmasını talep etti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kiev'in girişimlerini “devlet terörünün ilanı” sözleriyle değerlendirdi.

HEDEF DOĞRUDAN THY VE TURİZM

Türkiye, Kiev'in verdiği gözdağının da tam merkezinde yer alıyor. Türk Hava Yolları (THY), Rus hava sahasını kullanan en büyük yabancı havayolu şirketlerinden biri. THY, Rusya'da 36 noktaya her ay binlerce sefer düzenliyor.

THY'nin Rus pazarındaki etkisi 2022 sonrasında arttı. Batılı şirketler Rus hava sahasına yaptırım uygulamaya başlayınca Türkiye-Rusya hattındaki trafiğin yükünü THY üstlendi. Şirket, en yüksek kârlılığı da bu hatta yakalıyor.

İran konusunda olduğu gibi burada da Türkiye'nin turizm gelirleri ciddi biçimde darbe yiyecek. Rusya, 2025'te 6,9 milyon ziyaretçiyle Türkiye'ye en fazla turist gönderen ülkeydi.

Türkiye şu ana kadar Karadeniz'de vurulan gemilerimize ses çıkarmadığı gibi hava sahası tehditleri karşısında da sessiz kaldı. Bununla beraber Rusya-Türkiye hattında uçuş iptalleri ve gecikmeler yaşanmaya başladı bile.

Zelenskiy vites yükseltti: Kiev 'yasal terör' için BM'ye başvurduDünya

Bir Ukraynalının Aydınlık'a itirafları: İşte Avrupalıları böyle soyuyorlarDünya

Artık uzatmalar oynanıyor: AfD Şansölye'nin fişini çektiDünya