Türkiye ve Rusya anlaştı! Çiftçi gübresiz kalmayacak
Moskova’da imzalanan ‘Mineral Gübre Sevkiyatı Mutabakat Zaptı’ kapsamında Türkiye ihracat kotalarından muaf tutuldu. Tarım Bakanı Yumaklı, ‘Anlaşma ülkemizin ihtiyacı olan gübre ham maddelerini ve gübrenin ithalatıyla ilgili Rusya’nın herhangi bir şekilde kota uygulamayacağı yönünde.’ dedi
2026 yılının başında ABD/İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar ve Hürmüz Boğazı’na uygulanan abluka, küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açtı. Türkiye’nin azotlu ve karma gübre üretiminde hayati önem taşıyan hammadde ithalatının yüzde 50’den fazlasını karşıladığı Körfez ulaşımının kapanması üzerine Ankara, tarımsal arz güvenliğini sağlamak amacıyla Rusya Federasyonu ile anlaşmaya vardı.
Moskova’da atılan imzalarla Türkiye, krizin başından bu yana gübre ihracatına kısıtlama uygulayan Rusya’dan özel kontenjan hakkı elde etti.
RUSYA, KOTALARI TÜRKİYE İÇİN KALDIRDI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Şangay İşbirliği Örgütü Zirvesi’ndeki kritik temaslarının ardından, 8 Eylül 2026’da Moskova’da “Mineral Gübre Sevkiyatı Mutabakat Zaptı” resmen imzalandı.
Yapılan anlaşma kapsamında Rusya, mart ayından bu yana tüm dünyaya uyguladığı gübre kısıtlaması ve ihracat kotalarından Türkiye’yi tamamen muaf tuttu. Türkiye; kriz öncesinde Mısır, Umman, Katar ve İran gibi Körfez hattından tedarik ettiği yıllık ortalama 2,5 ila 3 milyon tonluk üre, amonyak ve kükürt açığının tamamını Rusya üzerinden açılan bu özel koridorla ithal edecek.
RUSYA’DAN İTHALAT 4,2 KAT ARTTTI
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre de Türkiye, 2026’nın ilk 6 ayında Rusya’dan 182,3 milyon dolarlık gübre ve hammadde ithal etti. Haziran ayında Rusya’dan yapılan ithalat, geçen yılın aynı ayına göre 4,2 kat artarak 19,9 milyon dolara ulaştı.
KÖRFEZ HATTI KAPANDI
Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riski nedeniyle Körfez’deki fabrikalarda üretim sürse dahi deniz yolu sevkiyatları tamamen durdu. Normal şartlarda Türkiye’nin yıllık 2,7 ila 2,8 milyon tonluk üre ithalatının yüzde 44’ünü tek başına karşılayan İran’dan alımlar, 7 Mart’taki kısıtlamaların ardından durma noktasına geldi. 2026’nın ilk iki ayında İran’dan yapılabilen gübre ithalatı, kriz öncesi döneme kıyasla sembolik bir düzeyde kaldı; 428 bin dolar seviyesinde gerçekleşti.
İÇ PİYASA İÇİN ÜÇ KRİTİK ÖNLEM
Türkiye’nin kurulu gübre üretim kapasitesi 8 milyon ton seviyesinde bulunsa da kompoze gübrelerin temeli olan amonyak, fosfat ve kükürt gibi hammaddelerde yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olunması, iç piyasada fiyatları tetikledi. Savaş öncesinde tonu 430 ila 490 dolar bandında seyreden vadeli üre fiyatları küresel pazarda 750 dolara dayanırken, iç piyasada 21 bin ila 25 bin lira seviyesindeki üre gübresinin tonu 35 bin liraya kadar yükseldi.
Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı, yükselen fiyatlara karşı eş zamanlı üç adım attı.
- İç piyasayı rahatlatmak ve tedariki ucuzlatmak adına Mısır, Cezayir ve Fas gibi Akdeniz havzası ülkelerinden yapılan gübre ithalatında gümrük vergileri sıfırlandı.
- Mevcut stokların yurt dışına çıkarılmasını önlemek amacıyla üre gübresinin Türkiye üzerinden transit ticareti ve yeniden ihracat faaliyetleri tamamen durduruldu.
- Piyasayı dengelemek ve üreticiyi korumak adına dönem dönem ton başına 1500 liraya varan sübvansiyon indirimleri uygulandı.
Türkiye, Rusya ile oluşturduğu özel gübre koridoru ve Akdeniz havzasına kaydırdığı alternatif tedarik hatlarıyla önümüzdeki sonbahar ve ilkbahar ekim dönemlerinde çiftçinin gübresiz kalmasını engellemeyi garanti altına aldı.
SON BİR YILDA YÜZDE 61 ARTIŞ
Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre de temmuz ayına göre DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 oranında artış gösterdi.
Geçen yılın ağustos ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP gübresi yüzde 25,3 ve ÜRE gübresi yüzde 3,4 oranında arttı.
BAKAN YUMAKLI, ANLAŞMAYI DEĞERLENDİRDİ
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye ile Rusya arasında gübre konusunda imzalanan anlaşmayla ilgili “Yaptığımız anlaşma ülkemizin ihtiyacı olan gübre ham maddelerini ve gübrenin ithalatıyla ilgili Rusya’nın herhangi bir şekilde kota veya sınırlama uygulamayacağı yönünde.” dedi.
Yumaklı, Bakanlığın Lodumlu Kampüsü’nde Türkiye ile Çin arasında defne yaprağının ihracatına ilişkin protokol imza törenine katıldı.
İmza töreninin ardından açıklamalarda bulunan Yumaklı, son zamanlarda tarım diplomasisi konusunda çok önemli temasların sağlandığını, bugün de Çin heyetini ağırladıklarını söyledi.
ÇİN’LE DEFNE YAPRAĞI ANLAŞMASI
Yumaklı, geçen yıl ekimde Çin’e gerçekleştirdikleri ziyarette başta badem olmak üzere farklı ürünler için protokoller imzaladıklarını belirterek, “Şimdi bugün Çin heyetiyle ülkemizin üretiminde öncü ürünlerden, katma değerli ürünlerden biri olan defne yaprağı ile ilgili protokoller imzalanmış oldu. Yıllık yaklaşık 60 milyon dolarlık bir ihracatımız söz konusu.” dedi.
Yumaklı, gelecek dönemde bu tür anlaşmalar yapmaya devam edeceklerini dile getirerek, “Özellikle kanatlı eti konusunda çalışmalarımız ve görüşmelerimiz devam ediyor. Burada da yakın zamanda iyi haberleri vermiş olacağız.” diye konuştu.
AMACIMIZ EKİM DÖNEMİNDE PROBLEM YAŞAMAMAK
Yumaklı, Bakanlıktan bir heyetin Rusya’da bulunduğunu hatırlatarak, şöyle devam etti:
“Özellikle tarımsal üretimin yeniden başlayacağı ekim ayından itibaren, tarımsal girdiler arasında çok önemli yeri olan gübreyle ilgili hazırlıklarımıza çok öncesinde başlamıştık. Bu konuda önemli bir tedarikçi olan Rusya’yla ilgili de arkadaşlarımız görüşmelerini tamamladılar. Orada da gerekli imzalar atıldı. Sadece Rusya değil, gübreyle alakalı tedarik konusunda önemli ülkelerle çalışmalarımız devam ediyor. Amacımız ekim dönemi geldiğinde ülkemizde herhangi bir problemin olmamasını sağlamak.
“Yaptığımız anlaşma ülkemizin ihtiyacı olan gübre ham maddelerini ve gübrenin ithalatıyla ilgili Rusya’nın herhangi bir şekilde kota veya sınırlama uygulamayacağı yönünde. Herhangi bir şekilde girdilerde bir sıkıntı yaşanmamasını sağlamaya gayret ediyoruz.”
