Vatan Partili sanatçı Kağan Güner’i anıyoruz! Yedi rengin savaşçısıydı

Yazar, akademisyen, ressam, Vatan Partili devrimci sanatçı Kağan Güner, 14 yıl önce, 9 Ağustos 2011 gecesi hayata veda etti. Dünyanın birçok yerinde Türkiye için emek veren Güner, uzun yıllar UNICEF Türkiye Temsilciliği yaptı. Resim, heykel ve çocuk kitapları alanında önemli eserler üretti; yaptığı araştırmalarla Modern Türk sanatının doğuşunu anlattı.

Toplumsal çalışmalarıyla dünya çapında onlarca ödül kazanan Güner, yalnızca eserleriyle değil, yılmaz devrimci kişiliğiyle de halkının önünde bir sanatçıydı. Sosyalist Parti’nin kurucularından olan Güner, yaşamının son anına kadar Vatan Partisi üyesiydi. Aydınlık, 2000’e Doğru ve Bilim ve Ütopya dergilerinde çok sayıda yazı kaleme aldı. Türkiye’de çevre hareketinin öncülerinden oldu.

Kıbrıs Doğu Akdeniz Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde öğretim görevlisi olarak görev yapan Güner, İngiltere Atatürkçü Düşünce Derneği’nin de son başkanıydı. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi ve Chelsea College of Art and Design’da eğitim gördü. Kamusal sanat, resim, heykel ve çocuk kitapları illüstrasyonu alanlarında eserler verdi.

Uluslararası sanat yarışmalarında ödüller alan çalışmaları; New York, Londra, Cardiff, Paris, Bologna, Lizbon, Bratislava, İstanbul, Tahran, Tokyo, Seul gibi kentlerde ve Londra Müzesi, Itabashi Müzesi, Pompidou Merkezi gibi önemli sanat kurumlarında sergilendi.

20 yıllık Londra yaşamının ardından 2009’da Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde tasarım eğitimi vermek üzere Gazi Mağusa’ya yerleşen Güner, 2011’deki vefatına kadar çalışmalarını Kıbrıs, İstanbul ve Londra’da sürdürdü. Ressam, illüstratör, köşe yazarı, üniversite hocası, tasarımcı, politik aktivist ve çevreci kimliklerini bir arada taşıyan Güner, tüm bu birikimi eserlerine yansıttı.

‘HANGİ KAĞAN’I ANLATACAKTIM?’

Güner’i mücadele arkadaşı, Ressam Mustafa Şanlı Aydınlık’a şu sözlerle anlattı:

Arkadaşlar bana Kağan Güner'i kısaca anlatacak bir yazı gönderebilirsiniz dediklerinde ne demek tabiki diyerek kabul ettim. Sonrasında ne zaman ki sıra onunu anlatmaya geldiğinde ellerimi başımın arasına alıp düşünmeye başladığımda bunun akıl almaz derecede zor olduğunu, hatta niye kabul ettiğim konusunda da hayıflanmadım değil.

Çünkü Kağan'ı anlatmak o kadar da kolay değildi. Hangi Kağan'ı anlatacaktım? Sanatçı Kağan'ı mı? Devrimci Kağan'ı mı? Gazeteci Kağan'ı mı? Akademisyen Kağan'ı mı? Sanat kuramcısı Kağan'ı mı? Aktivist Kağan'ı mı? Daha yazsam sayfalar dolusu özellikleri olan bir gerçek sanatçı vardı ve ben onu anlatacaktım.

‘ONUN ESERLERİNDE HİÇBİR ŞEY TESADÜFİ DEĞİLDİR’

Benim için o arkanı dayayabileceğin bir mermer kaideydi. Ama ben arkadaş özelliğinden çok onu bugüne de örnek oluşturması açısından (Çünkü buna bugün her zamankinden daha çok ihtiyaç olduğu için) iki özelliğini anlatmayı doğru ve yararlı görüyorum. Kağan gerçek anlamda bir sanatçıydı. Bugün ne yazık ki eline kağıdı, kalemi, fırçayı alan hele hele fırçayı alan ne yazık ki gelişigüzel bir biçimde tuvalin veya herhangi bir nesnenin üzerine sürünce onu süren şahsın sanatçı kabul edildiği kabul edilmekle kalmayıp göklere çıkarıldığı bir dünyada Kağan'ın eserleri bu anlamıyla ders niteliğinde sanatın ne olduğunu anlatmak için birer öğretici öğe olarak kullanılması gereken eserlerdir.

Onun eserlerinde hiçbir şey tesadüfi değildir. Her figür, her biçim, her çizgi, her renk her, her, her şey ölçülerek biçilecek âdeta nitelikli bir terzi gibi hesap kitap yapılarak konulmuştur. Onu resimlerinde bir rengi bir çizgiyi kaldırsan pot yapar. Bugün benim alanım olması nedeniyle ben ressam yönüyle onun eserlerini anlatmayı uygun gördüm ve örnek gösterdim. Bugün ne yazık ki çok az ressam da bu özellikler mevcut.

‘SANAT KURAMINA DA KAFA YORAN BİR SANATÇIYDI’

Daha çok kullan atçı dünya görüşüne uygun işler üretenlere karşı gerçek sanat eseri üreten ve üretmek isteyenler için onun eserleri bir yol gösterici öğedir. Kağan'ın eserlerini diğer bir özelliği de içeriğidir. Onu eserleri bir yaraya parmak basar veya bir yaraya merhem olmak için yol göstericidir. Yani onun eserleri içeriği ile de örnektir.

Kağan bütün bunları yaparken sanatın kuramına da kafa yoran bir sanatçıydı. Onu Kaynak Yayınları’ndan çıkan sanat dair görüşlerinin yer aldığı kitabını herkes bulup okumalarını tavsiye ederim. Eğer tükendi ise yeniden basımını tavsiye ederim.

SON NEFESİNE KADAR PARTİLİ BİR DEVRİMCİYDİ

Buraya kadar kısaca Kağan'ın sanatçı özelliğinden bahsettim. Ama onun en az sanatçı özelliği kadar önemli bir diğer özelliği ise onu devrimci oluşudur. Bence ona yukarıdaki özellikleri kazandıran da bu özelliğidir. Kağan’la aynı dönemde İDGSA Yani şimdiki Mimar Sinan Üniversitesi'nde okuduk.

1980’li yıllar 12 Eylül'ün zulmünün hüküm sürdüğü yıllardı. Sanırım Kağan'ın devrimci mücadeleye katıldığı yıllar o yıllardı o dönem gençliği Devrimci Gençlik Birliği örgütlüyordu. Bugünkü Türkiye Gençlik Birliği'nin öncülüydü. O günden itibaren kesintisiz olarak öncü parti içinde yer aldı. O bu yönüyle de örnek alınması gereken bir değer di. Özellikle bugün bu haslet bence çok önemli bir özellik.