ABD’de iki partiye destek dipte

ABD’de 6 Ocak 2021’de 200 yıldır yaşanmayan bir olay oldu. Biden’a seçimi kaybeden Trump’ın çağrısıyla, Washington’da binlerce kişi toplandı. Göstericiler, Senato ile Temsilciler Meclisi'nin ortak oturumunun başlamasından kısa bir süre sonra bina çevresindeki güvenlik bariyerlerini aşarak Kongre binasına ulaştı. Protestocular camları ve kapıları kırarak içeri girdi.

Bu baskın basit bir protesto veya şiddet dozu biraz fazla bir eylem değildi. ABD’nin çöküşünün bir simgesiydi.

Peki, ABD bugün ne durumda:

- ABD'nin ulusal borcu, 36 trilyon doları aştı. Dünyanın en borçlu ülkesi.
ABD hükûmeti borcu yönetemiyor. Bütçe olmadığı için federal hükûmet kapandı.

- 38 milyondan fazla kişi gıda yardımıyla yaşıyor. On milyonlar işsizlik parasıyla geçinmeye çalışıyor. Kovid-19 küresel salgınında da gördük. ABD vatandaşlarının hastalanma lüksü yok. Çünkü sağlık hizmetleri dökülüyor.

- Dünya millî paralarla ticarete yöneliyor, Merkez Bankalarındaki altın rezervi artıyor. Tüm bunlar dolardan kaçıştır. Dolar rezerv para birimi statüsünü kaybetme riskiyle karşı karşıya. ABD’nin petrodolar sistemi de yavaş yavaş çökmektedir.

- Londra Standart Chartered Bankası, OECD, Dünya Bankası, IMF gibi kurumların 2030 ekonomik yansıtmalarında Satın Alma Partitesine (PPP) göre yaptığı sıralamada ABD üçüncü sıraya geriliyor.

- Havacılık başta olmak üzere önemli sektörlerde sıkıntılar ve işsizlik artıyor.

- ABD evsizler yıldan yıla çoğalıyor. Evsiz sayısı 800 bine dayandı.

- Uyuşturucu başta olmak üzere toplumsal çürüme patlama yapıyor. İnsanın cinsiyetine yabancılaşması da beraberinde geliyor. Gallup’un anketine göre ABD’li yetişkinlerin yüzde 7,6’sı artık kendini LGBT olarak tanımlıyor. Bu sayı 2012’de yüzde 3,5’ti. 30 yıl içinde LGBT oranının yüzde 10’u geçeceği belirtiliyor.

- Bununla birlikte ABD’nin silahlı gücünü dengeleyen Çin, Rusya, Türkiye, İran gibi silahlı güçler oluştu. ABD silahlı güçleri ne Pasfik’te Çin’e ne Ukrayna’da Rusya’ya, ne Gazze’de Filistin’e ne İran’a diş geçirebiliyor. Ülkemizde de 15 Temmuz’da ABD Gladyo’su yenildi ve hapislere atıldı. Doğu Akdeniz’e odaklanma çabalarıyla Türkiye’yi hedef alıyor fakat Türkiye’nin de 2014’ten bu yana ABD ile dişe diş mücadele verdiğini görmemiz gerekiyor. Yani ABD, askeri olarak da gerileyen bir konumda.

Tüm bunları toparladığımızda ekonomide, askeri güçte ve insan kaynağında gerileyen bir ABD göze çarpıyor. ABD’nin haraç sistemi yıkılıyor. Bunun da içe yansımaları oluyor.

PAS KUŞAĞI NE DİYOR?

Gelinen noktada ABD tekelleri ikiye bölündü. Biden’ın temsil ettiği küreselciler ve Trump’ın temsil ettiği vatanseverler (MAGA’cılar- Make America Great Again).

Biden’ın temsil ettiği maceracı çizgi, çöküşe saldırganlıkla yanıt vermeyi önceliyor. Trump ise yeni oluşan dünya dengelerini hesaba katan arayışlar peşinde. İkisi de emperyalist olmasına rağmen esas çelişmeleri kaynakların nasıl kullanılacağı üzerinedir.

Fakat bu kapışma ABD çöküşünü önleyemiyor. Emperyalizmin kâğıttan kaplan olduğu ger geçen gün gün ışığına çıkıyor. Beyaz Saray’da oturan kişi de ABD’nin Gorbaçov’u olma sıfatını elinde tutuyor.

ABD kitleleri bugün Biden ya da Trump tercihi yapsa da bu sistemin çözüm getirmediği artık herkes tarafından daha çok görülüyor. Artık bu anketlere de yansımış durumda.

Hatta ABD içinde neoliberalizmin bittiği, kamucu ekonomiye dönme yönünde açıklamalar da geliyor. Eski ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, 2023’te Brookings Enstitüsü'nde yaptığı konuşmada mevcut sistemle ekonominin kurtarılamayacağını belirtmiş ve kamu yatırımlarını yeniden devreye sokma çağrısı yapmıştı.

Jacobin dergisinden Jared Abbott ve Les Leopold, Rust Belt (Pas Kuşağı) olarak bilinen, Ortabatı'da ve Büyük Göller'de yer alan bölgede bir araştırma yaptı. Bu bölge bir zamanlar güçlü olan sanayisiyle biliniyor.

“Rust Belt Seçmenleri Her İki Partiden de Bıktı”(*) başlıklı makalede, “Amerika'nın iki büyük siyasi partisine olan destek azalıyor ve bu durum daha da kötüye gidiyor.” diyor. Ankete katılan ABD’lilerin üçte ikisinin her iki partinin de o kadar kötü performans gösterdiğini ve üçüncü bir büyük partiye ihtiyaç duyulduğunu belirten makalede şu sorunun da sorulduğu aktarılıyor: “Hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi partilerden bağımsız olarak işçi sınıfı sorunlarını destekleyecek yeni bir kuruluş olan Bağımsız İşçi Siyasi Derneği'ni destekler misiniz?” Sonuç ise şöyle: “Rust Belt'teki katılımcıların önemli bir çoğunluğu (%57), yeni bir işçi siyasi derneğini destekleyeceklerini veya güçlü bir şekilde destekleyeceklerini söylerken, sadece %19'u karşı çıktı.”

DEVRİMCİ ÇÖZÜMLER
O KAPIYI ÇALACAK

Anketler, ABD’de iki partili sistemden çözüm bekleyenlerin giderek umudunu kaybettiğini gösteriyor.

Başa dönecek olursak, 6 Ocak 2021’de yalnızca Kongre baskını yaşanmadı. Sonraki günlerde devam eden halk hareketlerinde, daha çok emekçi kesimlerden olduğu bilinen Redneckler (Kırmızı enseli beyazlar) sahneye çıkmıştı. Lobicilik Günü (Lobby Day)’nde savaş kıyafetleriyle ve silahlarıyla alanlara çıkan Redneckler, “Artık tek çare savaşmak” diyordu.

Aradan dört yıl geçti. ABD’de halk hareketi henüz şu an örgütsüz ve öndersiz. Jacobin anketinde de, bu kitleleri bir araya getirecek siyasi örgütlenmenin ihtiyacından bahsediliyor ve nasıl inşa edileceği sorusunun önem kazandığı belirtiliyor. Makalede şöyle deniyor: “Emekçilerin ve müttefiklerinin, iş güvencesi, insan onuruna yakışır ücretler ve evrensel sağlık hizmeti için mücadele eden, aynı zamanda Demokrat Parti'nin sıklıkla ele almayı başaramadığı ekonomik sıkıntılara inandırıcı bir şekilde seslenen siyasi bir yuvaya ihtiyacı var.”

ABD’de iki partili sistemin dibi görmesi bir iç mesele değil.

ABD hegemonyasının gerilemesinin sonucu ve bu hegemonyanın sürdürülemeyeceğinin göstergesi.

Ve aynı zamanda devrimci çözümlerin bir gün gelip ABD’nin kapısını çalacağının da ifadesi.

(*)Rust Belt Voters Are Sick of Both Parties, Jacobin, 06.20.2025.