Abhaz-Oset problemini çözme vakti geldi

Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki sorun büyük ölçüde Türkiye’nin de olumlu katkısı ile çözüldü. Hayırlı olsun, bundan sonra işin kırtasiye kısmı kaldı, sonrası hızla ticaret ve zenginleşme dönemi olacak.

Türkiye inisiyatif almalı

Hazır elimizi Kafkasya’ya atmışken, bir de şu Rus-Gürcü problemini çözüverelim. Bize de çok faydası olur. O problem daha kolay, savaşa gerek de yok, zaten savaş yapılmış, bitmiş. Bundan sonrasını masa başında halledebileceğimiz bir konu. Açıkçası sorunun on tane çözümü de yok, zaten bir tek makul çözümü var. Gürcü ve Rus tarafları arasında güvensizlik var, bu çözümü masaya koyacak ve taraflara “satacak” olan doğal olarak Türkiye olmak zorundadır.

Gürcistan ile Rusya arasındaki problemin ismi Abhazya ve Güney Osetya problemi. Bu problem bizi de çok fena etkiliyor çünkü hem Rusya ile karadan en kısa ve hızlı ticaret yolunu kullanamıyoruz hem de yüzbinlerce Abhaz kökenli vatandaşımız olmasına rağmen Abhazya ile ilişki kuramıyoruz. Bu sorun sebebiyle Kafkasya’da kalıcı barış, birlik ve hızlı kalkınma süreci sağlanamıyor ve sürekli bölgeye yabancı ülke kurumları burnunu sokup işleri karıştırıyorlar.

Abhazya ve Güney Osetya sorununa tek veya iki sorun olarak bakılabilir. İlki büyük sorun, ikincisi küçük sorundur. Çözerken zaten tek problem olarak birlikte çözeceğiz.

Abhazya zaten 32 senedir bağımsız

Haritaya baktığımızda bu iki bölgeyi Gürcistan sınırları içinde görürüz oysa Sovyetler dağılmadan önce bu bölgelerin ilki çok otonom idi, ikincisi az otonom idi. Dağıldıktan sonra ise zaten 90’ların başında Gürcistan kendince haklı gerekçeler ile bu bölgeleri kendine bağlamak istedi, savaş oldu ve savaşı Gürcistan kaybetti. Abhazya’dan 200 bin civarı Gürcü, evini bırakıp Gürcistan’a zorunlu göç etmek durumunda kaldılar. Yani zaten bu iki bölge 30 küsur senedir fiilen bağımsız. Ondan önce zaten Sovyet döneminde Müslüman Abhazlar Osmanlı’ya sürülmüş ve nüfus üstünlüklerini kendi anavatanlarında Gürcülere kaptırmışlar. Arada başka olaylar da var ama tarih dersini atlayalım problemin çözümüne gelelim.

Çözüm formülü:

Gelin öncelikle problemin çözümünü yazalım, sonra ispat kısmına geçeriz.

Abhazya tam bağımsız olacak, herkes tanıyacak.
Güney Osetya Gürcistan’a bırakılacak, buradaki az sayıdaki Oset nüfusunu mutlu edecek bir paket sunulacak, isteyen istediği yere göç edecek.
Gelelim ispat kısmına:

Abhazya’nın bağımsızlığını Gürcistan tanımalıdır. Zaten Abhazlar Gürcüler ile beraber yaşamak istemiyorlar. Abhazya’daki Ermeniler gibi diğer büyük topluluklar da istemiyorlar. Çerkezler ve diğer Kafkas halkları da Abhazya’nın Gürcistan’a bağlı olmasını istemiyorlar ve bağımsızlığı destekliyorlar. Üstelik Abhazya zaten fiilen 30 küsur senedir bağımsız. Daha ne olsun? Bu saatten sonra kim Abhazya’yı Gürcistan’a bağlayabilir? Ne yapacak Gürcistan orayı ele geçirip yüzbinlerce Abhazı kılıçtan mı geçirecek? Gürcistan’ın gücü yeter mi? Bırakın Gürcistan’ı, ABD’si, NATO’su gelse Türkiye ve Rusya’nın istemediği böyle bir sonuca Gürcistan ulaşabilir mi? Bu iş 30 küsur sene önce çözülmüş, bugün adını koymak lazım. Biraz KKTC olayı gibi. Abhazya, Karadeniz kıyısındadır, hemen Soçi’ye giden yol üzerindedir. Abhazya’nın bağımsız olması Türkiye’nin menfaatinedir zaten başka yol da yoktur.

Gürcü perspektifi:

Gelin konuya bir de Gürcü şapkasını giyip bakalım. Gürcistan görüyor ki Abhazya’yı geri almak için savaşmak gibi bir seçenek zaten ortada yok. Böyle bir savaşa NATO/AB gazıyla girerse Gürcistan mahvolur, Ukrayna’dan beter olur, 30 sene ayağa kalkamaz. Zaten orada Gürcü kalmamış neden savaşsınlar? Elbette Gürcü halkı aptal değil bu durumu görüyor. Ermenistan’daki barış olayını da gördüler ve barışın getireceği refah, istikrarı da görüyorlar. Gürcülerin maksimum isteyebileceği şey, Abhazya’dan zorla ayrılmak zorunda kalan vatandaşları için biraz toprak, ev, tazminat olabilir. İşte bunu da veriyoruz zaten. Buyurun Güney Osetya’yı savaş tazminatı olarak alın, güle güle kullanın..  Oradaki evlere de evsiz vatandaşlarınızı yerleştirin. Veya tazminat demeyelim de “anlaşma tatlandırıcısı” diyelim. Böylece savaşmadan, masa başında Rusya’dan toprak almış ve ülkelerini büyütmüş gibi oluyorlar. Ayrıca Gürcistan haritasındaki tuhaflığı düzeltiyorlar. Bundan daha iyi bir anlaşmayı Gürcistan hayal edemez.

G.Osetya Perspektifi:

Güney Osetya penceresinden olaya bakalım. Burası Gürcistan ve Rusya arasında, Kafkas dağlarında bir bölge. Denize çıkışı yok. 60 bin kişilik küçücük bir nüfus yaşıyor ve son derece Gürcü karşıtı, Rusya taraftarı bir nüfus. Rusya desteği ile Gürcüler ile savaşmışlar, kazanmışlar. Gürcistan başkenti Tiflis’e çok yakın bir yerdeler. Açık konuşalım, her ne kadar Osetlerin bağımsızlık hakkına, ayrık kültürlerine saygı duysak dahi haritaya bakan herkes görecektir ki bu bölgenin, bu kadar küçük nüfus ve toprak için Gürcistan’dan kopartılması doğru olmaz. Yani sağduyulu bir iş olmaz. Sanki bir dondurma kaşığı ile Rusya, Gürcistan’ın tam ortasından bir top dondurma kopartmış gibi tuhaf bir harita oluşmuş. Zaten Osetler haklı olarak bağımsızlık istemiyorlar. Ne yapacaklar kasaba kadar nüfus ile bağımsız bir ülke vizyonları olamaz. Onlar Rusya’nın parçası olmak istiyorlar ama bu durum Rusya’nın başına bela. Yani vaziyet zaten çıkmaza girmiş durumda.

Osetleri düzgünce yeni memlekete taşıyalım

Buradaki çözüm şu olabilir: Bölgedeki, çoğu aynı şehirde yaşayan 60 bin Oset’e para vereceğiz ve taşınabilecekleri yerleri göstereceğiz. İsteyen buyursun Türkiye’ye gelsin, isteyen Kuzey Osetya’ya, yani Kafkas dağının öte tarafındaki daha büyük Oset nüfusun yaşadığı anavatana yerleşsin, isteyen yerinde kalsın ama Gürcistan vatandaşlığını kabul etsin, isteyen ise Abhazya’ya taşınsın. Zaten hepi topu 1 kasabadan bahsediyoruz, 60 bin kişi. Bu iş çözülür, herkes de mutlu olur. İlave taşınma parasına ek olarak bıraktıkları evin değeri ile yeni geçecekleri evin değeri arasındaki bir fark ödemesi de yapılır, kimsenin hakkı yenmez.

Abhazya’dan zaten göçen Gürcülerin bıraktıkları evleri filan vardır, bunların bir kısmına Osetler yerleştirilebilir. Türkiye de Gürcü sınırına yakın bir yerde, misal Artvin veya Ardahan civarlarında Osetler için misal 15 bin kişilik bir kasaba kurabilir, toprak tahsis eder, orada anavatanlarına uzak olmayan bir coğrafyada, kendi kültürlerini yaşatırlar, mutlu mesut yaşarlar, arada atlarlar araba/otobüse memlekete giderler, bölge ile ticaret yaparlar filan. Hepsi de muhtemelen hızlı şekilde zenginleşir.

Bazıları itiraz edebilir: “vay böyle şey mi olur, sen bir halka atayurtlarından kopartıp nasıl başka yerlere taşırsın? Bu etnik soykırımdır” vs. vs.. Bu arkadaşlar haritaya baksınlar. Güney Osetler, Kafkaslardaki en fakir halk. Dağın öte tarafından, Rusya’dan incecik dağ yolundan gelebilen, hayli pahalıya mal olan ve sürdürülmesi mümkün olmayan yardım ile yaşıyorlar. Hiçbir gelecek ve kalkınma hayalleri yok, gençlerin tek çıkar yolu göç etmek, Rusya’da iş bulmak. Zaten dağın öte tarafı da Osetlerin ana yurdu ve daha çok Oset orada yaşıyor. Ayrıca Güneydeki Osetlere daha iyi bir gelecek sunuyoruz. İsterlerse Türkiye’de yaşarlar, isterlerce cennet parçası bir coğrafya olan Abhazya’da denize nazır yaşarlar, isterlerse anavatan Kuzey Osetya’da yaşarlar, daha ne olsun? Ben Güneyde yaşayan Oset olsam, alırdım paramı doğru Abhazya’ya, Karadeniz kıyısına taşınırdım. 60 bin Oset sefil şekilde G.Osetya’da yaşayacak diye hem onbinlerce Gürcü evsiz kalıyor, hem Abhazya fakir ve sefil kalıyor, hem Türkiye’ye önemli ticaret yolları kapalı kalıyor, hem de Rusya’nın sırtında bu bölge çözümsüz bir yük oluyor. Bölgedeki çözümsüzlük kabul edilemez.

Eğer biz Kafkasya’daki bu sorunu çözmezsek, bu iki bölge Rusya sınırlarındaki açık bir yara olarak kalır ve bazı ülkeler sürekli bu yaralara parmak batırır, bölgede iç savaş çıkartır, huzursuzluk çıkartır. Bu işi Türkiye’nin aracılığı ile Rusya ve Gürcistan çözmelidir.

Rusya Perspektifi:

Peki Rusya şapkası takalım. Böyle bir çözüm Rusya çıkarları için makul müdür? Abhazya’nın bağımsızlığında sorun yok, ama Güney Osetya’yı Rusya Gürcistan’a bırakır mı? Valla aklı varsa bırakır ve güle oynaya bırakır. Bu formül ile Rusya, Kafkas cephesini sağlama alıyor, orada kanayan bir yara bırakmıyor. Sürekli Abhazya ve G. Osetya’ya para ve kaynak aktarmak zorunda kalmayacak. Annex etse başına daha büyük, on yıllarca sürecek bela alır. 60 bin kişilik küçük bir nüfus yer değiştirmesi ile büyük bir Kafkasya sorununu kalıcı olarak, tek damla kan akmadan çözüyor ve bu sayede tüm Kafkasya toplu olarak hızlı bir kalkınma ve zenginleşme dönemine girebilir hale geliyor. Yine bu anlaşma sayesinde Rusya ve Türkiye arasında daha hızlı ve ucuza ticaret yolları açılıyor. Bundan güzel anlaşma mı olur?

Rusya açısından şunu da belirtelim. Böyle bir çözümü Rusya masaya getiremez, bu politik olarak uygun olmaz çünkü küçük dahi olsa, onlara bağlı, sadık bir Kafkas halkını “satmış” duruma düşerler. Bu teklifi masaya Türkiye güçlü bir şekilde getirdiğinde ise Rusya’nın da işine gelir ve bu çıkmazdan ilave bir uluslararası kriz oluşmadan kurtulmak için çok iyi bir fırsat olur. Birkaç bin Osetin anlaşma kapsamında Rusya’ya taşınması ihtimali de Rusya için problem olmaz hatta savaş sebebiyle nüfus kaybettiği bir ortamda faydalı olabilir.

Türk şapkamızı takalım

Gelin Türk şapkamızı geri takalım, (hatta şapkaya gerek de yok). Zaten Kafkasya’daki bu sorunun çözülmesinden açık ara en çok Türkiye kazanacak. Abhazya isimli Karadeniz kıyısında cennet parçası bir bağımsız ülke oluşacak ve büyük ölçüde Türkiye’ye ekonomik ilişkilerde ve hatta sosyal ilişkilerde bağımlı olacak. Türkiye’deki yüzbinlerce Abhaz vatandaş buralara gidecek, ticaret yapacak, çifte vatandaş olacak, yatırım yapacak, bölge ekonomisi hızla kalkınacak. Rusya demiryolları zaten Abhazya’ya bağlı, Gürcüler de demiryolunu açınca Türkiye bağlantısı da açılmış olacak ve en kısa ve hızlı ticaret hattı çalışmaya başlayacak. Türkiye, Ermenistan sorunundan sonra, bir de Gürcistan sınır sorununu çözmüş olacak ve büyük politik itibar kazanacak. Önerdiğimiz formülün kaybedeni yok, bölgedeki tüm halklar kazanıyor.

Gürcistan kabul etmez ise ne olacak?

Peki, varsayalım Gürcülerin kanına Batı’dan birileri girdi, dediler ki: “Sağlam durun sizi AB’ye alacağız, sakın Abhazya bağımsızlığını tanımayın vs..” Gürcüler de bu hataya düştüler. Ne olacak? Bu durumda Hariciyemizin “sert top” oynaması gerekiyor.

Gürcüler ile barış planında anlaşamaz isek diyeceğiz ki: “biz Abhazya’yı tanıyacağız, üstelik Rusya ile anlaşıp Rusya’ya KKTC’yi de tanıttıracağız”. Yani Türkiye’nin Abhazya’yı tek taraflı tanıması jestine karşılık Rusya’da KKTC jesti yapacak. Her durumda Türkiye Abhazya limanlarına doğrudan ticaret gemilerini yanaştıracak, doğrudan İstanbul uçuşlarını başlatacak. Bunu engellemeye kimsenin gücü yetmez. Zaten Abhazya’yı tanıyan bir düzine ülke var. Suriye de tanıyor. Suriye bayraklı gemiler ile de Abhazya limanlarına hemen yarın ticaret başlatabiliriz. Türkiye’deki yüzbinlerce Abhaza kökenli vatandaşımız zaten bu politikayı destekliyor yani içerde meşru bir duruşumuz var. Gürcistan’ın Türkiye’nin tek taraflı Abhazya’yı tanıması durumunda uygulayabileceği kozu var mı? Hayır yok. Gürcistan bugün Kafkasya’da kişi başına en yüksek gelire sahipse bu Türkiye sayesindedir ve Türkiye ile didişirlerse bu durum hızla değişir. Hatta hiç aklımda yoktu, masaya Acara Özerk Cumhuriyeti konusu bile gelebilir, Allah muhafaza!

Diğer taraftan, Gürcistan’ın Abhazya sınırını kapalı tutarak Türk TIR’larının Rusya yolunu kapatması da kabul edilemez. Türk TIR’ları eğer Abhazya’ya geçemez ise Gürcü TIR’ları da Türkiye’ye geçemez. Bu mesaj bu kadar açık verilmelidir.

Türkiye’nin güvenliği perspektifi

Gelin bir de konuya Türkiye’nin güvenliği penceresinden bakalım. Türkiye’ye önümüzdeki 20 sene içinde en büyük savaş tehdidi nereden geliyor? İsrail’in Yunanistan ve belki de NATO/ABD’yi arkasına alarak Türkiye’ye ve/veya KKTC’ye Ege ve Akdeniz’den saldırması riski var. Yani tehdit Ege ve Doğu Akdeniz’den geliyor. En kötü senaryoda Türkiye’nin sırtını güvenle Kafkaslar’a dayayabilmesi ve savaş boyunca Kafkaslar’dan askeri destek, silah, cephane vs. alabilmesi lazım. Kafkasya’nın kale gibi sağlam durması ve kimsenin bizi Kafkas cephesinde sırtımızdan bıçaklamaması lazım. İşte bugün kuracağımız Kafkas barışı yarın olması muhtemel bir savaşta Türkiye’ye güvenlik sağlayacaktır.

Son olarak tekrar Kafkasya coğrafi haritasına bakalım. GökTanrı zaten sınırı kalın bir çizgi ile, 5000 metre yüksekliğinde dev gibi sıradağlar ile Kafkasya’da çizmiş. Bakü’den Soçi’ye kadar sıradağ çizgisi uzaydan bile görünüyor. Bu çizginin güneyi Türkiye’nin arka bahçesidir, kuzeyi Rusya’nın arka bahçesidir. Probleme kim nereden bakarsa baksın, günün sonunda coğrafyanın 5000 metre yüksekliğindeki gerçekliğinin dayatacağı politika budur.

Barış sonrası hızlı zenginleşme dönemi

Önerdiğimiz çerçevede bir barış anlaşmasının yapıldığını ve Kafkasya’daki tüm siyasi ve sınır sorunlarının çözüldüğünü varsayalım. Sonrasında hızlı bir kalkınma ve zenginleşme süreci devreye girecek. Bölge yıllarca süren sorunlardan dolayı geri kalmış. Çok sayıda önemli altyapı yatırımı gerekli. Kafkas dağlarının delinmesi, yeni tüneller ile Gürcistan/Türkiye’nin Rusya’ya daha hızlı bağlanması gerekli. Abhazya-Gürcü sınırındaki eski barajın yarattığı güvenlik riskleri halledilmeli. Abhazya’nın bağımsız ülke olması yolculuğunda milli havayollarını THY desteği ile kurması gerekecek, havalimanı işletmesi, liman işletmeleri, telekom ve sermaye piyasalarının entegrasyonu, eski ikonik Sovyet yapılarının restorasyonu ve turizme açılması, İstanbul çıkışlı kruvaziyer gemilerinin Abhazya limanlarına uğraması vs. dünya kadar iş ve fırsat oluşacak. Abhazya üzerinden Rusya ile demiryolu bağlantısı oluşacak. Kafkasya ülkeleri, sağlanan güven ortamı sonucunda kendi içinde serbest dolaşım da sunan bir ekonomik birlik oluşturabilir, bu da zaman içinde mümkün ve makul olur.