Çin Halk Cumhuriyeti’nin 15. Beş Yıllık Planı

Çin Komünist Partisi (ÇKP) 20. Merkez Komitesi 4. Genel Kurul Toplantısı 20-23 Ekim’de Pekin’de yapıldı.

Toplantıda 14. Beş Yıllık Plan dönemi (2021-2025) boyunca Çin’in milli ekonomi ve sosyal kalkınma alanlarında kaydettiği gelişmeler değerlendirilmiş. Bu dönemde Çin’in ekonomik kapasitesi ile bilim ve teknoloji kapasitesi dahil kapsamlı devlet gücünün yeni bir düzeye çıkartıldığı, Çin tarzı çağdaşlaşma sürecinde yeni ve güçlü adımların atıldığı, 2. Yüzyıl Hedefleri’nin yeni “ulu yolculuğunun” iyi bir başlangıçla açıldığına vurgu yapılmış.

Çin takvimine göre 2025 Yılan yılı olarak geçiriliyor. Yılan yılı bilgelik ve çekicilik gibi özellikleriyle biliniyor. 15. Beş Yıllık Plan da tam böyle gözüküyor, kısaca bakalım.

NİTELİKLİ GELİŞME

15. Beş Yıllık Plan döneminde (2026-2030) ulusal ekonomi ve sosyal kalkınmanın gerçekleştirilmesinde Marksizm-Leninizm, Mao Zedong Düşüncesi, Deng Xiaoping Teorisi, Üç Temsil Düşüncesi ve Bilimsel kalkınma Vizyonu’nda ısrarcı olunması; Xi Jinping’in Yeni Çağda Çin’e Özgü Sosyalist Düşüncesi’nin kapsamlı şekilde yaşama geçirilmesinin önemine vurgu yapılmış. Toplantıda nitelikli gelişmeye dikkat çekilmiş olması bence oldukça önem arz ediyor.

BAŞLICA AMAÇLAR

15. Beş Yıllık Plan’ın başlıca amaçlarına bakalım:

♦ Nitelikli gelişmede gözle görülür ilerlemeler kaydedilmeli,

♦ Bilim ve teknoloji alanında kendi gücüne dayalı gelişme düzeyi büyük ölçüde yükseltilmeli,

♦ Reformun kapsamlı şekilde derinleştirilmesinde atılım niteliğinde ilerlemeler sağlanmalı,

♦ Halkın yaşam kalitesinde sürekli artış görülmeli,

♦ “Güzel Çin” inşasında yeni ve büyük ilerlemeler kaydedilmeli,

♦ Ulusal güvenliği koruma duvarları daha da sağlamlaştırılmalıdır.

NE YAPILACAK?

Belirtilen amaçlara yönelik olarak 2035 yılına dek ekonomi, bilim ve teknoloji, savunma dahil kapsamlı ulusal kapasite ve küresel etkide büyük bir sıçrama gerçekleştirilip, kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasıla, orta derecede gelişmiş ülkelerin düzeyine ulaştırılıp, halkın yaşamının daha mutlu ve güzel hale getirilerek esas olarak sosyalist çağdaşlaşmaya ulaşılması hedeflenmiş.

Çağdaş sanayi dizgesinin inşası gerçekleştirilerek ekonominin temelinin sağlamlaştırılıp güçlendirilmesi hedeflenmiş.

Bilim ve teknoloji alanlarında özgüven ve kendi gücüne dayanılarak güçlenmenin hızlandırılıp, yeni nitelikli üretici güçlerin geliştirilmesi hedeflenmiş. Nitelikli üretici güçler kavramı son dönemin ön plana çıkan kavramlarından biri olarak gözüküyor. Üretici güçler denildiğinde birinci unsur insan ve ikinci unsur üretim araçlarıdır. İşte her ikisindeki niteliklilikten söz edilmektedir. Örnekse, akıllı tarım, sanayide robotik ve yapay zekâ kullanımı, kuantum haberleşme, insanlı uzay ve derin deniz keşifleri vs.

Güçlü ve büyük bir yurt içi piyasanın inşa edilmesi, yeni gelişim düzeninin oluşturulmasının hızlandırılması, yüksek düzeyli sosyalist piyasa ekonomisi dizgesinin oluşturulmasının hızlandırılması, nitelikli gelişmeye yönelik dinamizmin artırılması, yüksek düzeyli dışa açılmanın genişletilmesi, iş birliği ve kazan-kazana dayalı yeni bir düzenin oluşturulması hedeflenmiş.

Tarım ve köylerde modernleşmenin hızlandırılması, kırsal kesimde kapsamlı kalkınmanın sağlam bir şekilde ilerletilmesi, bölgesel ekonomik gelişmeye yönelik kapsamlı düzenleme ve planlamanın mükemmelleştirilmesi, bölgesel bütünleşik gelişimin hızlandırılması hedeflenmiş.

Çin’in ekinsel yenileşim ve yaratma devingenliğinin desteklenmesi hedeflenmiş. Bu arada Çin’in yenileşim (inovasyon) konusundaki gelişmesine somut olarak bakalım. Dünya Düşünsel İyelik Örgütü’nün (WIPO) 2025 Küresel Yenileşim Endeksi Raporu’nda Çin ilk kez dünyanın ilk 10 sırasında yer aldı. 2024’te Çin’in Ar-Ge harcamaları 3.6 trilyon yuanı aşmıştı, bu sayı 2020’ye göre yüzde 48 oranında artış anlamına geliyor. Ayrıca Çin Araştırma-Geliştirme personel sayısında Dünya birinciliğini koruyor.

Sosyalist ekinin ve gönencin gerçekleştirilmesi ve gelişmesinin hızlandırılması, halkın yaşamına yönelik garantinin güçlendirilmesi, halkın yaşamının iyileştirilmesinin pekiştirilmesi ve tüm Çin halkının ortak gönencinin ilerletilmesi hedeflenmiş.

SONSÖZ

Konuyu toparlarsak, yeni dönemde (bir önceki dönemden devam ve zenginleştirmeyle) ulusal ekonomi ve toplumsal kalkınmada kapsamlı yeşil dönüşümün ve “Güzel Çin” inşasının hızlandırılması amaçlanıyor. Buna yönelik olarak da Çin’in ulusal güvenlik dizgesi ve kapasitesinin çağdaşlaştırılmasının ilerletilmesi, daha yüksek düzeyli “Huzurlu Çin”in inşa edilmesi, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (ÇHKO) 100. yılı hedeflerine öngörülen tarihte ulaşılması, savunma ve ordunun çağdaşlaştırılmasının nitelikli şekilde ilerletilmesi amaçlanmış. Eh, nasıl güçlü doların arkasında ABD ordusu vardıysa güçlü yuanın arkasında da güçlü ÇHKO olması kaçınılmaz elbette.