Çin ne yapıyor? – 2

Çin, kamu borcu sorununu (özellikle yerel yönetimlerin gizli/gölge borçlarını) çözmek için “Borç Takası” (Debt Swap) ve kurumsal sıkılaştırmayı merkezine alan çok yıllı devasa bir finansal operasyon yürütmektedir. Pekin yönetimi, borçları tamamen silmek yerine vadesini uzatmayı, faiz yükünü düşürmeyi ve kayıt dışı borçları şeffaf hale getirmeyi amaçlamaktadır.

Çin’in borç krizine karşı uyguladığı temel çözüm stratejileri şunlardır:

1. Tarihin En Büyük “Borç Takas Programı” (10 trilyon yuan)

Gizli Borcun Yasallaştırılması: Çin hükümeti, yerel yönetimlerin LGFV (Yerel yönetim finansman aracı) üzerinden biriktirdiği yüksek faizli gizli borçları, düşük faizli resmi yerel hükümet tahvilleriyle değiştirmektedir.

Mali Paket Dağılımı: Toplamda 10 trilyon yuanlık (yaklaşık 1,4 trilyon dolar) bir kaynak bu işe ayrılmıştır. Bu paket kapsamında; 2024-2026 yılları arasında yıllık 2 trilyon yuanlık doğrudan takas kotası uygulanmakta, ayrıca 5 yıl boyunca her yıl 800 milyar yuanlık özel amaçlı tahvil borç çözümüne yönlendirilmektedir.

Faiz Tasarrufu: Bu takas hamlesiyle yerel yönetimlerin 2024-2028 yılları arasında 1,08 trilyon yuan faiz tasarrufu sağlaması ve kısa vadeli nakit sıkışıklıklarının önüne geçilmesi hedeflenmektedir.

2. Gölge Bankacılık ve LGFV Platformlarının Kapatılması

Sıkı İhraç Kısıtlamaları: Devlet, yerel yönetim finansman şirketlerinin yeni projeler veya işletme sermayesi için serbestçe borçlanmasını yasaklamıştır. LGFV’lerin tahvil ihraçları yalnızca vadesi gelen eski borçları kapatmak (refinansman) amacıyla sınırlandırılmıştır.

3. Merkezi Yönetimin Borç Yükünü Devralması

Kaldıraç Kaydırma: Çin’de kamu borcunun yüzde 60’tan fazlası yerel yönetimlerin sırtındadır. Pekin’deki merkezi yönetim, kredi notu ve mali gücü daha yüksek olduğu için, maliye bakanlığı aracılığıyla ultra uzun vadeli özel devlet tahvilleri ihraç ederek yerel yönetimlere doğrudan bütçe transferleri gerçekleştirmektedir. Böylece risk yerelden merkeze kaydırılmaktadır.

4. Yatırım Modelinin Değiştirilmesi ve Tüketim Odaklılık

Verimsiz Altyapıya Fren: Geri dönüşü olmayan hayalet şehirler, verimsiz otoyollar ve köprü projelerine yönelik devlet kredileri tamamen durdurulmuştur.

Endüstriyel Dönüşüm: Sermaye, geleneksel beton yatırımlarından raporlarında da vurgulandığı üzere Pekin, Şanghay ve Guangdong gibi bölgelerde devlet güdümlü endüstriyel fonlara ve teknoloji üretimine yönlendirilmektedir. Ayrıca büyümenin lokomotifini arz yerine iç tüketici talebine kaydırmak adına sosyal güvenlik ağları güçlendirilmektedir.

Çin Halk Cumhuriyeti aldığı bu önlemler ile kısa vadeli borcu uzun vadeye yayarak, öncelikle kısa vadede temerrüde düşme olasılığını ortadan kaldırıyor. Ayrıca borcu yerel yönetimlerden merkezi bütçe üzerine alarak borç üzerinde sıkı denetim kurma olanağı yaratıyor. Ayrıca geçmiş dönemde yerel yönetimlerin borçlanabilmesi için kullanılan bir çeşit yöresel banka haline gelen Bölgesel Finans Kuruluşlarının tasfiyesine yönelerek kayıt dışı ve kontrolsüz borçlanmanın önüne geçiyor.

Sosyalist bir devletin sorunları ele alması ve bu konuda çözüm üretmesi çok farklı. Dolayısı ile Çin, önüne çıkan sorunları çözüyor ve halkının refahı konusunda yoluna devam ediyor.