Fortune Küresel 500 Şirket (2026)

Fortune dergisi her yıl küresel 500 büyük şirket (FKBBŞ) çizelgesi hazırlamakta ve yayınlamaktadır. Bu yılki çizelge de Fortune dergisinin Ağustos-Eylül 2026 sayısında yayınlandı.

Fortune dergisi editörü Sam Forsdick şöyle demiş: “Küresel rekabetin en iyi görülebildiği yer Fortune Küresel 500 çizelgesidir. Bu çizelgedeki şirketlerin toplam satış geliri 43 trilyon ABD dolarından fazladır….Amazon 716,9 milyar dolarlık satış hasılatını yakalayarak çizelgenin birinci sırasına oturması çok da sürpriz olmadı…”

FKBBŞ’NİN GENEL AKÇAL GÖRÜNÜMÜ

Forsdick’in de belittiği üzere FKBBŞ’nin 2025 yılı toplam satış geliri (geçen yıla göre yüzde 3 yükselerek) 43 trilyon dolar olmuş. Bu toplam satış gelirinin küresel toplam Gayri Safi Millî Hasıla’nın yaklaşık üçte ikisini oluşturduğunu anımsarsak nasıl bir büyüklükten söz ettiğimiz daha iyi anlaşılır. Bu şirketlerin sahipleri (egemen ortakları) doğaları gereği homoprofitus (kârdan adam) olduklarından havaya bakıp bakıp keşke kâr yağsa derler. Bakalım yağmış mı: FKBBŞ’nin toplam kârı (geçen yıla göre yüzde 14 artarak) 3,39 trilyon dolar olmuş. Yaklaşık yüzde 8 satış kârlılığı (ROS) var yani! Eh, para-mülk tanrısı Mam(m)on razı olsun.

FKBBŞ VE İSTİHDAM

FKBBŞ’nin küresel düzlemde 70,2 milyon kişiyi istihdam ediyor. Çizelgede her biri küresel düzlemde en az 500 bin işgören çalıştıran 15 şirket var. En büyük istihdam yapan şirketler Walmart (No.2), Amazon (No.1) ve Çinli State Grid (No.3). Bunların her biri 1 milyondan fazla işgören çalıştıryorlar. Walmart’ın istihdam rakamı 2,1 milyon kişi.   

FKBBŞ VE COĞRAFİ DAĞILIM

FKBBŞ’nin coğrafi dağılımında değişim gözlenmektedir. Çizelgedeki şirketler dünya çapında 242 kent ve 36 ülke veya bölgeye dağılmış. İlk beş ülke şöyle: ABD (141 şirket), Tayvan dahil Büyük Çin (122 şirket), Japonya (40 şirket), Almanya (28 şirket), Fransa (24 şirket). İlk üç ülke şirketlerin yüzde 61’ini, satış geliri ve kârların da üçte ikisini oluşturuyorlar. İlk beş kent ise şöyle: Pekin, Tokyo, New York, Londra ve Paris. Bu beş kent çizelgedeki şirketlerin yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yapıyorlar. Kıyaslama yaparsak, 2001’de sadece 10 olan Çinli şirketlerin sayısı son çizelgede 122. Çinli şirketlerin toplam satış gelirleri 10,4 trilyon dolar olmuş. Çin’in nefesi ABD’nin ensesinde yani. Avrupalı şirketlerin sayısı ise toplam 119 (2023’de 123 idi!).         

BRIC’e de bakalım. Brezilya (7), Rusya (9), Hindistan (10), Çin (122) ve toplam olarak 148 şirket. Yani ABD (141 şirket) sollanmış! Sağdan gideni sollarlar elbette!

FKBBŞ VE KESİMSEL DAĞILIM

Eh, finansal kapitalizmde ilk sırada kim yer alır? Elbette ki finansal şirketler (123 şirket)! Ardından gelenler şöyle: Enerji (77), Teknoloji (38), Motorlu taşıtlar ve parçalar (35) ve Sağlık bakımı şirketleri (31). Bu beş sektör FKBBŞ’in çizelgesindeki toplam şirketlerin yüzde 61’ini ve toplam satış gelirinin yüzde 60’ını kaplıyor. Teknoloji en hızlı büyüyen kesim: Satış gelirleri yüzde 21 artarak 4 trilyon’a ulaşmış ve kârları da yüzde 36 yükselerek 835 milyar dolara çıkmış. Önce FAANG akronimiyle anılan daha sonra ‘Muhteşem Yedi’ olarak genişleyen tekno feodallere (Meta eski adıyla Facebook, Apple, Amazon, Netflix, Google, Nvidia, Tesla) bir bakalım. Bunlardan yalnızca beşi yani Alphabet (No.8), Apple (No.6), Microsoft (No.18), Nvidia (No.28) ve Meta Platformları (No.30) toplam 527 milyar dolar kâr elde etmişler. FKBBŞ’in toplam kârının 3,39 trilyon olduğunu bir kez daha anımsatalım.          

ŞİRKETLERE YAKINSAK BAKIŞ

Çizelgede Walmart’ın 12 yıldır süren birincilik kürsüsünü Amazon’a bırakıp ikinci olması bu yılki çizelgenin en özgün yanlarından biri! Üçüncü sıradaki Çinli kamu şirketi State Grid yerini korumuş. Bu şirket çizelgedeki enerji kesiminde Saudi Aramco ve China National Petroleum ile birlikte ilk üçlüyü oluşturuyor.  

Finans kesimindeki ilk üç şirket Berkshire Hathaway, JPMorgan Chase, Industrial and Commercial Bank of China (ICBC-ülkemizde de var) olmuş. Medya kesimindeki ilk üç şirket Walt Disney, Netflix ve Warner Bros,Discovery olmuş. Acıktınızsa gıda, içki ve tütündeki ilk üçlüye de bakalım: Nestle, Pepsico ve JBS! Aklıma işlenmiş gıdalar ve asitli içecekler konusunda uzun ve sağlıklı yaşam (longevity) uyarıları geldi, ya sizin? Telekomünikasyon konusundaki ilk üçlü ise China Mobile Communications, Verizon Communications ve Deutsche Telekom olmuş.

Birçok kesimde ilk üçlüde (kimilerinde de ilk sırada) Çinli şirketler yer almış. Örnekse Kimyasallar (Zhejiang Rongsheng-1), Enerji (State Grid-1, China National Petroleum) , Mühendislik ve İnşaat (China State Construction Engineering-1, China Railway Engineering, China Railway Construction), Financials (ICBC), Hizmet ve sermaye malı üretimi kesimi (Hengli Group-1, Shandong Weiqiao Pioneering Group), Materyal kesimi (China Minmetals-1, China Baowu Steel Group, Jiangxi Copper), Telekomünikasyon (China Mobile Communications-1), Ulaştırma (China Post Group-1) vd.      

FKBBŞ’DE CAM TAVAN SORUNU

FKBBŞ’de kadın CEO’ların sayısı çizelgenin 72 yıllık tarihine göre en yüksek oran olmuş. Şimdi siz yüksek bir oran beklersiniz, ama ne yazık ki gerçek pek iç açıcı değil: Hep topu yüzde 11! İlk 10’daki şirketlerde kadın CEO yok, ilk 30 şirkette de yalnızca 5 (yüzde 16,6 oranında!) kadın CEO var, iyi mi! Sayalım: G. Boudreaux (Elevance Health No.18); S. London (Centene No.19); M. Barbara (General Motors No.23); J. Fraser (Citigroup No.24); M. Mannen (Marathon Petroleum No.30).

BRAND FINANCE’A GÖRE DEĞERLİ ŞİRKETLER

Brand Finance adlı marka değerleme şirketinin yaptığı değerleme sıralamasında ise durum farklı. FKBBŞ çizelgesinde satış gelirinde birinci olan Amazon marka değerinde ilk sırada değil. İlk sırada 608 milyar dolarlık marka değeriyle Apple var. Apple Fortune çizelgesinde 6’ncı sırada. Amazon da 369,9 milyar dolar marka değeri ile sıralamada 4’üncü sırada. Fortune çizelgesinde 3’üncü sırada olan Çinli State Grid adlı şirket de yüzde 16 artış ile ulaştığı 99,1 milyar dolar marka değeriyle ilk 10’a girmiş. Fortune çizelgesinde 29’uncu sırada yer alan Çinli ICBC bankası Brand Finance’in Bankacılık marka değeri sıralamasında yıllardır ilk sırada!

YA TÜRKİYE?

Ülkemizden yıllardır düzenli biçimde bu çizelgede yer alan tek Türk şirketi var: Koç Holding. Bu şirketin 2026 çizelgesindeki yeri 203’üncülük. Bu şirketin sırası geçen yıla göre düşmüş: 2025’de 191’inci iken 203’e düşmüş. Düşmez kalkmaz bir Allah! Ha gayret!

SONSÖZ

Liberal ve yeni-liberal akımın egemen olduğu dönemlerde büyük balıklar küçük balıkları yerdi. Sonra hızlı balıklar gündeme geldi. Şimdi de Çinli şirketler örneğinde görüldüğü üzere ve son zamanlarda İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın basın demeçlerinde vurguladığı gibi ‘kamunun rolü’nün altını çift çizgiyle çizmek zamanı!