Fransa Cumhurbaşkanlığı Seçimleri (2) Marine Le Pen'in rakibi kim?

Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık sekiz ay kala, 2027 seçim yarışının ana hatları şimdiden ortaya çıkmaya başladı. Bazı partiler resmi adaylarını açıklarken, bazıları ise önümüzdeki aylarda gerçekleştirecekleri ön seçimlerle adaylarını belirleyecek. Buna rağmen bugünkü tablo, ikinci tura kalma ihtimali bulunan başlıca adayların büyük ölçüde şekillendiğini gösteriyor.

Partilere ve adaylara geçmeden önce, 2027 Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin hangi temel siyasi saflaşma ekseninde gerçekleşeceğini hatırlamak gerekiyor. Geçen hafta yayımladığımız birinci bölümde de vurguladığımız gibi, seçimdeki temel denklem giderek daha belirgin hale geliyor.

SEÇİM YARIŞINDA SİYASİ SAFLAŞMA

Bu saflaşmanın bir tarafında Atlantikçi çizgiye, küreselci neoliberalizme ve ABD merkezli güvenlik düzenine karşı çıkan; kamucu ve halkçı ekonomi, milli egemenlik ve bağımsızlık vurgusu yapan siyasi hareketler bulunuyor. Diğer tarafta ise Avrupa-Atlantik sistemiyle bütünleşmiş, NATO'yu ve mevcut Avrupa güvenlik mimarisini savunan merkez ve merkez sağ ve sol partiler yer alıyor.

Bu açıdan bakıldığında, ilk bakışta birbirinden oldukça farklı görünen Ulusal Birlik (RN) adayı Marine Le Pen ile Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) adayı Jean-Luc Mélenchon arasında dikkat çekici ortaklıklar bulunuyor. İki siyasetçi göç, ekonomi ve özellikle İsrail-Filistin meselesinde birbirlerinden ciddi biçimde ayrışsa da küreselleşme ve neoliberalizm karşıtlığı, milli egemenlik ve bağımsızlık vurgusu, NATO'ya yönelik eleştirileri ve AB'nin ulusal politikalar üzerindeki sınırlamalarına karşı çıkmaları bakımından kesişen bir zemine sahipler.

Benzer şekilde her iki hareket de Rusya ile ilişkilerde diyaloğun geliştirilmesini, Ukrayna'ya verilen askeri desteğin sona erdirilmesini ve savaşın müzakere yoluyla bitirilmesini savunuyor. Bu nedenle seçim kampanyasında Ukrayna savaşı, NATO, ABD ile ilişkiler ve Avrupa'nın geleceği gibi başlıkların iki aday arasındaki ortaklık ve farklılıkları daha görünür hale getiriyor.

İkinci tura kalma şansı olan diğer adaylar ise Atlantik cephesinde konumlanan NATO’cu Bugünkü AB’nin savunucusu, Ukrayna destekçisi, Rusya düşmanı ve neoliberal ekonomi programını devam ettirtecek olan adaylar. Bunlar kendini sağ merkez olarak gören Edouard Philippe ve sosyal demokrat Raphaël Glucksmann.

SEÇİMİ BELİRLEYECEK SİYASİ DENGELER

Bu dört aday birinci turda ilk dörde giren adaylar. Marine Le Pen’in açık ara birinci olduğunu vurgulamıştım. Bu seçim yarışında Le Pen’in karşısında, “ikinci turda kim daha geniş bir siyasi blok oluşturabilir?” sorusu belirleyici olacak. Mevcut dengeler açısından bakıldığında, Le Pen bu konuda Melenchon’a göre belirgin bir avantaja sahip görünüyor. Bu da Melenchon’un Le Pen karşısında ikinci tura kalması halinde seçimi kazanmasını oldukça zorlaştıran temel faktörlerden biri.

Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık sekiz ay kala, seçim yarışının en önemli dengesi şimdiden ortaya çıkmış durumda. Bugüne kadar yayımlanan kamuoyu araştırmalarının tamamında Marine Le Pen ilk sırada yer alıyor ve ikinci tura kalması artık seçim yarışının en güçlü varsayımı olarak kabul ediliyor. Son anketlerde Le Pen yaklaşık yüzde 30–35 bandında seyrederken, en yakın rakipleri yüzde 15–20 civarında kalıyor.

Dolayısıyla 2027 seçimlerinin önündeki temel soru artık Marine Le Pen'in ikinci tura kalıp kalmayacağı değil. Asıl yanıt bekleyen iki soru var:

Le Pen'in karşısına kim çıkacak? Ve ikinci turu kim kazanarak, bunun sonunda Fransa'nın yeni cumhurbaşkanı olacak?

Bu iki sorunun cevabını aramadan önce, seçim yarışında yer alacak başlıca adaylara ve özellikle ikinci tura kalma ihtimali bulunan isimlere bakmak gerekiyor.

İlk tur tablosu şu anda oldukça parçalı. Çok sayıda parti ve bağımsız aday yarışa hazırlanıyor. Ancak bütün adayların seçimde aynı ağırlığa sahip olmadığı açık. Mevcut anketler, ikinci tur mücadelesinin esas olarak Marine Le Pen, Edouard Philippe, Jean-Luc Mélenchon ve Raphaël Glucksmann arasında şekillendiğini gösteriyor. Son anket ortalamasında Le Pen yüzde 34,2, Philippe yüzde 17,7, Mélenchon yüzde 16 ve Glucksmann yüzde 11,5 seviyesinde bulunuyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde yapılacak ön seçimler, adaylık açıklamaları ve olası ittifaklar yalnızca partilerin kendi iç dengelerini değil, doğrudan ikinci turun kimler arasında gerçekleşeceğini de belirleyebilir. Bu Atlantikçi partilerde özellikle merkez sağda Philippe, Attal ve Retailleau arasındaki rekabet; sosyal demokrat çevrede, Glucksmann ve Sosyalist Parti çevresindeki adaylık yarışı seçim denkleminin en kritik unsurları olacak. Atlantikçi partiler dağınık ve bölünmüş durumda ve ortak aday arayışları hâlâ sonuçlanmış değil.

Dolayısıyla 2027 Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimini anlamanın yolu, çok sayıdaki adayın tamamını aynı ağırlıkta değerlendirmekten değil, ikinci turu belirleme potansiyeline sahip siyasi blokları ve bu blokların hangi aday etrafında birleşebileceğini incelemekten geçiyor.

ATLANTİKÇİ CEPHEDE ORTAK ADAY ARAYIŞI

Şimdi; seçime katılacak adayları ve Le Pen'in karşısına çıkma ihtimali en yüksek adayın kim olduğunu ve ardından Le Pen karşısında kimin cumhurbaşkanı olma şansının daha yüksek olduğunu değerlendirelim:

Marine Le Pen, Ulusal Birlik'in (RN) resmi adayı olarak yarışa hazırlanıyor. Sol tarafta ise Boyun Eğmeyen Fransa'nın (LFI) lideri Jean-Luc Mélenchon adaylığını kesinleştirmiş durumda. Fransız Komünist Partisi (PCF) Fabien Roussel'i, Yeşiller ise Marine Tondelier'yi aday olarak belirledi.

Milliyetçi ve egemenlikçi çizgide de adaylıklarını açıklayan başka isimler bulunuyor. Debout la France'ın (DLF) adayı Nicolas Dupont-Aignan, Les Patriotes'nin adayı Florian Philippot ve Union Populaire Républicaine'nin (UPR) adayı François Asselineau seçim yarışında yer alacaklarını ilan ettiler. Ancak bu isimlerin mevcut anketlerde ikinci tur açısından güçlü bir konumda olduklarını söylemek henüz mümkün değil.

Atlantikçi merkez ve merkez sağda ise süreç henüz tamamlanmış değil. Cumhuriyetçiler'de (LR) Bruno Retailleau, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un partisi Renaissance'ta Gabriel Attal adaylıklarını açıklamış durumda. Ancak bu partilerin resmi adaylarını nasıl ve hangi yöntemle belirleyecekleri konusunda süreç devam ediyor. Özellikle merkez sağda ortak bir aday çıkarılması ihtimali, seçim dengelerini doğrudan etkileyebilecek önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Atlantik cephesinin en has partileri sosyal demokrat tarafta ise daha karmaşık bir tablo bulunuyor. Place publique'nin lideri Raphaël Glucksmann adaylığını açıklarken, Sosyalist Parti'de (PS) Genel Sekreter Olivier Faure'nin yanı sıra Jérôme Guedj, Ségolène Royal ve Philippe Brun da adaylıklarını açıkladılar. Dolayısıyla PS içinde adaylık yarışı birden fazla isim arasında gerçekleşecek.

PS ile Glucksmann'ın liderliğindeki Place publique'nin ortak bir ön seçim düzenlemesi de ihtimaller arasında. İki parti, 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde ortak bir listeyle yarışmış ve Glucksmann bu ittifakın başında yer almıştı. 2027 cumhurbaşkanlığı seçiminde de benzer bir işbirliği sağlanması halinde, ön seçimin Olivier Faure ile Raphaël Glucksmann arasında şekillenmesi beklenebilir. Bazı kamuoyu yoklamaları ise böyle bir yarışta Glucksmann'ın öne çıkabileceğine işaret ediyor.

Bunların dışında, özellikle Cumhuriyetçiler ve Sosyalist Parti'den ayrılarak bağımsız adaylığını açıklayan isimler de bulunuyor. Ayrıca Troçkist hareketler başta olmak üzere çeşitli küçük sol partilerden ve bağımsız çevrelerden gelen adaylar da seçim yarışına dahil olacak.

Dolayısıyla Fransa'da 2027 seçimlerinin ilk turu şimdiden oldukça parçalı bir görüntü veriyor. Ancak çok sayıdaki aday arasında ikinci tur açısından öne çıkan isimlerin sayısı oldukça sınırlı. Mevcut siyasi dengeler Marine Le Pen, Edouard Philippe, Jean-Luc Mélenchon ve Raphaël Glucksmann'ı ikinci tur için en fazla şansa sahip adaylar olarak öne çıkarırken, önümüzdeki aylarda gerçekleşecek ön seçimler ve olası ittifaklar bu tabloyu önemli ölçüde değiştirebilir.

Özellikle merkez sağda adayların Edouard Philippe etrafında birleşip birleşmeyeceği ve sosyal demokrat çizgide PS ile Place publique'nin Raphaël Glucksmannortak aday gösterip göstermeyeceği, 2027 seçimlerinin kaderini belirleyebilecek iki temel gelişme olacak.

ASIL MÜCADELE İKİNCİ SIRA İÇİN

Edouard Philippe ile Jean-Luc Mélenchon, birbirine oldukça yakın iki aday konumunda. Philippe çoğu ankette yüzde 17–18, Mélenchon ise yaklaşık yüzde 15–18 arasında seyrediyor. Örneğin OpinionWay'in son araştırmasında Philippe yüzde 17,5, Mélenchon yüzde 16,7 ölçülürken, bazı araştırmalarda Mélenchon Philippe'i yakalıyor. Dolayısıyla Philippe'i bugün itibarıyla Melenchon’un belirgin biçimde önünde görmek mümkün değil.

Philippe'in (Horizons) en önemli avantajı merkez sağ Cumhuriyetçileri (LR), Macron’un seçmenleri (Renaissance)ve diğer geleneksel sağ seçmeni aynı çatı altında toplama potansiyeli var. Ancak Philippe kendi etrafında bir birlik oluşturamazsa, Renaissance, Horizons ve LR'nin ayrı adaylarla yarışması halinde bu avantajın önemli bölümü bölünebilir. Gabriel Attal, Bruno Retailleau ve Philippe arasında ortak aday veya ön seçim tartışmasının henüz sonuçlanmamış olması da bu nedenle ikinci turun kaderi açısından önem taşıyor.

Eğer ikinci turda Melenchon, Le Pen’in karşısına çıkarsa her iki aday açısından dışarıdan oy alması konusunda önemli bir fark ortaya çıkıyor: Le Pen'in arkasında toplanabilecek siyasi destek, Melenchon’a kıyasla çok daha geniş görünüyor. Birinci turda yarışacak küçük ve orta ölçekli milliyetçi ve egemenlikçi partilerin ikinci turda Le Pen'i destekleme ihtimali yüksek. Bu partiler ilk turda önemli bir oy oranına ulaşamasalar bile, ikinci turda Le Pen açısından dikkate değer bir destek havuzu oluşturabilir.

Mélenchon ise aynı avantajdan yararlanamıyor. Fransız solundaki Sosyalist Parti, Komünistler ve diğer sol hareketlerle (Atlantikçi sol yani sosyal demokratlarla) LFI arasındaki siyasi ve ideolojik ayrışmalar oldukça derin. Dolayısıyla Melenchon’un ikinci tura kalması halinde, birinci turda kendisine oy vermeyen sol seçmenin ne ölçüde arkasında birleşeceği büyük bir soru işareti olarak duruyor. Sağdan ise hiç oy alamayacaktır.

Raphaël Glucksmann ise bu dörtlü içinde ikinci tura kalma ihtimali en düşük, ancak denklemi değiştirebilecek aday. Yüzde 11–13 bandındaki desteği onu Philippe ve Melenchon’un gerisinde bırakıyor. Bununla birlikte Sosyalist Parti, Place Publique ve merkez soldaki oyların nasıl yeniden şekilleneceği Glucksmann'ın konumunu güçlendirebilir.

Sonuç olarak bugünkü tablo üç temel gerçeğe işaret ediyor: Le Pen açık ara önde; Philippe ile Mélenchon ikinci sıra için başa baş bir mücadele yürütüyor; Glucksmann ise geriden gelerek denklemi değiştirebilecek aday olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki aylarda merkez sağın birleşip birleşememesi ve solun hangi aday etrafında toparlanacağı, Le Pen'in ikinci turdaki rakibini belirleyecek. Bu nedenle bugün için dört isimli görünen yarışın, seçim tarihi yaklaştıkça iki temel soruya indirgenmesi beklenebilir: Le Pen'in karşısına kim çıkacak ve bu aday Le Pen'i yenebilecek genişlikte bir siyasi koalisyon kurabilecek mi?

Önümüzdeki yazıda ikinci turda Marine Le Pen’in karşısına çıkma ihtimali olan Edouard Philippe ve Raphaël Glucksmann’ı, hangi partilerden destek alabileceklerini ve bu partilerin durumunu ele alacağım.