Hukuki kalkan Mavi Vatan

Ege’nin mavi suları, tarih boyunca hiçbir zaman sadece coğrafi bir harita çizgisi ya da balıkçı teknelerinin sığındığı sakin bir liman olmadı. Aksine, Atina ile Ankara arasındaki o ince ve gerilimli hat, küresel güç dengelerinin Akdeniz’deki en hassas barometresi vazifesini gördü. Son haftalarda ajanslara düşen haberlere bakan sıradan bir gazete okuru, Türkiye’nin hazırladığı Deniz Yetki Alanları Kanunu ile Yunanistan’ın buna misilleme olarak Ege’de ilan etmeye çalıştığı ‘Deniz Parkları’ krizini, iki komşunun klasik ve kronikleşmiş itilaflarından biri zannedebilir. Oysa madalyonun arkasını çevirdiğimizde karşımıza bambaşka bir denklem çıkıyor. Bugün Ege ve Doğu Akdeniz’de kopan fırtına, sadece iki başkentin geleneksel reflekslerinden ibaret değildir. Bu durum, Ortadoğu’da, özellikle de ABD ve İsrail ekseninin İran’a yönelik tırmandırdığı askeri hamlelerle şekillenen yeni dünya düzeninin tam merkez üssüdür.

DOĞU’YA KARŞI İLERİ KARAKOL: YUNANİSTAN

Tarih, bugünü anlamak isteyenler için her zaman en güvenilir rehberdir. 19. yüzyılın başlarında, Navarin’de Osmanlı donanmasının İngiliz, Fransız ve Rus ittifakıyla yakılmasıyla başlayan süreçten, 1923 Lozan (Ege’deki adaların egemenlik statüsünü temelden kuran, Türkiye kıyılarına yakın adaların silahlandırılamayacağını ve gayri askeri statüde kalacağını hükme bağlayan Türkiye Cumhuriyeti’nin tapu senedidir.) ve 1947 Paris Antlaşmalarına (İkinci Dünya Savaşı sonrasında mağlup İtalya’nın egemenliğindeki On İki Ada’yı, yine kesin olarak silahlandırmama ve gayri askeri statüyü koruma şartıyla Yunanistan’a devreden, Türkiye’nin taraf olmadığı ancak egemenlik haklarını doğrudan etkileyen uluslararası belgedir.) kadar uzanan çizgide Batı dünyası, Yunanistan’ı her zaman Doğu’ya karşı ileri bir karakol olarak konumlandırdı. Bugün de stratejik düzlemde değişen hiçbir şey yok. Atina’nın son dönemde Brüksel ve Washington’a sığınarak attığı her adım, aslında arkasındaki devasa küresel dalganın sahildeki bir yansımasıdır. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın “Küçük ülkeyiz.” itirafıyla birlikte “Türkiye bize karşı açık bir tehdit oluşturuyor, 2030’a kadar hava savunmamızı radikal şekilde güçlendireceğiz.” diyerek feryat etmesi, sıradan bir güvenlik endişesi değildir. Bu söylem, Washington’un Ortadoğu’da başlattığı büyük hesaplaşmada Ege’yi ve Kıbrıs’ı bir lojistik üs ve askeri bariyer haline getirme projesinin halkla ilişkiler çalışmasıdır.

NAMLULARIN GÖLGESİNDE ÇEVRECİLİK OYUNU

Tam da bu noktada, Ankara’nın sessiz ama derinden yürüttüğü stratejik hamle oyunun kurallarını kökten değiştiriyor. Türkiye, yıllardır bir askeri öğreti ve diplomatik söylem olarak savunduğu Mavi Vatan kavramını, Milli Savunma Bakanlığı (MSB) eşgüdümü ve TBMM çatısı altında resmi bir kanun metnine dönüştürüyor. Bu hamle, uluslararası ilişkiler literatüründe ‘de-facto’ yani fiili durum yaratma stratejisine karşı, ‘hukuki zırh’ büründürme hamlesidir. Türkiye artık Ege’deki haklarını sadece gemilerinin namlularıyla ya da diplomatların masadaki sert nutuklarıyla değil doğrudan iç hukuk mevzuatıyla mühürlüyor. Atina’yı panikleten ve Yunan basınında “Türkiye 152 ada ve kayalıkta egemenlik ilan edecek.” çığlıklarına neden olan asıl unsur, bu kanunun getireceği kalıcı hukuki meşruiyettir. Çünkü biliyoruz ki kanunlaşmış bir egemenlik alanı üzerinde geri adım atmak, hiçbir Türk hükümeti için artık mümkün olmayacaktır.

Ancak, bu satranç hamlesini sadece Ege Denizi’nin coğrafi sınırları içine sıkıştırarak okursak, büyük resmi tamamen ıskalamış oluruz. Bakışlarımızı biraz daha güneye, Kıbrıs Adası’na ve Orta Doğu’ya çevirdiğimizde, taşların yerine oturduğunu görüyoruz. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri tazyiki arttıkça, Batı ittifakı Doğu Akdeniz’deki tahkimatını sıkılaştırıyor. Fransa ve Yunanistan’ın GKRY (Güney Kıbrıs Rum Yönetimi) topraklarına alelacele asker ve savaş uçakları konuşlandırması, Kıbrıs adasını İran’a yönelik olası bir harekatın ya da bölgedeki enerji koridorlarının güvenliği için bir ‘sabit uçak gemisi’ gibi kullanma niyetidir. Ankara ise bu hamleyi anında görerek KKTC’ye (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) F-16 savaş uçakları konuşlandırarak mukabele etti. Bu, yalnızca Rum kesimine bir gözdağı değil Pentagon’a (ABD Savunma Bakanlığı) ve NATO’ya (North Atlantic Treaty Organization / Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) verilmiş net bir mesajdır: Bu coğrafyada bizden habersiz harita çizemezsiniz!

DENİZİN ALTINDAKİ GÖRÜNMEZ SİBER HATLAR

Bu karşılıklı askeri konumlanmalar, denizin üstünde uçak düellolarıyla sürerken, denizin altında ise çok daha sessiz ve tehlikeli bir savaş yaşanıyor. Geçen günlerde Panama bandıralı bir fiber optik kablo döşeme gemisinin Ege’de Türk hücumbotları tarafından engellenmesi, gazete sayfalarında küçük birer satır arası haber olarak kaldı. Oysa bu olay, geleceğin siber ve enerji savaşlarının açık bir ilanıydı. Batı, internet ve enerji hatlarını Türkiye’yi baypas ederek Ege ve Kıbrıs adası üzerinden Avrupa’ya bağlamak istiyor, Türkiye ise Mavi Vatan’ın tapusunu göstererek “Benden izin almadan denizin altından tek bir kablo bile geçiremezsiniz.” diyor. Dolayısıyla Ege’deki egemenlik mücadelesi, sadece üstündeki kayalıkların kime ait olduğu meselesi değil, küresel veri ve enerji otobanlarının kimin kontrolünde olacağı savaşıdır.

Yunanistan’ın bu büyük ve tehlikeli oyundaki rolü ise ne yazık ki tarihsel ezberinden öteye geçemiyor. Atina, 1919’da Anadolu’yu işgale kalkışırken arkasına aldığı İngiliz desteğine nasıl güvendiyse, bugün de arkasındaki Amerikan ve Fransız gölgesine güvenerek pervasızca adımlar atıyor. Ancak tarih bize gösteriyor ki büyük güçlerin bölgedeki çıkarları değiştiğinde, ileri karakol olarak kullanılan ülkeler her zaman masada yapayalnız bırakılır. Yunanistan iç siyasetinde yaşanan ekonomik sıkışmışlık ve hükümetin halk nezdindeki kan kaybı, Atina’yı her sıkıştığında ‘Türk tehdidi’ kartını masaya sürmeye zorluyor. Avrupa, Brüksel’deki her Avrupa Birliği (AB) zirvesi öncesinde Ege’de yapay krizler çıkarıp mağdur rolü oynamak, Atina’nın geleneksel diplomasisinin en bayatlamış enstrümanıdır.

EGE DENİZİ: KÖRDÜĞÜM MÜ SICAK TEMAS MI?

Önümüzdeki yakın geleceğe dair senaryolar, bize Ege’de sahte bir bahar ikliminin artık süreklilik sağlayamayacağını gösteriyor. Türkiye’nin Mavi Vatan Yasası’nın Meclis’ten geçirmesiyle birlikte, Ege’deki statüko hukuken yeniden tanımlanacaktır. Yunanistan’ın buna cevaben ilan etmeyi planladığı Deniz Parkları projesini fiiliyata dökme girişimi, iki ülkenin sahil güvenlik unsurlarını ve deniz kuvvetlerini burun buruna getirecektir. Ancak bu gerilimin topyekun sıcak bir çatışmaya dönüşmesi, en azından kısa vadede düşük bir ihtimal olarak kalmaya mahkumdur. Çünkü her iki ülke de NATO şemsiyesi altındadır ve küresel güçler Ortadoğu’da İran ile meşgulken, Ege’de yeni bir cephenin açılmasını kendi çıkarları açısından asla istemezler. Önümüzdeki dönemin asıl muhtemel senaryosu, Ege’nin altındaki enerji ve veri hatları projelerinin uzun süreli bir diplomatik kördüğüme dönüşmesi ve Kıbrıs’ın askeri bir üsler savaşına sahne olmasıdır.

Pazartesi sabahı işimize, gücümüze ve günlük rutinlerimize dönerken, Ege’den gelen dalga seslerinin arkasındaki büyük emperyalist gümbürtüyü duymak zorundayız. Karşımızda ne sadece bir kıta sahanlığı ihtilafı var ne de iki komşunun bitmeyen didişmesi. Yaşanan süreç, çöken tek kutuplu dünya düzeninin yerine kurulmaya çalışılan yeni küresel mimaride, Türkiye’nin kendi deniz sınırlarını kalıcı olarak çizme ve geleceğini emperyalizme ipotek altına aldırmama mücadelesidir. Atina, arkasına aldığı rüzgârın kalıcı olduğunu sanmakla hata ediyor, çünkü Ege’nin rüzgârı her zaman sert eser ve bu sularda sadece kendi tarihsel derinliğine, haklılığına ve öz gücüne dayanan uluslar ayakta kalmayı başarır.