Deneysel kanser ilacı osteoporozu durdurabilir

Kanser karşıtı aday bileşik, menopoz sonrası dönemdeki farelerde kemikleri güçlendiriyor ve kilo alımını önlüyor.

Doğu Anglia Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen klinik öncesi bir çalışmanın sonuçları, deneysel bir kanser ilacının osteoporozu durdurabileceğini ve kadınların menopoz sonrası kilo alımını önlemelerine yardımcı olabileceğini gösteriyor. Fareler üzerinde yapılan bu çalışma, küçük moleküllü bir ilaç olan CADD522'nin sadece osteoporoza karşı koruma sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda vücut yağını azaltabildiğini ve menopozla ilişkili bazı metabolik değişiklikleri tersine çevirebildiğini ortaya koydu. Şu anda kanser tedavisi amacıyla geliştirilmekte olan CADD522; çeşitli kanser türlerinin büyümesini ve yayılmasını tetikleyen RUNX2 transkripsiyon faktörünün küçük moleküllü bir inhibitörüdür.

Doğu Anglia Üniversitesi Norwich Tıp Fakültesi'nden araştırmanın lideri Dr. Darrell Green "Bu hastalıkla mücadelede tamamen yeni bir yöntem keşfettiklerini” belirtti. Ayrıca Dr. Green “Başlangıçta kanseri durdurmak için geliştirilen bir ilacın, kırılgan kemikler ve orta yaşta kilo alımı gibi çifte bir zorlukla karşı karşıya kalan milyonlarca kadına yardımcı olabileceğini gördüklerini” vurguladı. Çalışmanın araştırmacıları, hem kemik kaybını ele alan hem de menopozun daha geniş kapsamlı metabolik sonuçlarından bazılarına çözüm getiren yeni nesil osteoporoz tedavilerinin önünü açmasını umuyor…

Araştırmanın sonuçları "RUNX2 inhibitörü CADD522, menopoz sonrası kemik kaybında kemik mikro mimarisini ve lipid metabolizmasını iyileştiriyor" başlığıyla “Drug Discovery” dergisinde yayımlandı. Araştırma ekibinin sonuçlarına göre; "RUNX2 inhibisyonu, iskelet bütünlüğünü ve metabolik homeostazı eş zamanlı olarak iyileştiren terapötik bir strateji olarak tanımlamakta; böylece CADD522'nin osteoporoz ve diğer RUNX2 kaynaklı hastalıklar için daha fazla geliştirilmesini desteklemektedir."

50 YAŞ ÜSTÜ KADINLARIN ÜÇTE BİRİNİ ETKİLİYOR

Osteoporoz, düşük kemik kütlesi, yapısal bozulma ve artmış kırık riski ile karakterize edilen metabolik bir kemik hastalığıdır. Araştırma ekibi çalışmalarında, bu hastalığın dünya genelinde 50 yaş üstü kadınların üçte birini ve erkeklerin beşte birini etkilediğini, ancak sınırlı tedavi seçeneklerinin bulunduğunu belirtmişlerdir. Araştırmacılar, çalışmada "mevcut antiresorptif ve anabolik tedavilerin, güvenlik endişeleri, kontrendikasyonlar ve uzun vadeli uyumun yetersizliği nedeniyle sınırlı kaldığını" vurgulamışlardır. Bu nedenle, az yan etkisi olan ve daha geniş uygulama alanına sahip yeni tedaviler klinik bir öncelik olmaya devam etmektedir….

Dr. Green “Osteoporozun, 50 yaş üstü kadınların yaklaşık üçte birini etkilediğini ve hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilecek ağrılı kırıklara karşı savunmasız bıraktığını” vurguladı. Mevcut tedaviler var, ancak birçoğu yan etkileri, güvenlik endişeleri veya uzun süreli kullanımı zorlaştıran elverişsiz dozlama programları ile boğuşuyor….

Araştırmacılar daha önce küçük molekül RUNX2 antagonisti CADD522'yi çeşitli preklinik kanser modellerinde değerlendirmişti. Araştırmacılar “RUNX2, rahim içi iskelet oluşumu ve kanser metastazı için kritiktir” diye açıkladılar. Beklenmedik bir şekilde, çalışmalar CADD522'nin kanser kaynaklı kemik hastalığını azalttığını gösterdi, bu durum osteoporozda potansiyel fayda sağladığını düşündürüyor….

KEMİK HACMİ VE DAYANIKLILIĞI ARTTI

Dr. Green ve meslektaşları, yakın zamanda yayımlanan çalışmalarında, menopoz sonrası görülen hormonal değişiklikleri taklit etmek amacıyla yumurtalıkların alındığı (ovariektomi) bir fare modeli üzerinde, RUNX2 inhibisyonunun menopoz sonrası kemik kaybına karşı koruma sağlayıp sağlayamayacağını araştırdı.

Araştırma ekibi, sekiz hafta boyunca CADD522 ile tedavi edilen hayvanların kemik sağlığında önemli iyileşmeler görüldüğünü tespit etti. Yapılan taramalar, kemik hacminin arttığını ve kemiklerin dayanıklılığı ile sağlamlığı açısından hayati önem taşıyan, iç kısımdaki hassas petek benzeri yapıların daha iyi korunduğunu ortaya koydu. Kan testleri, ilacın vücudun doğal kemik yıkım ve yeniden yapım sürecine müdahale etmeksizin yeni kemik oluşumunu teşvik ettiğini gösterdi.

Dr. Green "Bu durumun bilhassa önemli olduğunu; zira mevcut osteoporoz ilaçlarının birçoğunun kemik kaybını baskılayarak etki ettiğine ve bu ilaçların uzun süreli kullanımının bazen komplikasyonlara yol açabileceğine" dikkat çekti. 

KEMİK İLİĞİNDEKİ YAĞ DEPOLARI AZALDI 

Araştırmacıların kemik sağlığının ötesine baktıklarında en büyük sürprizin “CADD522 alan farelerin, aynı miktarda yiyecek tüketmelerine rağmen, tedavi görmeyen farelere göre daha az ağırlığa ve vücut yağına, kemik iliğinde biriken yağ depolarında azalmaya sahip oldukları” idi. Bu süreç menopozdan sonra yaygın olarak görülür ve kemik sağlığının bozulmasıyla bağlantılıdır. Araştırmada dikkat çekici bulgu, iskelet iyileşmelerinin periferik ve kemik iliği yağlanmasının azalması ve lipid metabolizmasının seçici olarak yeniden şekillenmesiyle birlikte meydana gelmesiydi.

NÖROLOJİK ETKİ DE OLABİLİR

Araştırma ekibi ayrıca beyin dokusunu inceledi ve ilacın menopozla ilgili yağ asitlerindeki çeşitli değişiklikleri tersine çevirdiğini buldu. DHA (Dokosaheksaenoik Asit) dahil olmak üzere faydalı omega-3 yağlarının seviyeleri büyük ölçüde bozulmadan kalırken, diğer birçok lipid anormalliği daha sağlıklı kalıplara doğru geri döndü. Araştırmacılar, “Bu nedenle, RUNX2 inhibisyonunun, ayrım gözetmeyen metabolik bozulmaya neden olmak yerine, menopoz tarafından bozulan belirli lipid yollarını geri kazandırıyor gibi göründüğünü” belirtti. Bu çalışmada beyin lipid bileşimindeki değişiklik ile bilişsel işlev arasındaki ilişki incelenmemiş olsa da, CADD522 tedavisi sonrasında beyin lipidlerinin seçici olarak yeniden şekillenmesi, RUNX2 inhibisyonunun iskelet bütünlüğünü korumanın yanı sıra menopoza bağlı nörolojik adaptasyonları da etkileyebileceği olasılığını ortaya koymaktadır……

Orijinal makale erişim sayfası: https://www.nature.com/articles/s44386-026-00076-z

Kaynak: Science Photo Library / Steve Gschm