Olmayan bir ada aranıyor
Yaklaşık elli senedir Türkiye’nin ve dünyanın sanat ve siyaseti ile uğraşan biri olarak, yazılı çizili o kadar şey toplamışız. Dün, evin deposundaki on kadar kutunun içindekileri karıştırdık. Binlerce konser afişi, çalacağımız şarkıların basılı listeleri, konserler hakkında Amerikan ve Hint gazetelerinin kupürleri... Velhasılı, elli yıllık hayatın şahitleri, kutuların içinden bize bakıp kaldılar.
Bunların arasında, bir gazete kupürü en çok dikkatimizi çeken şey oldu. Bu, Milliyet gazetesinin 4 Temmuz 1982 sayısının ikinci sayfasındaki, Haldun Taner’in köşe yazısı idi. Başlığı “Bir Ada Arıyorum” olan bu yazıyı, 12 Eylül Darbesi’nin karanlık günlerinde, kendimize de bir ışık tutar diye kesip saklamışız sanırım. Elbette ne kadar ışık tutup, o kapkaranlık günlerde ne kadar hayatımıza yol gösterdi, şimdi hatırlayıp değerlendiremiyoruz. Ama rahmetli Haldun Taner’in daha 1982’de aradığı adayı, bugün bile belki de daha şiddetle arayanlarımızın ne kadar da çok olduğunu düşününce, bu yazıyı yeniden ziyaret etmemiz gerektiğine karar verdik. Bir taraftan da, aradan geçen 44 upuzun senenin, aslında bir ülkenin hayatı açısından, hiç te o kadar uzun olmadığının farkına varıp, garip bir déjà vu haline düştük.
SUYU ARAYAN ADAM GİBİ
Sevgili Haldun Taner, ne mi demekteydi bu 1982 yazısında? Kısaca bakalım ve bizim günlerimiz ile karşılaştıralım. Ve “Batı cephesinde de, Doğu cephesinde de yeni birşey yok!” diyelim:
“Bir ada arıyorum. Sen ben kavgasından uzak. İnce hesaplardan. Bir ada ki, ona gelen unutsa adını, mesleğini, bencil ihtiraslarını. Soyunsa kinlerden, hasetlerinden bir bir. Yeterince yer olduğundan kelli güneşin altında, denizde ve kıyıda, kimsenin gözü olmasa başkasının yerinde. Uzanıp düşünmemek, sadece yaşamak tadı ile yetinip bıraksa kendini kendine. Ayak oyunlarına sapmadan. Bıraksa kendini hafif rüzgara, deniz minaresi gibi kozmik bir ezeli şarkıyı ta içinde duyarak.”
Kim istemez böyle bir adayı, değil mi? Dikkatinizi çekmek isteriz, bugünümüzün o günümüze benzemesine dair kanıtlara: Bu yazı yazıldığı günlerde Banker faciasının en büyük patronu Banker Kastelli de iflasını ilan edip, şimdiki Fon faciasının sonu gibi olmaktaydı.
Söz yeniden Haldun Taner ustamızda:
“Bir ada arıyorum. Hoyratlıktan uzak. Nankörlüklerden ve de küstahlıklardan. Bir ada ki herkes gülümserdir. Herkes kendisiyle ve alemle barışık. Bir ada ki, dürüstlük dönekliği yok etmiş. Bir ada ki öfkeli bakamıyor insanlar. Homurdanmıyor hışımla. Uykusunda bile kavga yok.”
ASABİ BİR MİLLET OLMUŞKEN
Bu noktada, 1982’den 2026’ya getiriyoruz aklımızı ve bedenimizi. “Trafikte saldırı amacıyla araçtan inip kavga etmenin idari para cezası 180 bin TL civarından başlamakta ve ağır adli yaptırımları beraberinde getirmekte” haberlerini düşündürüyor. Buna rağmen, kavgaya hazır milyonların olduğu bir memleketi hatırlatıyor bize ve Haldun Taner’e.
“Bir ada arıyorum. Rakamlardan uzak mı uzak. Para pul, kar zarar konuşmak yasak. Bir ada ki bankeri yok, yüksek faizi yok. Tahvil, senet, karşılıksız bono, sertifika, çifte faiz bilinmez. Dargelirli her fırsatta okkanın altına gitmez. Dargelirli yok ki zaten, herkes eşit, tok gözlü. Tüketim hırsı yok edilmiş. Doğanın verdiği yeter. Aç açık yok ki ortada. Açgözlülük bilinmez.”
Haldun Taner, 1982’deki bankerler faciasının faizlerinden ve haksız kazançlarından şikayet ediyor. Ama 44 sene sonra, bugünlerin de aynı kendi günleri gibi olacağını tahmin bile edemiyor elbette.
“Bir ada arıyorum. Politikadan uzak. İktidar hırsı yok. Kendinden başka düşünene tahammülsüzlük yok. “Madem ki benden değilsin, öyleyse bana karşısın” ham görüşü uğramamış adaya. Seçim sorunu, oy dalgası, partiler, koalisyon Çin’ce gibi sözcükler ada sakinlerince. Siyaset yok ki siyasi suç kalsın”
VE ARANAN ADA BULUNAMAZ!
Ne dersiniz, Haldun Taner üstadımızın belirttiği her şey, birkaç katı artarak mı geldi bizim günümüze?
“Evet böyle bir ada arıyorum dostlarım. Temelli kalmak için değil. Biliyorum bırakmazlar nasıl olsa. İki gün, sadece iki gün. Havasız kalan bir insanın burnuna geçici olarak bir oksijen maskesi takması gibi. Dünyanın hiçbir yerinde yok böyle bir ada, biliyorum. Olamaz da. Tabiat-ı eşyaya aykırıdır. Biliyorum, olmadığı için de, bari iki gece üstüste o adanın düşünde avunayım istiyorum. Bazan iyimser düşler de güç vermez mi insana?”
Evet, insan hayretler içinde kalıyor, Haldun Taner’in yazısının 44 sene sonra bile, sanki bu sabah yayımlanmış gibi taptaze durmasına, değil mi? İşin daha da kötüsü ve talihsiz tarafı, 1982’nin o Turgut Özal günlerinden bu yana, Sayın Taner’in şikayet ettiği insan kalitemizin hızla daha da aşağılara doğru kaymış olması. Belki de bugün yaşasaydı, Haldun Taner, “Bir Ada Arıyorum” başlıklı yazısını kaleme bile almazdı. Çünkü şikayet ettiği hallerin, tüm Türk toplumunu bile içine almış olduğunu görürdü ve vazgeçerdi yazmaktan. Neyi, kime anlatacaktı ki?
DÜNYANIN ÖTEKİ SESLERİ:
Alireza Ghorbani - Ouje Aseman (Türkçe Altyazılı)
https://www.youtube.com/watch?v=bm1T6j5njBA