Organik şeker mi, normal şeker mi?

Şimdi reçel, marmelat yapma zamanı. Bin bir çeşit meyve tezgahlarda. Kuşburnu, kızılcık, erik, şeftali, vişne... Tabii reçel şeker ilavesi olmaz. Peki hangi şeker? Market raflarında şeker pancarından üretilmiştir ibaresi taşıyan şekerler var. Bu durumda organik şeker, normal şekerden daha mı sağlıklı?

Gıda reyonlarını incelediğimizde işlenmiş pek çok gıda ve içecekte ilave şeker var. Atıştırmalıklardan yoğurda, makarna soslarından içeceklere, şeker (veya şekerin bir formu) ilaveli olduğu belirtiliyor. Alışveriş yaptığım manav; “...çürük çarık, kurtlu ne kadar elma, armut varsa alıyor müşteriler organik diye...” dedi. Peki alışverişlerimizde organik şeker kullanan gıdaları arayıp satın almalı mıyız?

ORGANİK GERÇEKTEN DAHA SAĞLIKLI MI?

Aslında, gözlemlediğim, görüştüğüm pek çok insan algılanan sağlık faydaları nedeniyle organik ürünleri tercih ediyor. Ayrıca, kan şekeri seviyesini kontrol altında tutmaya çalışan kişiler de, organik şeker kullanmanın daha iyi bir seçenek olup olmadığını düşünüyorlar. Peki, şeker söz konusu olduğunda, organik gerçekten daha sağlıklı mı yoksa sadece göz boyayıcı bir isim mi?

Öncelikle gıdaları organik yapan şeyin ne olduğunu bilmek, anlamak önemli. Batı ülkelerindeki Tarım Bakanlığı yönergelerine göre; “sertifikalı organik gıdalar, birçok faktörün yanı sıra toprak kalitesi, hayvan yetiştirme uygulamaları, haşere ve yabani ot kontrolü ve katkı maddelerinin kullanımı gibi konuları ele alan yönergelere göre yetiştirilir ve işlenir.” Şeker de dahil olmak üzere organik ürünlerin işlenmesi sırasında, tüm bileşenlerin organik olması ve izin verilen ve yasaklanan maddeler listesine göre; “yapay koruyucu, renklendirici veya aroma verici” maddelerin kabul edilemez olması gerekir.

ORGANİK VE NORMAL ŞEKER ARASINDAKİ FARK NEDİR?

Yapılan incelemelerle organik ve geleneksel şeker arasında besin değeri açısından hiçbir fark yoktur. Yani şeker, şekerdir. Şeker, hem organik hem de geleneksel, yalnızca karbonhidrat (kalori) sağlar; bunların hepsi şekerdir. Organik şekerin hiçbir bileşeni onu normal şekerden daha sağlıklı yapmaz. Yine yapılan incelemelere göre, organik gıdaları tüketmek sentetik pestisit alımınızı azaltmanıza yardımcı olabilir, ancak sağlık sonuçları henüz tanımlanmamıştır. Organik ve geleneksel gıdaları seçmenin özel faydalarını değerlendirmek için daha fazla tek gıda araştırmasına ihtiyaç vardır.

Market rafları her türlü etiket ve besin değeri iddiasıyla dolu ürünlerle dolu. Bir tüketici olarak, bu etiketlerin ne anlama geldiğini veya yüksek fiyatın buna değip değmediğini belirlemek zor olabilir. Bir ürünün içeriğinde organik şeker aramak yerine, ilave şeker miktarına dikkat etmeli. Şeker, gıdalarda iki şekilde bulunur: doğal veya ilave. Adından da anlaşılacağı gibi, doğal şeker meyveler, sebzeler ve şekersiz süt ürünleri gibi gıdalarda doğal olarak bulunur. Doğal şeker içeren gıdalar genellikle birçok sağlık yararı sağlayan lif, vitamin ve minerallerle de doludur. Aksine, ilave şeker gıda üretim sürecinde eklenir. İlave şeker, (sukroz, dekstroz), sofra şekeri ve şurupları içerir ve esas olarak şekerli içeceklerde, unlu mamullerde, şekerli atıştırmalıklarda ve tatlılarda bulunur.

Asıl mesele, şeker yendiğinde, vücut organik ve organik olmayan şeker kaynakları arasında ayrım yapmaz. Vücut için şeker, şekerdir. Tüketilen şeker türleri ne olursa olsun, vücudumuz bunları aynı şekilde parçalar ve emer. Aynı durum şeker hastası kişiler için de söz konusu. İster organik ister normal şeker olsun, kan şekerinin yükselmesine neden olabilir.

Tavsiye edilen şeker miktarına gelince; İlave şeker yaygın olarak aşırı tüketilmektedir. Pek çok batı ülkesinde yetişkinler ortalama olarak günde yaklaşık 15 çay kaşığı şeker tüketmektedir. İlave şekerleri aşırı tüketmek, tip 2 diyabet - şeker hastalığı- ve kalp hastalığı gibi sağlık sorunlarına yol açabilir. Mesela Amerikan Kalp Derneği, erkeklerin günde en fazla 9 çay kaşığı (36 gram), kadınların ise en fazla 6 çay kaşığı (25 gram) ilave şeker tüketmesini önermektedir.

TÜRKİYE’DE ŞEKER TÜKETİMİ

Sağlık Bakanlığının, Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması verilerine göre; 19 yaş üzeri yetişkinlerde doğrudan sofra şekeri ve şekerli besin tüketimi erkeklerde ortalama 34,9 gram, kadınlarda ise 26,4 gram seviyesinde olduğu belirtilmiştir. Her şey normal gibi görülmektedir. Öyleyse sokaklarda şişman insanlar niye gözümüze çarpıyor?

Bazı insanlar organik gıdaları satın almayı ve tüketmeyi tercih etse de, bununla ilgili herhangi bir sağlık yararını doğrulayacak yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Ve ilave şeker söz konusu olduğunda, organik olup olmamasına değil, günlük tükettiğiniz miktarı sınırlamaya odaklanmalı. İlave şeker alımınızı düşük tutmak için, satın alacağınız gıdalardaki beslenme etiketleri okunmalı ve porsiyon başına günlük ilave şeker değerinin %5’inden azını içerenlerin tercih edilmesi tavsiye ediyor beslenme ve diyet uzmanları.