Temiz eller, sağlıklı hayatlar

Her yıl 15 Ekim, Küresel El Yıkama Günü olarak kutlanmaktadır. "Hastalıkları önlemenin ve hayat kurtarmanın etkili ve uygun maliyetli bir yolu olarak sabunla el yıkamanın önemi konusunda farkındalık ve anlayış" yaratmayı amaçlayan bu gün dünya genelindeki insanlar ve topluluklar tarafından çeşitli şekillerde kutlanıyor. Peki biz ne yapıyoruz? Keşke topyekûn bir kampanya yapılabilse.

EL YIKAMANIN HAYAT KURTARICI ETKİSİ

Elleri sabunla yıkamak, hastalıkların yayılmasını durdurmaya ve hayat kurtarmaya yardımcı olabilir. Güvenli olmayan el hijyeni her yıl ishalden yarım milyon ölüme ve akut solunum yolu enfeksiyonlarından da bir o kadar ölüme neden olmaktadır. Küresel olarak, beş yaşın altındaki yarım milyon çocuk da dahil olmak üzere tahmini 1,4 milyon insan, yetersiz su, sanitasyon ve hijyenden kaynaklanan önlenebilir hastalıklardan her yıl ölüyor. Dünya genelinde ilerleme kaydedilmiş olsa da, geçen yıl yaklaşık iki milyar insan temel hijyen tesislerine erişemedi ve bunların arasında hiç el yıkama olanağı olmayan yarım milyon insandan bahsedilmektedir.
İnsan atıklarının güvenli olmayan şekilde bertaraf edilmesi, çocukları orantısız bir şekilde etkileyen ve yaşam boyu sorunlara ve ölüme yol açabilen ishal, kolera veya tifo gibi hastalıklardan kaynaklanan kirlenmeye yol açabilir.

SONBAHAR HASTALIKLARI ve KORUNMA

Sonbahar geldi, nezle, grip ve koronavirüs kol geziyor, aman dikkat! Bu tür hastalığa neden olan virüsler çoğunlukla hava yoluyla yayılır. Ancak bu ve diğer mide bulandırıcı mikroplar, insanların yüzeylerle teması yoluyla da yayılabilir. Şiddetli kusmaya neden olan Norovirüs -mide gribi virüsü- ve kapmak istemeyeceğiniz diğer mikroplar, genellikle dışkı yoluyla, banyo armatürleri ve yüzeyleri aracılığıyla ve tuvaleti kullanıp ellerini yıkamayan kişilerin hazırladığı yiyecekler yoluyla kolayca yayılır.

ÇARPICI ARAŞTIRMA SONUÇLARI

Yapılan bazı çalışmalarda “BİRÇOK İNSAN ELLERİNİ YIKAMIYOR” denildi. Yapılan yeni bir araştırma, Danimarka'daki bir hastanede tuvaleti kullananların neredeyse yarısına yakınının sonrasında ellerini yıkamadığını ortaya koydu. Bunu nereden biliyoruz diye sorabilirsiniz. Bilim insanları, tuvalet sifonu çekildikten sonra musluğun kullanılıp kullanılmadığını görmek için tesisat borularına izleme cihazları yerleştirdiler. Bu açıklama korkunç. Hastanelerde, el yıkamamak hasta güvenliği için tehdit. Hastanelerde durum böyle ise diğer ortamlarda el yıkama oranının ne kadar olduğunu ancak tahmin edebiliriz.

HALK AÇIK ALANLARINDA EL YIKAMA ALIŞKANLIĞI

Lokanta, bar ve diğer halka açık yerlerin tuvaletlerinde el yıkamaya ilişkin gözlemler ne yazık ki ürpertici. İnsanların yalnızca çok azı, sağlığın bozulmasına neden olan mikropları öldürmek için ellerini yeterince uzun süre ve sabunla yıkadığını ortaya koydu.
Örnegin İzmir’de su kesintileri sırasında yiyecek içecek mekanları açık, ne yazık ki tuvalet ve lavabo alanları girilmesin diye bir bantla kapatılmıştı. Su yoksa, el yıkama yoksa hijyen nasıl sağlanacak, hastalıklardan nasıl korunacaktı? Oralarda nasıl servis yapılabiliyor? Hastalık gerçeğini anlamak için şöyle bir örnek versem iyi anlaşılabilir mi bilmem? Çeyrek çay kaşığı enfekte ishalde 5 milyar norovirüs parçacığı bulunabilir, ancak bunlardan sadece 20 tanesi -ki bu bir toplu iğnenin başına sığar- sizi enfekte hasta etmeye yeter.

EL YIKAMAK NEDEN ÖNEMLİ?

Ellerinizi sabun ve suyla yıkamak, mikropların yayılmasını durdurmanın ve sağlıklı kalmanın en basit ve en etkili yollarından biridir. Ellerinizi temiz tutmak, ishalli hastalıkları ve soğuk algınlığı veya grip gibi solunum yolu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilir. Ellerimizi sabun ve temiz, akan suyla YIKAMADIĞIMIZDA, insanları hasta edebilecek birçok mikrop yayılır. Bu nedenle, özellikle tuvaleti kullandıktan sonra, yemek hazırlarken, yemek yemeden önce ve öksürdükten, hapşırdıktan veya burnumuzu sildikten sonra gibi önemli anlarda el yıkamak çok önemlidir.

EL YIKAMANIN FAYDALARI

Sabun ve suyla el yıkamak basit ve ucuzdur. Küçük çocukların hastalanma sayısını önemli ölçüde azaltabilir. İnsanlara el yıkamayı öğretmek, onların ve toplumlarının sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Araştırmalar, toplumda el yıkama eğitimi son derece mühim. İshal nedeniyle hastalanan kişi sayısını yaklaşık yarıya yakın oranında azaltmak, çocukların mide-bağırsak hastalıkları nedeniyle okula gitmemelerinin sayısını yarı yarıya oranında azaltmak mümkün. (Torunum geçen hafta hastalandı, bulantı kusma ishal 3 gün okula gidemedi.) Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ishal hastalığını yaklaşık yarıya oranında azaltır. Genel nüfusta soğuk algınlığı gibi solunum yolu hastalıklarını yaklaşık üçte bir oranında azaltmak hep el yıkama pratiğinin olumlu etkileri.

EL YIKAMA KAMPANYASI ÇAĞRISI

Keşke okullarda ve kreşlerde ve başka eğitim ortamlarında el hijyeni hakkında mahalli ve keşki yapılabilse milli bir el yıkama kampanyası başlatılabilse? Bazı umumi tuvaletlerde rastlıyorum; insanlara ellerini doğru şekilde nasıl yıkayacaklarını hatırlatmak için çıkartmalar. Bu çıkartmaları insanlar bilinçlerine de kazısalar.
Hayat Temiz Ellerle Daha Güzel olsa!