Türkiye’de Dijital 100 ve dijital itibar liderleri

Dijital dünyaya sayılarla bakalım mı? Dünya çapında internet kullananların sayısı 6,04 milyar kişi iken sosyal medya kullanıcısı 5,66 milyar kişi ve bu sosyal medya kullanıcıları sayısının 2027’de 5,85 milyar kişiye ulaşacağı öngörülüyor. Türkiye için ise rakamlar aynı sırayla şöyle: 77,47 milyon kişi, 62,21 milyon kişi ve 76,1 milyon kişi!

Şirketlerde dijital dönüşüm konusu yıllardır gündemde. Hem genel olarak hem de işletmenin örgütsel işlevleri (insan varlıkları -insan kaynakları değil!-, tedarik, üretim, pazarlama, finans-muhasebe, ar-ge, yönetim bilgi dizgeleri birimi vd.) açısından konu enine boyuna incelenegeliyor. Benim de içinde olduğum bir ekip tarafından tuşlanmış (eski deyimle kaleme alınmış) bir elkitabı da mevcut, onu da salık vermiş olayım (bkz. Dijitalleşme Bağlamında İşletme Fonksiyonlarına Bakış, Ed. Nurdan Çolakoğlu ve Esra Aydın Göktepe, Hiper Yayın, 2021).

DİJİTLEŞME SONRASI DİJİTALLEŞME ARACILIĞIYLA DİJİTAL DÖNÜŞÜM

Elbette sorun sadece e–ticaret (m-ticaret,s-ticaret vs.) değil! Sorun sadece Şirket Kaynak Planlaması (ERP) ya da İş zekası uygulamalarını satın alıp şirkette kurmak da değil! Konuyu kavramsal olarak biraz açımlayalım.

Dijitleşme (Digitization): Analog enformasyonu (kağıt dökumanlar gibi) dijital veriye dönüştürme için temel adımın atılması.

Dijitalleşme (Digitalization): Dijital verilerin ve bağlaşık (interconnected) teknolojilerin (bulut bilişim ve yapay zekâ gibi) iş süreçlerinin geliştirilmesi, özdevinimleşmesi ve enuygunlaştırılması için kullanılması.

Dijital Dönüşüm (Digital transformation): Şirketin iş yapma modellerini ve müşteriye sunulan değeri tümüyle yeniden düşünmeye başladığı bütüncül (holistic) ve stratejik bir sıçrama.

Şirketler dijital dönüşümle çoklu (poli) ve ısrarcı, yapışkan (perma) krizlerden geçen değişkenliliği yüksek dijital ekonomide savaşım gücünü artırma olanağı bulabilmektedir. Bu konuda yasal düzenlemeler de çıkarılmaktadır, örnekse AB’nin iç pazarında finansal suçlara karşı önlem olarak çıkardığı Dijitalleşme Yönergesi II vd. İlgilisi ve/veya meraklısı Springer Nature yayınlarından çıkmış Digitalization Cases (özellikle cilt 2) adlı kitapta bu konuda uluslararası şirketlere ait örnekolayları inceleyebilir.

DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN ÜLKESEL OLARAK ÖLÇÜLMESİ

Hem ülkelerin hem de şirketlerin dijitalleşme düzeyleri ölçülebilmektedir. Örneğin, ülkelerin dijital teknolojileri toplumun ve ekonominin tüm boyutlarına ne ölçüde bütünleştirebildikleri ve böylelikle hükümetin, şirketlerin ve bireylerin yaşamlarında ne düzeyde bir dönüşüm sağlayabildikleri ölçülmektedir. Bu konudaki en popüler çalışmalar olarak OECD’nin Dijital Hükümet Bir Bakış Raporu, Dünya Bankası’nın Dijitalleşme Gelişmeleri ve Eğilimleri Raporu, IMD Business School’un Dijital Rekabet Sıralaması, Huawei’nin 77 ülkeyi içeren Enformasyon ve İletişim Teknolojileri (ICT) konusunda Küresel Dijitalleşme Endeksi ön plana çıkmaktadır.

Kısa süre önce yayınlanan OECD 2026 raporunda Türkiye OECD ortalaması olan 0,70’in altında bir puan (0,58) ile vasat altı çıkmıştır! Diğer raporlarda da durumumuz pek iç açıcı değil ne yazık ki! Örneğin, Küresel YZ endeksinde 83 ülke arasında 34’üncüyüz! ICT endeksinde küresel olarak vasat 50’ler içindeyiz vs. Gösterişli 5 yıldızlı otel toplantıları ve kakafonik raporlar gerçeği gösteriyor mu, siz karar verin!

DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN ŞİRKET DÜZEYİNDE ÖLÇÜLMESİ

Şirketlerin dijital dönüşüm çabalarının hem fiziksel hem de parasal olarak sonuçları olması beklenir kuşkusuz. Bu konudaki ölçümlerde salt ‘yatırımın getirisi oranı (YGO:ROI)’ ile değil onun ötesinde ‘değer- etki - yaratma’ya katkı olarak ölçümler de gündeme gelmiştir. Bu konudaki çalışmalardan biri de Fast Company adlı dergi tarafından 2020’de başlatılan ‘Dijital 100 Lider Araştırması’dır. Bir şirketin dijital dönüşüm başarımı önemli ölçüde dijital önderliğe (liderlik) bağlıdır kuşkusuz. Bu çalışmaya kısaca bakalım (Meraklısı dergiyi inceleyebilir).

FAST COMPANY DİJİTAL 100 LİDER

Bu çalışmada öne çıkan hususlar ‘liderlik’, ‘etki yaratma’, ‘kültür oluşturma’ gibi hususlar olmuş. Şirketlerin patron, CEO, CIO ve kurucularına en etkili olma düzeylerine göre en azdan en çoğa 1-10 arası puanlar verilmiş ve böylelikle çizelge ortaya çıkmış. Bu çalışmada öne çıkan hususlara bakalım.

Sektörel olarak bakıldığında geçen yılın çizelgesine bankacılık, e-ticaret şirketleri, yeni kuşak ödeme dizgeleri şirketleri damgasını vurmuşken, bu yıl bankacılık ve e-ticaretin yanı sıra savunma sanayi, otomotiv ve perakende de öne çıkmış.

İsim bazında bakıldığında yedi yıldır çizelgenin en tepesindeki ilk 3 değişmemiş: Hakan Aran (İş Bankası GM), Hande Çilingir (Insider One CEO), Selçuk Bayraktar (Bayraktar YKB ve CTO). En hızlı yükselişi yapan isimlerden biri de Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı İlker Kuruöz olmuş.

Dijital önderler bu çabalarıyla şirketlerinin dijital itibar sıralamasındaki yerlerini iyileştirebilmişler mi acaba? Bir de ona kısaca bakalım (Meraklısı dergiyi inceleyebilir).

DİJİTAL İTİBAR RAPORU

INBUSINESS dergisinin 18 bin 45 İletişim Ajansı işbirliğiyle hazırladığı Dijital İtibar Raporu’nda Türkiye’deki markaların dijital ayak izi kapsamlı veriler üzerinden ortaya konmuş. 2025 takvim yılı itibariyle 50 farklı sektörde yer alan 591 şirket (marka) hakkında toplam 43,3 milyon veri analiz edilmiş. Yaklaşık 38 milyon sosyal medya paylaşımı ile 5 milyondan fazla web içeriği incelenmiş.

Sonuçlara bakıldığında dijital itibarda hacim kadar, içerik kalitesi, güven tonu ve kriz yönetiminin önem taşıdığı ortaya çıkmış. Sektörel olarak bakıldığında otomotiv sektörü çok konuşulmuş ama itibar skorlarında elektronik perakende sektörü öne çıkmış. Havayolu ve dijital yayın sektörlerinde de dijital itibar skorları yüksek çıkmış. Sigorta sektörü pozitif içerik oranıyla öne çıkmış, beri yandan kahve zincirleri negatif içerik oranıyla belirginleşmiş.

Dijital itibarın merkezindeki unsur salt marka kampanyaları olmaktan çıkmış, marka boykot çağrıları, siyasal duyarlılıklar, ürün güvenliği savları, düzenleme kararları, borsa hareketleri, çalışan ve iş güvenliği ve viral kullanıcı başlıkları gündeme oturmuş! Yani mesele markanın kendi anlattığı hikâye ile olmuyormuş. Esasa yönelik unsurlar önemliymiş!

18.45 İletişim Ajansı Gn.Md. Rasim Gürgen’e göre, dijital itibarı biçimlendiren temel dinamiklerden biri de 2025’de yapay zeka (YZ) olmuş; şirketin YZ’yı nasıl kullandığı, bu teknolojiden kaynaklanan riskleri nasıl yönettiği de o markanın dijital itibar profilinin bir parçası haline gelmiş; yapay zeka çağında dijital dünyada asıl öne çıkacak olan markaların güven üretmeyi başaran şirketler olacakmış.

Rapor sonuçlarına göre ‘enler’e bir bakalım.

Öncelikle Dijital İtibar Skoru en yüksek ilk 11’e sırasıyla bakalım: Apple, THY, Netflix, Ülker, Türk Telekom, Tüpraş, Turkcell, Trendyol, TOGG, BİM, Koç Holding

En çok pozitif konuşulan marka Huawei (genel sıralamad 51’inci), en çok negatif konuşulan marka Günaydın Restoran (genel sıralamada 100’üncü) , nötr konuşulan markaların birincisi de Beko olmuş!

Raporda Coca Cola’nın YZ ile yeniden yorumlanan ‘Holidays Are Coming’ reklamı ruhsuz, ve ürkütücü ve McDonald’s’ın YZ ile üretilmiş tatil reklamı ise yapay ve derinlikten uzak bulunmuş! Demek ki, esas mesel gerçeklik, ruh ve yakınlık imiş! Yani değer, etki!

SONSÖZ

Şirketler kimileyin dijitleşmeyi dijitalleşme, kimileyin de dijitalleşmeyi dijital dönüşüm olarak anlamaktadırlar. Aman dikkat! Kavramları yukarıda açıkladık. Dijital yolculuğunda değer, etki kültür odaklı düşünüp davranabilen dijital önderliğe gereksinim olduğu açık! Ancak böylece şirketiniz ve/veya markanızın dijital itibarı olabilir ve giderek artabilir. Bizden söylemesi!