Yeni bir örovizyon haftası

Yarı finalleri salı ve perşembe, finali cumartesi akşamı yapılacak olan müzikten daha çok siyasetin konuşulduğu Örovizyon Şarkı Yarışması, hala dünyanın en geniş izleyiciye ulaşan müzik festivali. Yarışmanın heyecanı daha aralıkta ulusal elemelerle başlıyor, mayısın ortasına kadar devam ediyor.

1969’ta her ülkenin 10 kişiden oluşan jürisi vardı ve her jüri üyesi sadece bir ülkeye oy veriyordu. Fransa 10 puanın 6’sını Hollanda’ya verirken; Belçika 10 puanını 8 farklı ülkeye de verebiliyordu. Türkiye’nin Örovizyon Şarkı Yarışması’na ilk kez katıldığı 1975’te, günümüzde uygulanan daha adil oylama sisteminin temelleri atıldı.

1969’da yarışmaya 16 ülke katılmıştı. Saçma oy sistemi yüzünden; 18 puana ulaşan 4 ülke birden birinci ilan edildi. Yarışmayı İspanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Fransa beraber kazanmıştı. Yarışmada, diğer 3 birinciye de puan vermeyen İspanya jürisine oylarını kontrol etmesi de söylenmişti. Gerçi, İspanya da Birleşik Krallık ve Hollanda’dan puan alamamıştı. Sonraki yıllarda; tek birinci çıkarmayı amaçlayan oylama sistemleri sayesinde birden fazla birinci çıkmadı. 1991’de hem İsveç hem Fransa 146’şar puan aldığında, en fazla 12 puan alana bakıldı. İki ülke de 4 kez 12 puan almıştı. Daha fazla 10 puanı olan İsveç, yarışmayı kazanmıştı.

BU YIL KAZANANLAR BELLİ OLDU

1969’dan beri birden fazla kazananı olmayan Örovizyon Şarkı Yarışması’nda ilk kez birden fazla kazanan çıktı, hem de daha yarışma yapılmadan. 2026 Örovizyon Şarkı Yarışması’nın kazananı İspanya, Hollanda, İrlanda, İzlanda ve Slovenya’dır. Bu 5 ülke; İsrail’in yarışmaya katılması durumunda yarışmaya katılmayacağını belirtti. Rusya’yı Ukrayna Savaşı’nın başlamasının sabahına yarışmadan atan EBU yönetimi; benzer cesareti İsrailli sponsor tarafından desteklenen şarkı yarışmasından İsrail’i atmak için gösteremedi. EBU’nun korkak tutumu karşısından dimdik ayakta duran bu 5 ülkenin devlet kanalları Avrupa’da umudun hala var olduğunu kanıtladılar. Cumartesi gecesi; kim birinci ilan edilirse edilsin, bu yılki yarışmanın kazananları bu 5 ülkedir.

HEM KUKLA HEM UYDU

Bu 5 ülkeden 3’ü; İspanya, İrlanda ve Slovenya; Örovizyon Şarkı Yarışması’nı ekranlarından yayımlamayacaklarını da ilan ettiler. Hatta; Slovenya Televizyonu, yarışma esnasında Filistin’in sesini duyurabilmek için Filistin film ve belgeselleri yayımlayacağını açıkladı. Bu 5 ülke dimdik İsrail faşizmine karşı ayakta dururken Almanya “İsrail atılırsa yarışmaya katılmayacağını” açıkladı. Almanya’nın toplam 2 kez birinciliği var. İlki; 1982’de, Nicole’un “Biraz Huzur” diye seslendiği şarkıyla. Hitler faşizminin izlerini silmek niyeti de taşıyan şarkının nakaratında barış iletisi de veriliyordu: “Biraz huzur, biraz güneş, içinde olduğumuz dünyada; biraz barış, biraz neşe; biraz sıcaklık isterim kendime; biraz huzur, biraz hayal; insanlar çok ağlamasın diye; biraz huzur, biraz sevgi; ümidimi kaybetmeyeyim diye” İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ABD’nin yaptığı onlarca katliama sesi çıkmayan, hatta ortak olmuş Almanya’nın yeri ise aslında şarkının başında itiraf ediliyordu: “Kendimi kimsenin sevmediği bir kukla gibi hissederim bazen” 1982’de Almanya barış iletisi vermeye çalışırken ne olduğunu itiraf ediyordu. Ama, gerçek itiraf 2. birinciliklerinde geldi. 2010’da; Türkiye, maNga’nın “Sadece bir gece için aynı olabilirdik” sözleriyle ikinci olurken Avrupa’nın ikiyüzlülüğünü en büyük sahnelerinde dile getiriyordu. Birinci olan şarkıda ise; Lena, Almanya gerçeğini söylüyordu: “Bir uydu gibi çevrende yörüngedeyim” Lena’nın şarkısının adı da “Uydu” idi. Filistin’de hala devam eden soykırıma rağmen; Almanya’nın İsrail’e verdiği destek, Örovizyon’da kazandıkları iki birincilikteki şarkılarıyla açıklanır; Almanya hem bir kukla hem bir uydudur.

İsveç’i temsil eden Felicia Eriksson ulusal elemeyi kazandığı akşam İsrail’in yarışmaya katılmasını eleştirmişti. Finlandiya’nın resmi yayın kuruluşu YLE, cinayet işleyen İsrail’in artık yarışmaya katılmaması gerektiğini açıkladı. Türkiye’nin yarışmaya katılmamaya başladığı 2013’te “Türk Düğünü” temalı şarkısıyla Danimarka’ya birincilik kazandıran Emmelie de Forest ve 1994’te Rock’n Roll Çocukları olduklarını söyledikleri 1962’nin özlemini yumuşak ve akustik bir melodi ile aktararak İrlanda’ya birincilik kazandıran Charlie McGettigan da İsrail’in yarışmaması gerektiğine dair açıklamalar yaptılar.

Maddi nedenlerle yarışmaya yıllardır katılamayan Bulgaristan ve Romanya ile geçtiğimiz sene şarkısını belirledikten sonra yine maddi nedenlerle yarışmadan çekilen Moldova’nın bu yıl ekonomik sorunlarını çözüp yarışmaya dönmeleri de ilginç. Boykotu delmek için İsrail kesenin ağzını açmış demek ki! Tarihin farklı dönemlerinde de olsa, hep aynı ülkeler faşizmin yanında. Emperyalizmin bildikleri sınırlı; dönüp dolaşıp aynı stratejileri uyguluyorlar. Geçmişte yaşananlardan ders almazsak, benzer acıları yaşarız.

İsrail’in yine hileler bulaştırmaya çalıştığı yarışmada Yunanistan tüketim toplumunu eleştiren şarkısıyla dikkati çekerken Güney Kıbrıs’ın şarkısında “Çiftetelli” sözleri tekrarlanıyor. İtalya ve Fransa yine iddialı melodilerle karşımıza çıkacak. Örovizyon Şarkı Yarışması; bu yıl da, Avrupa’nın röntgenini çekmemize yardımcı olacak!