Zorunlu din dersleri ve Alevilik: Ayrışma mı ortak zemin mi?

Mesele zorunlu ders değil.

Bilindiği gibi 1982 Anayasası’nın 24. maddesi din ve vicdan hürriyetini güvence altına alırken din kültürü ve ahlak öğretimini de zorunlu dersler arasında sayıyor. O nedenle en baştan netleştirelim: Bu yazının konusu zorunlu din derslerinin kaldırılması değildir. Bu mesele anayasal bir çerçeveye oturmuştur ve değişikliği de aynı düzlemde mümkündür. Ancak mevcut durumda sorulması gereken asıl soru şudur: Zorunlu din eğitimi veriliyorsa Alevilik bunun neresindedir.

TEK TİP DİN EĞİTİMİ SORUNU

Bugün uygulamadaki temel sorun din öğretiminin fiilen Hanefi Sünni yorum merkezli bir içerikle yürütülmesidir. Bu durum yalnızca Alevi yurttaşlar açısından değil din eğitiminin kapsayıcılığı açısından da eksikliktir. Oysa Anadolu’daki inanç birikimi tek boyutlu değildir. Tarihsel olarak iç içe geçmiş ve birbirini beslemiş çok katmanlı bir yapı söz konusudur.

ORTAK DEĞERLER ZEMİNİ

Anadolu Aleviliği Ehlibeyt sevgisini Horasan erenlerine duyulan hürmeti ve tarihsel birikimi içinde taşır. Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli, Pir Sultan Abdal ve Ahi Evran yalnızca bir kesimin değil ortak kültürün parçalarıdır. Bu yönüyle bakıldığında çocukların ortak değerler üzerinden buluşmasında ciddi bir sorun görünmüyor.

MÜFREDATTA EKSİK ANLATIM

Sorun bu ortaklığın eğitim müfredatında doğru ve dengeli biçimde yer bulamamasıdır. Baba İlyas ve Şeyh Bedrettin gibi isimlerin yalnızca isyan başlığı altında anlatılması eksik bir tarih okumasıdır. Aynı şekilde Türk imparatoru Şah İsmail sanki bir “İran şahıymış” gibi sunulmaktadır. Oysa Şah İsmail Safevi Devleti’nin kurucusu olmasının yanı sıra Hatayi mahlasıyla Türkçe nefesler söylemiş ve Alevi Bektaşi geleneğinde önemli bir yere sahip bir figürdür. Bu yönün görmezden gelinmesi tarihsel gerçekliğin daraltılması anlamına gelir. Peki bu bahsini ettiğimiz sorunlar Alevilik seçmeli dersleriyle mi giderilir?

SEÇMELİ DERS ÇÖZÜM MÜ?

Burada yapılması gereken Aleviliği ayrı bir seçmeli ders başlığı altında izole etmek değildir. Böyle bir yaklaşım Aleviliği yalnızca Alevilerin öğrenmesi gereken bir alan gibi gösterir. Oysa bu birikim toplumun tamamına aittir ve herkes tarafından bilinmelidir.

AYRI KURUMLAR TARTIŞMASI

Alevilik adı altında ayrı liseler açmak ya da dede okulları kurmak gibi öneriler ilk bakışta çözüm gibi görünebilir. Ancak bu tür uygulamalar eğitim birliğini zedeler ve ayrışmayı derinleştirir. Cumhuriyet’in en temel ilkelerinden biri olan eğitimde birlik anlayışı bu nedenle önemlidir. Aleviliği korumanın yolu onu ayrı bir alana çekmek değil ortak eğitim içinde doğru şekilde anlatmaktır.

NASIL BİR MODEL

Bu nedenle yapılması gereken din kültürü derslerinin içeriğini çoğulcu hale getirmektir. Cem ibadeti, semah, nefes geleneği ve inanç sistemi İslam düşüncesi içinde bir zenginlik olarak tüm öğrencilere anlatılmalıdır.

SADECE DİN DERSİ MESELESİ DEĞİL

Mesele yalnızca din dersleriyle de sınırlı değildir. Tarih, edebiyat, müzik ve sanat derslerinde Alevi Bektaşi kültürüne yer verilmesi eğitimi zenginleştirir ve öğrencinin kendi geçmişini daha doğru kavramasını sağlar.

Sonuç olarak tartışma Alevilik derslere girsin mi girmesin mi sorusuna indirgenemez. Asıl mesele Aleviliğin ortak eğitim sistemi içinde nasıl temsil edileceğidir.

Cevap nettir. Ayrıştırarak değil bütünleştirerek.

Aşk ile.