Kıraç: Türk devletleri için ortak uzay modülü hedefliyoruz

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, Türk devletleriyle başlatılan Küp Uydu projesinin uzay alanındaki teknik iş birliğinin başlangıcı olduğunu belirtti. Antalya'da düzenlenen 77'nci Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamındaki basın toplantısında konuşan Kıraç, gelecekte Türk devletlerine ait bir uzay modülü oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Uluslararası Astronotik Federasyonu (IAF) Başkanı Gabriella Arrigo da kongrenin öne çıkan değerinin karşılıklı saygı olduğunu ifade etti.

Antalya'nın Serik ilçesindeki Belek turizm bölgesinde bulunan NEST Kongre Merkezi'nde yapılan toplantıya Arrigo, IAF İcra Direktörü Christian Feichtinger, Kıraç ile Bakan Danışmanı ve IAC 2026 Direktörü Emine Doğrukök katıldı. NEST Plus binasındaki basın toplantısında kongrenin bilimsel programı, uluslararası katılım, Türkiye'nin uzay çalışmaları ve yeni ortaklıklar değerlendirildi.

KONGREDE KARŞILIKLI SAYGI

Arrigo, kongreye Türkiye'den verilen destekten memnuniyet duyduklarını belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açılışa katılmasının uluslararası uzay topluluğu açısından önemine değinen Arrigo, "Uluslararası Astronotik Federasyonu ve tüm IAC topluluğu için Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı bu kongrenin açılışını yapmak üzere bizzat ağırlamak büyük ayrıcalıktı. Kendilerinin varlığı, Türkiye'nin uzay sektörüne ve uluslararası uzay topluluğuna bağlılığının güçlü bir göstergesiydi. Ayrıca bu kongrenin hazırlanmasında taahhütleri büyük rol oynayan Bakan Mehmet Fatih Kacır'ın sürekli desteğine ve katılımına da büyük değer verdik" dedi.

Farklı ülkelerde düzenlenen kongrelerde edinilen deneyimlerin sonraki organizasyonlara aktarıldığını söyleyen Arrigo, her ülkenin kendine özgü kültür, gelenek ve değerlere sahip olduğunu kaydetti. Antalya'daki kongreyi özel kılan unsura ilişkin soruya şu yanıtı verdi: "Her IAC, bünyesinde pek çok farklı değer barındırır. Ancak bir tanesini seçmem gerekirse ve özellikle Antalya'daki bu IAC 2026 için bunu seçecek olursam, bu değerin 'karşılıklı saygı' olduğunu söylerim. Coğrafi, kültürel, siyasi, ekonomik ve teknolojik farklılıklar açısından çeşitliliğe duyulan saygı. Şunu söylemek isterim ki bir IAC'yi özel bir etkinlik kılan şey sayılar değildir; insanlardır. Ve burada, Antalya'da insanlar gerçekten olağanüstü".

Antalya'da katılımcılar arasında kurulan bağların bilim ve uzay çalışmalarının ilerlemesine katkı sağlayacağını belirten Arrigo, ev sahibi kurumlarla uluslararası ortakların iş birliğine dikkat çekti. Arrigo, "Bağ kurma biçimleri ve özellikle bilimin ve uzayın ilerlemesi için bu bağlardan faydalanma yöntemleri çok değerli. Bu yüzden Antalya'daki IAC 2026'nın özel bir kongre olduğuna inanıyorum. Çünkü yerel organizasyon komitesi ve Türkiye Uzay Ajansı, elbette IAF iş birliğiyle, kendi makamları ve ortaklarıyla birlikte bu değere ulaşmayı başardı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın varlığı sadece Türkiye için değil, tüm uluslararası uzay topluluğu için gerçekten çok özel bir fırsat oldu" dedi.

BİLİMSEL PROGRAMA YOĞUN KATILIM

Kıraç, 6 Ekim itibarıyla 111 ülkeden 7 bin 541 kişinin kongreye kayıt yaptırdığını, kayıtlı katılımcıların 1014'ünün Türkiye'den olduğunu açıkladı. En yüksek katılım Türkiye, ABD, Almanya, İtalya ve Çin'den gerçekleşti. Kongreye 108 ülkeden 8 bin 330 bildiri özeti başvurusu yapıldığını, bunların 4 bin 619'unun kabul edildiğini aktaran Kıraç, kabul edilen bildiri özeti sayısının IAC tarihindeki en yüksek düzeyde olduğunu belirtti. Türkiye, kabul edilen 674 bildiri özetiyle ilk sırada yer aldı. Kıraç, "Bu başarının arkasındaki araştırmacıları ve ekipleri tebrik ediyorum. Çalışmaları, Türkiye'ye kongrede güçlü bir bilimsel varlık kazandırmaktadır. Bu etkileşimlerin Antalya'dan sonra da ortak araştırmalar, teknik iş birlikleri ve araştırmacılarımız için sunulacak fırsatlar aracılığıyla devam etmesini istiyoruz" diye konuştu.

Kongreye kayıt yaptıranlar arasında 1206 genç profesyonel ve yaklaşık 2 bin öğrenci bulunduğunu belirten Kıraç, Milli Uzay Programı kapsamındaki Ay araştırmaları, uydu teknolojileri, insanlı uzay uçuşları ve bilimsel çalışmalar için insan kaynağına sürekli yatırım gerektiğini söyledi. Yabancı uzay ajansları ve uluslararası kuruluşlarla ortak araştırma, teknoloji geliştirme, eğitim ve kapasite geliştirme başlıklarında görüşmeler yürütüldüğünü aktaran Kıraç, "Ekiplerimiz, fırsatları değerlendirmek ve somut sonraki adımlar üzerinde anlaşmak amacıyla bu toplantıların takibini yapacaktır. Yeni görevler; net teknik sorumluluklar, finansman ve takvimler gerektirir. İlgili süreçler tamamlandığında kesinleşen detayları kamuoyuna duyuracağız" dedi.

YENİ ORTAKLIKLAR VE UYDU PROJESİ

Kıraç, kongre kapsamında yapılan Bakanlar ve Temsilciler Meclisi Üyeleri Toplantısı'nda 38 ülkeden temsilcilerin bir araya geldiğini, 21 ülkenin Antalya Bildirisi'ni imzaladığını bildirdi. Bundan sonraki aşamanın ilgili kurumlar arasındaki diyaloğu ilerletmek olduğunu söyleyen Kıraç, uzay projelerinin süreklilik, güvenilir ortaklar ve tek bir toplantının ötesine geçen destek gerektirdiğini belirtti. Kıraç, "'Dünyanın Daha Fazla Uzaya İhtiyacı Var' temamız da bu çalışmaların neden önemli olduğunu bizlere hatırlatmaktadır. Haberleşme, afet yönetimi, çevresel izleme ve tarım gibi alanlar uzay teknolojilerinden halihazırda faydalanmaktadır. Gelişen kabiliyetlerimizin bu hizmetleri iyileştirmesini ve günlük ihtiyaçların karşılanmasına yardımcı olmasını istiyoruz" diye konuştu.

Türk Devletleri Teşkilatı ile imzalanan Küp Uydu projesi hakkında da bilgi veren Kıraç, son dört yıldır Türkiye'de Türk devletlerinden öğrenci ve öğretmenlerin katıldığı uzay kampları düzenlendiğini anlattı. Kamplardaki eğitim ve ilişkilerin ortak projelere zemin hazırladığını belirten Kıraç, "Dün imzalanan 'Küp Uydu' projesi de bunun bir örneği. Türk devletlerinin tamamına yakını bu projeye katılıyor ve bu, özellikle uzay alanında gerçekleştirilen ilk teknik çalışmadır. Her ülke bu küp uydulara katkıda bulunuyor; bazıları faydalı yükleri, bazıları ise yazılım ve donanım bileşenlerini üretiyor. Dolayısıyla bu, aslında uzay alanındaki iş birliğinin başlangıcıdır. Gelecekteki hayalimiz, yeni uzay girişimleri için Türk devletlerine ait bir modül oluşturmaktır. Dünkü adım bir başlangıçtı ve dünkü buluşmayla tüm bu hayaller bir araya geldi" dedi.

Doğrukök, kongrede ilk kez oluşturulan Future Space alanında girişimlerin, gelişmekte olan şirketlerin, TEKNOFEST şampiyonu takımların ve şirketler arası görüşmelerin bir araya geldiğini söyledi. Son yıllardaki kongreler içinde en yüksek astronot katılımına ulaşıldığını belirten Doğrukök, "30 astronotu ağırlamaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. Onların öğrencilerle ve kamuoyuyla kurduğu temas, özellikle gençler için uzayı çok daha somut hale getirmektedir. 9 Ekim'deki Halk Günü, kongreyi daha da geniş bir kitleye açacaktır. 7 Ekim itibarıyla kongre katılımcı kayıtlarından ayrı olarak 5 bin 872 kişi kayıt yaptırmıştır. Bizim için IAC 2026, beş günlük bir kongreden çok daha fazlasıdır. Bırakacağı mirasın; burada kurulan ortaklıklara, Antalya'da ortaya çıkan fikir ve projelere ve en önemlisi burada tecrübe ettiklerinden ilham alan gençlere yansımasını umuyoruz" diye konuştu.