18 Haziran 2024 Salı
İstanbul 27°
  • İçel
  • Şırnak
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Şanlıurfa
  • Çorum
  • İstanbul
  • İzmir
  • Ağrı
  • Adıyaman
  • Adana
  • Afyon
  • Aksaray
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Ardahan
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bartın
  • Batman
  • Bayburt
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Düzce
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gümüşhane
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Hakkari
  • Hatay
  • Iğdır
  • Isparta
  • Kırşehir
  • Kırıkkale
  • Kırklareli
  • Kütahya
  • Karabük
  • Karaman
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kilis
  • Kmaraş
  • Kocaeli
  • Konya
  • Malatya
  • Manisa
  • Mardin
  • Muş
  • Muğla
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Osmaniye
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Uşak
  • Van
  • Yalova
  • Yozgat
  • Zonguldak

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı

Yeni Zelanda, Avustralya'nın ayak izlerini takip ederek Asya-Pasifik bölgesinde Çin'e karşı ABD liderliğindeki saflarda yer almaya giderek daha fazla kararlı hale geldi.

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı
Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı

Son yıllarda Yeni Zelanda'nın "bağımsız dış politikası" kendisinin gurur duyan bir ülke olarak yer almasına sebebiyet vermişti. 1980'lerde Yeni Zelanda'nın Dördüncü İşçi Partisi Hükümeti'nin nükleer silahlardan arındırılmış politikasına tepki olarak ABD'nin ANZUS Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini askıya alması bu duruşun temelini oluşturmuştu. Wellington'un kararı, ABD çıkarlarından farklı bir yol çizerek küresel sahnede kendine güven ve özerklik duygusunu besledi.

YENİ ZELANDA ROTAYI AVRASYA'DAN BATI EGEMENLİĞİNE KIRDI

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 1
Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı

Yeni Zelanda'nın emperyalizm karşısındaki tarihinin mirası günümüze kadar yankılanmaya devam ederek ülke yaklaşımını şekillendirdi ve kendi rotasını kendi şartlarına göre belirleyen bir ulus olarak kimliğini ortaya koydu. Soğuk Savaş döneminin sona ermesiyle birlikte Yeni Zelanda, Pekin'den Cape Town'a uzanan verimli otuz yıl boyunca ortaya çıkan fırsatları ustalıkla değerlendirdi.

Ancak, tereddüt ve isteksizliğe rağmen, ada ülkesinin Çin'e karşı tarafsızlıktan uzaklaştığı, Avustralya, Birleşik Krallık ve ABD'den oluşan AUKUS güvenlik ittifakına katılmayı düşünmesiyle belirginleşti. Bir yığın stratejik planın da ortaya koyduğu gibi, ülkenin savunma politikası tehlikeli bir revizyondan geçiyor.

EMPERYALİZMDEN ÇIKAR YOL YOK

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 2
Yeni Zelanda Savunma Bakanı Andrew Little

Bu tutumun katalizörü, Savunma Bakanı Andrew Little tarafından geçtiğimiz günlerde Parlamento'da açıklanan ve hızlandırılan üç strateji belgesinde yatmaktadır. Bunlar Yeni Zelanda'nın ilk Ulusal Güvenlik Stratejisi, askeri odaklı Savunma Politikası ve Strateji Beyanı ve ülkenin askeri gücünün yeniden yapılandırılmasına yönelik uzun vadeli planın ipuçlarını veren bir belge olan Geleceğin Kuvvet Tasarım İlkeleri.

Ulusal Güvenlik Stratejisi, Yeni Zelanda'nın stratejik çıkarlarını koruma yaklaşımının temelini oluşturuyor. Genel olarak bu politika belgeleri, Yeni Zelanda'nın dış ve savunma politikalarında, ülkenin askeri yeteneklerini yeniden değerlendirmeye yönelik savaşçı bir yaklaşımın öncülük ettiği sert ve riskli bir dönüşüm için benzeri görülmemiş bir sarsıntıya işaret etmekte.

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 3
Yeni Zelanda vatandaşları AUKUS'a girişi protesto etti

Yeni Savunma Politikası ve Strateji Bildirisi'nin özünde "muharebe yeteneğine sahip" bir statü elde etme ve Pasifik bölgesindeki askeri angajmanlarını genişletme niyeti yatıyor. Metinde, muharebe ve askeri kabiliyetlerin güçlendirilmesi zorunluluğu dikkat çekici bir şekilde vurgulanmıştır. Ayrıca, ABD askeri-endüstriyel kompleksinin taleplerine daha da uygun olan gelişmiş askeri donanım edinmek bu iddialı çabanın bir diğer önemli yönüdür.

ÇİN'E BAYRAK AÇTILAR

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 4

Çin'in adının bir düzineden fazla kez geçtiği plan, Pekin'i Yeni Zelanda'nın stratejik revizyonunun birincil hedefi olarak tanımlıyor. Bu agresif tutum Yeni Zelanda'nın Pasifik bölgesinde "Çin'in artan varlığının" yarattığı "varsayılan zorluklarla" başa çıkma çabasını yansıtıyor.

Ulusal Güvenlik Stratejisi'ne göre "Çin'in yükselişi jeopolitik değişimin önemli bir itici gücüdür." Ve yazarlar, ABD yaptırımlarını tamamen göz ardı ederek Pekin'i "ekonomik zorlama" ile suçlarken ABD ve Avustralya'nın bir sloganını kullanıyorlar.

Bu Güvenlik Stratejisi teması Wellington için önemli bir ayrılışa işaret ediyor. Yeni Zelanda, Çin ile ABD liderliğindeki Batı arasındaki ilişkilerin kötüleştiği bir dönemde Pekin ile geleneksel olarak dostane bağlarını muhafaza etmiştir. Ancak belgelerin dili ve özü, ülkenin Çin'e yönelik yaklaşımında ciddi ve benzeri görülmemiş bir değişime işaret ediyor.

NATO'NUN PEŞİNE TAKILDILAR

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 5
Yeni Zelanda Başbakanı Chris Hipkins 2023 NATO toplantısında yer aldı

Ancak işaretler artık bu bereketli jeopolitik koreografi döneminin sona ermekte olduğunu ve Wellington'un ABD liderliğindeki ittifakların cazibesine kapılarak "bağımsız dış politikasını" rafa kaldırdığını gösteriyor. Sonuç olarak Yeni Zelanda geçen yıl ve bu yıl NATO zirvelerine katıldı.

Wellington çatışmacı ve riskli bir yörüngeye girerken, dünya ülkenin küresel görünümündeki bu geleneksel değişimin sonuçlarını merakla izliyor.

Batı tarzı daha iddialı bir dış politika pozisyonuna doğru bu kayış, özellikle de Çin'in Yeni Zelanda'nın en büyük ticaret ortağı olduğu ve yıllık ihracatının dörtte birinden fazlasını oluşturduğu düşünüldüğünde, oldukça tehlikeli.

AUKUS İTTİFAKI BAĞIMSIZLIĞI TEHDİT EDİYOR

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 6
ABD, İngiltere ve Avustralya liderleri AUKUS zirvesinde

Son yol haritasındaki bir başka rahatsız edici endişe noktası da Yeni Zelanda'nın AUKUS ittifakının "İkinci Sütununa" girme potansiyelidir. Özellikle Savunma Politikası ve Strateji Bildirisi, yakın güvenlik ortaklarıyla yeni teknolojiler konusunda işbirliği yapma şansını vurgulayarak bu olasılığı üstü kapalı bir şekilde ima etmektedir.

Şimdiye kadar Yeni Zelanda'nın AUKUS'a yönelik tereddütleri, nükleer boyutundan, ülkenin nükleer silahlardan arınma politikasıyla çelişmesinden ve bağımsız dış politikasının özünü koruma arzusundan kaynaklanıyordu. Savunma politikasındaki son değişim, İşçi Partisi hükümeti saflarında AUKUS konusunda şiddetli bir çekişmeye yol açtı.

Yeni Zelanda rotayı Avrasya'dan batı egemenliğine kırdı - Resim : 7
Yeni Zelanda parlamento binası

Ekim ayında yapılacak parlamento seçimleri yaklaşırken nihai kararın bir sonraki hükümete ait olacağı açıktır.

Yeni Zelanda, bağımsız dış politika geleneğine uygun olarak alternatif bir yol izlemeyi düşünmeli. Çin karşıtı bir yaklaşım benimseyerek Asya-Pasifik bölgesindeki jeopolitik gerilimleri körüklemek yerine gerilimi azaltma, diyalog ve diplomasiye odaklanan bir rol benimsemek yapıcı bir yaklaşım olabilir.

Kaynak: China Daily

Yeni Zelanda Çin Amerika Birleşik Devletleri Avrasya NATO Asya yeni zellanda asya pasifik amerika batı egemenliği