BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ

Kızıldeniz hattında güç dengeleri yeniden şekillenirken Riyad, eski ortaklarıyla yollarını ayıran Mogadişu ve Kahire üzerinden yeni bir güvenlik mimarisi kurmaya hazırlanıyor. Adım, Suudi–BAE rekabetini açık bir askeri saflaşma zeminine taşıyor.

Riyad, askeri müdahaleyle sahadan sildiği BAE destekli yapının ardından Yemen’in güneyinde ekonomik ve altyapı hamlesiyle kalıcı hâkimiyet kurmayı hedefliyor.

Sızdırılan resmi yazışmalar, Gazze savaşı boyunca Abu Dabi’nin İsrail’i askeri ve istihbari olarak desteklediğini, Filistin direnişini “terörist” ilan eden bir dille üslerini Tel Aviv’in emrine sunduğunu ortaya koyuyor. Aynı dönemde BAE kamuoyuna yaptığı açıklamalarda İsrail'i şiddetle kınıyordu.

Mogadişu yönetimi, askeri faaliyetleri askıya alarak Abu Dabi’nin Afrika Boynuzu’ndaki varlığını fiilen sonlandırdı. Körfez içi rekabet Yemen'den sonra Somali cephesinde de sertleşiyor.

BAE destekli GGK, Riyad’ın askeri ve siyasi baskısı altında dağıldı. Ayrılıkçı proje sahada çökerken, lider kadro Yemen’den silinerek güney dosyası Suudi Arabistan’ın kontrolüne geçti.

Aden’den başlayan kaçış hattı Somaliland ve Mogadişu üzerinden Abu Dabi’ye uzandı. Suudi koalisyonu, ayrılıkçı liderin BAE’li komutanlarla temas halinde olduğunu ve deniz ile hava sistemlerinin bilinçli biçimde kapatıldığını söyledi.

Riyad’ın ayrılıkçılara yönelik hava ve kara saldırıları güneyde dengeleri altüst ederken sivil kayıplar hızla artıyor. Eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Zübeydi’nin ortadan kaybolması, Riyad ile Abu Dabi arasındaki çatışmanın bir üst seviyeye çıktığını gösteriyor.

Yemen sahasında bu kez cepheler değil ortaklıklar çatlıyor. Suudi Arabistan ile BAE arasındaki uzun süredir bastırılan rekabet, ayrılıkçı güçler üzerinden doğrudan askeri çatışmaya evrilirken Riyad-Abu Dabi hattında ilk kez bu denli açık ve sert bir hesaplaşma yaşanıyor.

Somali lideri Mahmud, İsrail’in Somaliland’i tanıma kararının Gazze’den zorla çıkarılacak Filistinlilerin yerleştirilmesi, askeri üs kurulması ve normalleşme dayatması gibi ağır sonuçlara yol açabilecek bir planın parçası olduğunu söyledi.

Riyad, Yemen’de BAE destekli GGK güçlerini vurdu. Hadramut ve Mahra hattında kontrol savaşı büyürken krizin perde arkasında İsrail faktörü dikkat çekiyor: GGK’nin Tel Aviv’den destek talebi ve İbrahim Anlaşmaları vaadi, çatışmayı Kızıldeniz denklemine taşıyor.

BAE hamiliğindeki GGK’nın sahada güçlenmesi, Suudilerin desteklediği yönetimin gerilemesi, Ensarullah’ın karşı hamleye hazırlanması ve İsrail’in perde arkasından devreye girmesi, bölgeyi çok aktörlü ve kırılgan bir çatışma denklemine sürüklüyor.

Yemen'in güneyindeki BAE destekli ayrılıkçı yapı, kurduğu gizli temaslarla Yemen sahasını İsrail'e açmaya çalışıyor. Bölgesel güç mücadelesi yeni bir cepheye taşınırken BAE, Suudi Arabistan, Ensarullah'ın rolü ve Kızıldeniz hattındaki hesaplar yeniden gündeme geliyor.

ABD Büyükelçisi Tom Barrack, şöyle konuştu: 'ABD’nin dahil olduğu 90’dan fazla darbe ya da rejim değişikliği girişimi oldu. Hepsi başarısız. Irak’ta, Suriye’de, Libya’da, Lübnan’da... İkiye bölelim dedik, federal yapı dedik. Hiçbir zaman işe yaramadı.'

Abu Dabi'nin öncelikli gerekçesi Ankara'nın HAMAS'a desteği. Bir kez daha İsrail ile aynı hizada buluşan BAE, Türkiye'nin Gazze'deki varlığının 'terörün sürmesine neden olacağını' iddia ediyor. Benzer çekincelere sahip İsrailli muhalif lider Bennett ise Türkiye'yi 'düşman' ilan etti.

ABD Başkanı'nın iddialarına rağmen henüz Endonezya dışında hiçbir ülke misyona katılacağını açıklamadı. HAMAS'ın silahsızlanmayı kabul etmemesi durumunda Arap ülkelerinin projeden uzak durabileceği iddia ediliyor. ABD'nin konuya ilişkin karar taslağı BMGK ile paylaşıldı.

Orta Asya ülkesinin İslam dünyasının İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeyi hedefleyen anlaşmaya katılması bekleniyor. İsrail basını, Kazakistan'ın halihazırda Tel Aviv ile zaten iyi ilişkilerinin olduğunu hatırlatarak gelişmeyi düşük profilli buluyor.

Mısır ile İsrail'in Türk askerini Gazze'de istememe nedenleri benzer gerekçelere dayanıyor. Ayrıca Körfez'in Gazze'de Mısır'a biçilen görevlerin Türkiye verilmesini istediği iddia ediliyor. Kahire'nin bu tabloda, Tel Aviv'in Ankara'ya yönelik çekincelerinden faydalanmak istediği belirtiliyor.

El-Fasher kentinin düşmesiyle başlayan vahşet gündemdeki yerini koruyor. RSF komutanı sivillere karşı 'bazı ihlaller' olduğunu ve soruşturma başlatıldığını iddia etti. BAE desteğiyle etnik temizlik yapan RSF'nin İngiliz silahları kullandığı ortaya çıkmıştı.