24 Mayıs 2024 Cuma
İstanbul 21°
  • İçel
  • Şırnak
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Şanlıurfa
  • Çorum
  • İstanbul
  • İzmir
  • Ağrı
  • Adıyaman
  • Adana
  • Afyon
  • Aksaray
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Ardahan
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bartın
  • Batman
  • Bayburt
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Düzce
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gümüşhane
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Hakkari
  • Hatay
  • Iğdır
  • Isparta
  • Kırşehir
  • Kırıkkale
  • Kırklareli
  • Kütahya
  • Karabük
  • Karaman
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kilis
  • Kmaraş
  • Kocaeli
  • Konya
  • Malatya
  • Manisa
  • Mardin
  • Muş
  • Muğla
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Osmaniye
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Uşak
  • Van
  • Yalova
  • Yozgat
  • Zonguldak

Uzay bir çöplük haline mi geliyor?

Uğur Güven

Uğur Güven

Gazete Yazarı

A+ A-

4 Ekim 1957’de Sovyetler Birliğinin Sputnik adlı uydusunu fırlatmasıyla başlayan uzay çağı tüm hızıyla gelişmeye devam ederken aynı zamanda 67 yıldır fırlatılan uydular, uzay istasyonları ve parçaları artık neredeyse uzayı bir çöplüğe çevirmiş durumda. Uzay, insanlığın keşifleri ve teknolojik ilerlemeleri için sınırsız bir potansiyel sunmaktadır. Ancak, bu çalışmaların ve keşiflerin bir sonucu olarak, uzayda insan yapımı çöpler de giderek büyüyen bir sorun haline gelmektedir.

Uzay çöpleri, artık Dünya'nın yörüngesinde bir tehlike oluşturan, insanlığın uzay araçları, uydular ve diğer uzay malzemelerinden oluşan bir kirlilik türüdür. Ayrıca bu uzay kirliliği her gün atılan uydularla daha da fazla artış gösterme imkanına sahiptir.

Uzay çöpleri, genellikle fırlatma işlemleri sırasında veya uzay araçları arasındaki çarpışmalardan kaynaklanır. Uyduların, roketlerin ve diğer uzay araçlarının fırlatılması sırasında kullanılan parçalar, çoğunlukla yörüngede bırakılır ve zamanla uzay çöpleri haline gelir. Ayrıca, uzay araçları arasındaki çarpışmalar da yeni çöplerin oluşmasına neden olabilir. Bu çarpışmalar sonucunda, uydulardan daha küçük parçaların yanı sıra büyük enkaz parçaları da ortaya çıkabilir.

Uzay bir çöplük haline mi geliyor? - Resim : 1

Uzay çöpleri ile ilgili bazı önemli bilgileri özetlemek gerekirse:
• Dünya'nın yörüngesinde yaklaşık 900.000 parça uzay çöpü bulunmaktadır ve 2027 yılı itibarıyle 1 milyonu geçmesi beklenmektedir.
• Bu parçaların en büyüğü 40 ton ağırlığındadır.
• Uzay çöplerinin yeryüzüne geri dönme riski her geçen gün artmaktadır.
• Uzay çöplerinin temizlenmesi için birçok farklı yöntem üzerinde çalışılmaktadır.
• Bu sorunun çözümü için uluslararası işbirliği şarttır ve özellikle NASA ve Avrupa Uzay Ajansı bir çok proje üzerinde çalışmaktadır.

Uzay çöpleri, Dünya'nın yörüngesinde dolaşan diğer uzay araçları ve uydular için ciddi bir tehdit oluşturur. Bu çöpler, çarpışma riski oluşturabilir ve çalışan uyduları veya uzay araçlarını hasara uğratabilir veya işlevsiz hale getirebilir. Ayrıca, uzay çöpleri atmosferin üst tabakalarına girerse yanabilirler, bu da potansiyel olarak tehlikeli parçacıkların Dünya'ya geri düşmesine yol açabilir.

Uzay çöplerinin temizlenmesi, hem mevcut çöplerin izlenmesini ve takibini içerir hem de gelecekteki çöplerin oluşumunu engellemek için stratejiler geliştirilmesini gerektirir. İzleme ve takip, uzay çöplerinin konumlarını ve hareketlerini izlemeyi ve belirli bir tehlike oluşturduklarında uygun önlemleri almayı içerir. Bununla birlikte, mevcut çöpleri temizlemek için farklı yaklaşımlar da geliştirilmektedir.

Bir temizleme yöntemi, aktif uzay araçlarının kullanılmasıdır. Bu araçlar, yörüngedeki çöpleri toplamak veya yakalamak için tasarlanmıştır. Diğer bir yaklaşım ise pasif temizleme teknolojileridir. Bu teknolojiler, yörüngedeki çöplerin kendi kendine temizlenmesine veya atmosfere girişlerini hızlandırmak için tasarlanmıştır.

Bununla birlikte, uzay çöplerini temizlemenin zorluğu ve maliyeti nedeniyle, uzun vadeli çözümler de geliştirilmelidir. Bu çözümler arasında, uzay araçlarının ve uyduların kullanım ömürlerini tamamladıktan sonra kontrollü bir şekilde atmosfere girmelerini sağlamak gibi önlemler bulunmaktadır. Avrupa Uzay Ajansında konuşulan bir tasarı tüm uyduların geri dönüşüm mekanizmaları ile donatılmasını öngörmektedir.

Uzay bir çöplük haline mi geliyor? - Resim : 2

‘BİZİM DE KATKIDA BULUNMAMIZ LAZIM’

Uzay çöpleri, Dünya'nın yörüngesinde insan yapımı nesnelerdir. Bu nesneler, işlevini yitirmiş uydular, roket parçaları, hurda ve diğer insan yapımı kalıntılar içerir. Uzay çöpleri, hem yörüngedeki aktif uydular için tehlike oluşturur hem de Dünya'ya geri dönerek insanlara zarar verme potansiyeline sahiptir. Bazı bilim adamlarınında uyardığı üzere eğer uzayda bulunan uzay çöpleri veya atıkları belirli bir eşik çizgisinin üstüne gelirse o zaman yeni uzay araçları fırlatmak dahi imkansız hale gelebilir (bu çöp yığınına çarpıp düşme riski taşıdığı için). Bu konuyu sürekli olarak vurgulamak lazımdır ve Türkiye olarak bizimde bu soruna katkıda bulunmamız (gelecekte mağdur olmamak adına) ve çözüm yolları konusunda uluslararası camiayı sıkıştırmamız gerekmektedir.

Uzay Çöpleri ile İlgili Yasal Durum
• Uzay çöpleri ile ilgili uluslararası bir yasa yoktur, bunun çıkarılması için Türkiye ve dost ülkeler bastırmalıdır.
• Birleşmiş Milletler Uzay Hukuku Ofisi (UNOOSA), uzay çöpleri sorununu ele almak için çeşitli yönergeler ve tavsiyeler yayınlamıştır. Türkiye Uzay Ajansı bunlara uyulması konusunda tüm dünyaya çağrı yapmalıdır.
• Bu yönergeler, uyduların tasarımı ve işletilmesi ile ilgili minimum standartlar belirler ve uzay çöplerinin oluşumunu ve etkisini en aza indirmeye yönelik adımlar önerir.
• Bazı ülkeler, uzay çöpleri ile ilgili kendi ulusal yasalarını da çıkarmıştır. Türkiye’de bu konuda yasa çıkararak diğer ülkelere örnek olmalıdır.
• Uzay çöpleri, tüm insanlığın ortak bir sorunudur.
• Gelecek nesiller için temiz bir uzay ortamı korumak için acil ve kolektif bir çaba gereklidir.
• Uzay çöpleri sorununa çözüm bulmak için uluslararası işbirliği ve koordinasyon şarttır.
• Uzay faaliyetleri yürüten tüm ülkeler ve kuruluşlar, uzay çöplerinin oluşumunu ve etkisini en aza indirmek için gerekli adımları atmalıdır. Türkiye tarafsız bir ülke olarak bu konuda öncülük edebilir.

Uzay çöpleri, insanlığın uzay keşiflerine ve iletişimine olan bağımlılığının bir sonucu olarak ortaya çıkan ciddi bir sorundur. Bu çöplerin izlenmesi, temizlenmesi ve gelecekteki kirliliğin önlenmesi için daha fazla çaba harcanması gerekmektedir. Aksi halde, uzay çöpleri giderek artacak ve uzayın gelecekteki keşiflerine ve faaliyetlerine ciddi bir tehdit oluşturacaktır. Aslında insanlık için çok acı bir olay. Dünyamızı tamamen kirlettik ve artık uzayı da kirletmeye başladık. Umarım bir gün çevresiyle uyum içinde yaşayan canlılar olmayı başarırız ve belki de ülke olarak biz bunlara öncülük edebiliriz.

Uzay Uzay çöpleri teknoloji Kirlilik NASA